Yazar
Hasan Korkmaz
Basım Yeri
Giresun University -
Giresun University
Konu
İdrak Dini Araştırmalar Dergisi, 2022-12, Vol.2 (2), p.284-310
Tür
Kitap
Dil
ara,tur
Dijital
Evet
Yazma
Hayır
Kütüphane
Mektup Kütüphanesi
Demirbaş Numarası
EISSN: 2791-6693
Kayıt Numarası
cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_77c686668d5642aba8aed35057915227
Lokasyon
DOAJ Directory of Open Access Journals
Notlar
Bu makale fer‘î kaide özelinde Fahreddin Râzî’nin (ö. 606/1210) zihnî varlık anlayışını incelemektedir. “Bir şeyin [mesela B’nin] başka bir şey [mesela A] için hasıl olması, o başka şeyin [A’nın] kendinde hasıl olmasının bir uzantısıdır” şeklinde ifade edilen fer‘î kaide, Fahreddin Râzî ile Mebâhisü’l-Meşrikıyye’de ilk defa zihnî varlığı kanıtlayan bir delil olarak kullanılmıştır. Varlıksal bir nitelikle hakkında hüküm verilen konunun var olması gerektiği iddiasında olan fer‘î kaide, sırasıyla mâhiyet, olumlama, imkânsızlık ve olumsuzlama olmak üzere dört yönden çeşitli eleştirilere maruz bırakılmıştır. Râzî Mebâhis’te söz konusu dört itiraza verdiği cevaplar ile fer‘î kaideyi ispat ederken, Mülahhas fi’l-mantık ve’l-hikme’de ise verdiği cevaplarla fer‘î kaidenin doğru olmadığını iddia etmektedir. Bu, Râzî’yi Mebâhis’te zihnî varlığı kabule, Mülahhas’ta ise zihnî varlığı inkara götürmüştür. Bu makale Mebâhis’te zihnî varlığı kabule ve Mülahhas’ta zihnî varlığı inkara götüren fer‘î kaide anlayışının, söz konusu eserlerin yazılış gayelerinden hareketle okumayı teklif etmektedir. Fer‘î kaideye yönelik yaklaşımın zihnî varlığın kabulü ve inkarında nasıl bir role sahip olduğu, itirazların dayandığı ontolojik ve epistemolojik bağlam da dahil edilerek kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır. Böylece fer‘î kaidenin epistemolojik ve ontolojik dayanaklarının Râzî’nin felsefî sistemindeki uzantıları, bütünsel bir şekilde ortaya konulması amaçlanmaktadır.
Detaylı Başlık
Fer‘î Kaide Bağlamında Fahreddin Râzî’nin Zihnî Varlık Anlayışı
