Yazar
Niyâzî-i Mısrî, Muhammed/ Mehmed (d. 1027/1618- ö. 1105/1694)
Basım Tarihi
06/06/2022
Konu
Tekke Edebiyatı - varlık, yaratılış ve kıyamet konularına dair eser
Tür
Kitap
Dil
Arapça
Dijital
Hayır
Yazma
Hayır
Kütüphane
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası
ed-devretu-l-arsiyye-misri
Tarih
1068/1658
Notlar
Niyâzî-i Mısrî'nin on iki feleğin özelliklerinden ve bu feleklerden sorumlu meleklerden bahsettiği eseri. Arapça kaleme alınan risâle bu küçük risaleDevre-i Arşiyyeolarak da bilinmektedir.Eser mukaddime, dört bölüm ve hatimeden oluşmaktadır. Birinci bölümde on iki feleğin özelliklerinden ve bu feleklerden sorumlu meleklerden bahsedilmektedir. İkinci bölümde yaratılış, cesetlerin haşri ve kıyamet kısaca anlatılmaktadır. Bölümün sonunda Hz. Peygamber’in bir hadisine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise mukaddemât-ı kıyâmet-i kübrâ başlığı altında Mehdi’nin gelişi, Deccâl’ın zuhuru, Hz. İsa’nın nuzûlü, Yecüc ve Mecüc’ün çıkışı, Dabbetülarz’ın çıkışı, güneşin batıdan doğuşu gibi kıyamet alametleri tevil yoluyla ele alınmaktadır. Dördüncü bölüm ise kıyâmet-i suğrâ, kıyâmet-i vustâ ve kıyâmet-i kübrâ tasnifleri eşliğinde kıyamet hakkındadır.Eserin çok sayıda yazma nüshası vardır. Bazıları Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesi ile İBB Atatürk Kitaplığı’nda mevcuttur. Gölpınarlı, ed-Devretü'l-Arşiyye'nin bir yazmasının kendisinde bulunduğunu, risâlenin 1068/1658 Zilhiccesinde telif edildiğini ve Niyâzî-i Mısrî’nin bu esere ehemmiyet verdiğini ifade etmektedir (Gölpınarlı 1972: 193). Eserin Mehmed Nurullah tarafından yapılmış Osmanlıca bir tercümesi bulunmaktadır. Mütercimi belli olmayan Türkçe bir tercümenin ilk istinsahı Muallim Vahyi Ölmez’deki nüshadan, ikinci istinsahı ise Hüsnü Uluğ’un isteği üzerine 1954 yılında Hasan Lâmiî Yener tarafından yapılmıştır (Niyâzî-i Mısrî 1954: 1-11, Dülger 1998: 13). Baha Doğramacı eserin Mekteb-i Harbiye-yi Şahane Kitabet-i Askeriye muallimi Gelibolulu Yüzbaşı Receb Ferdi bin Mehmed Ali tarafından da Türkçeye çevirisinin yapıldığını belirtmektedir (Doğramacı 1988: 89). Ancak bu esere ulaşılamamıştır.Müellifin biyografisi için bk. "Niyâzî-i Mısrî".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Dr. Muhammed Ülgen
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Doğramacı, Baha (1988).Niyazi-i Mısrî: Hayatı ve Eserleri.Ankara: Kadıoğlu Matbaası.
Dülger, Yusuf (1998).Semâ Risâleleri.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Erdoğan, Kenan (hzl.) (2008).Niyâzî-i Mısrî: Hayatı, Edebî Kişiliği Eserleri ve Divanı (Tenkitli Metin). 2. Baskı. Ankara: Akçağ Yay.
Gölpınarlı, Abdulbaki (1972).Niyâzî-i Mısrî.İstanbul: Şarkiyat Mecmuası. C. 7. 183-226.
Niyazi-i Mısri.ed-Devret el-Arşiye fi Ahkâm el-Ferşiye Tercümesi. Çeviren: Mehmed Nurullah. İstanbul: Atatürk Kitaplığı Belediye Yazmaları. Depo BEL_Yz_K.000546297.7 NİY, 1929.
Niyazi-i Mısri.ed-Devret el-Arşiye fi Ahkam el-Ferşiye Tercümesi. İstanbul: Atatürk Kitaplığı Belediye Yazmaları. Depo Bel_Yz_K.000546 297.7 NİY, 1954.
Atıf Bilgileri
Ülgen, Muhammed. "ED-DEVRETÜ’L-ARŞİYYE (MISRÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ed-devretu-l-arsiyye-misri. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
