ARÛZ RİSÂLESİ (KOCA RÂGIB PAŞA)

Name: ARÛZ RİSÂLESİ (KOCA RÂGIB PAŞA)
Author: Koca Râgıb Paşa (d. 1110/1698-99 - ö. 24 Ramazan 1176/8 Nisan 1763)

İsim	ARÛZ RİSÂLESİ (KOCA RÂGIB PAŞA)
Yazar	Koca Râgıb Paşa (d. 1110/1698-99 - ö. 24 Ramazan 1176/8 Nisan 1763)
Basım Tarihi:	20/10/2021
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - aruz risalesi
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	aruz-risalesi-koca-ragib-pasa
Tarih	23 Safer 1159/17 Mart 1746
Notlar	Koca Râgıb Paşa’nın (d. 1110/1698-99 - ö. 1176/1763) aruz ilmine dair Arapça kaleme almış olduğu risâle.Koca Râgıb Paşa;Arûz Risâlesi’ni mukaddime, bâblar, hâtime ve faslu’l-hitâb olmak üzere dört bölümde oluşturduğunu söyler. Mukaddime bölümünde, tef’ile, sebeb, vetid, fâsıla, illet, zihaf, arûz, darb, haşv, sadr gibi arûza dair kavramlar ve açıklamalarına yer verir. Bablar bölümünde 16 aruz bahrini ele alınır. Önce bahrin vezni daha sonra sırasıyla arûz ve babları, zihaf ve illetleri belirtilip bunlara eski Arap şiirinden örnekler verilir. Hatime bölümünde kafiyenin tanımı yapılıp türleri ve kısımları açıklanır ve örnekler verilir. Faslu’l-hitab’da kafiye kusurları ve bunlara dair örnekler sunulur.Cevherî’nines-Sihâh Tâcu’l-Luğa ve Sihâhu’l-Arabiyye, Sekkâkî’ninMiftâhu’l-Ulûm’u, Muhsin el-Kayserî’ninŞerhu Arûzi’l-Endelusî’si, Fîruzâbâdî’ninel-Kâmûsu’l-Muhît’i, Râgıb Paşa’nın yararlandığı kaynaklardandır. Paşa, özellikle Sekkâkî’ninMiftâhu’l-Ulûmadlı eserine birçok yerde atıflarda bulunmuştur. Mukaddime, bâblar, hâtime ve faslu’l-hitâb bölümlerinde konuları Sekkâkî’deki sırayla ele almıştır. Aruz bahirlerinin asli vezinleri dışındaki vezinlere deMiftâhu’l-Ulûmile aynı beyitleri örnek göstermiştir. Eserinin çoğu yerinde Sekkâkî’den lafzi iktibaslarda bulunmuş ancak konuların ele alınışında Sekkâkî’den farklı olarak daha özetleyici bir yol takip etmiştir (Dursun 2014: 60).Eser, 23 Safer 1159/17 Mart 1746 tarihinde yazılmıştır. Millet Kütüphanesi Ali Emîrî Arabî Bölümü Nu. 4455, Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar Bölümü Nu. 4120, Süleymaniye Kütüphanesi Halet Efendi bölümü Nu. 740’ta kayıtlı nüshalardan hareketle esere dair bir yüksek lisans çalışması yapılmıştır (Dursun 2014).Yazarın biyografisi için bk. “Koca Râgıb Paşa”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Beyhan KESİK
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Dursun, Yasin (2014).Koca Râgıb Paşa’nın Arûz Risâlesi Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi. Aydıner, Mesut (2016). “Dönemin Kaynakları ve Arşiv Belgilerine Göre Koca Râgıb Mehmed Paşa’ya Dâir Bir Portre Denemesi”.Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,25 (4): 1-36.
Atıf Bilgileri	KESİK, Beyhan. "ARÛZ RİSÂLESİ (KOCA RÂGIB PAŞA)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/aruz-risalesi-koca-ragib-pasa. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

ARÛZ RİSÂLESİ (KOCA RÂGIB PAŞA)

Yazar Koca Râgıb Paşa (d. 1110/1698-99 - ö. 24 Ramazan 1176/8 Nisan 1763)

Basım Tarihi 20/10/2021

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - aruz risalesi

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası aruz-risalesi-koca-ragib-pasa

Tarih 23 Safer 1159/17 Mart 1746

Notlar Koca Râgıb Paşa’nın (d. 1110/1698-99 - ö. 1176/1763) aruz ilmine dair Arapça kaleme almış olduğu risâle.Koca Râgıb Paşa;Arûz Risâlesi’ni mukaddime, bâblar, hâtime ve faslu’l-hitâb olmak üzere dört bölümde oluşturduğunu söyler. Mukaddime bölümünde, tef’ile, sebeb, vetid, fâsıla, illet, zihaf, arûz, darb, haşv, sadr gibi arûza dair kavramlar ve açıklamalarına yer verir. Bablar bölümünde 16 aruz bahrini ele alınır. Önce bahrin vezni daha sonra sırasıyla arûz ve babları, zihaf ve illetleri belirtilip bunlara eski Arap şiirinden örnekler verilir. Hatime bölümünde kafiyenin tanımı yapılıp türleri ve kısımları açıklanır ve örnekler verilir. Faslu’l-hitab’da kafiye kusurları ve bunlara dair örnekler sunulur.Cevherî’nines-Sihâh Tâcu’l-Luğa ve Sihâhu’l-Arabiyye, Sekkâkî’ninMiftâhu’l-Ulûm’u, Muhsin el-Kayserî’ninŞerhu Arûzi’l-Endelusî’si, Fîruzâbâdî’ninel-Kâmûsu’l-Muhît’i, Râgıb Paşa’nın yararlandığı kaynaklardandır. Paşa, özellikle Sekkâkî’ninMiftâhu’l-Ulûmadlı eserine birçok yerde atıflarda bulunmuştur. Mukaddime, bâblar, hâtime ve faslu’l-hitâb bölümlerinde konuları Sekkâkî’deki sırayla ele almıştır. Aruz bahirlerinin asli vezinleri dışındaki vezinlere deMiftâhu’l-Ulûmile aynı beyitleri örnek göstermiştir. Eserinin çoğu yerinde Sekkâkî’den lafzi iktibaslarda bulunmuş ancak konuların ele alınışında Sekkâkî’den farklı olarak daha özetleyici bir yol takip etmiştir (Dursun 2014: 60).Eser, 23 Safer 1159/17 Mart 1746 tarihinde yazılmıştır. Millet Kütüphanesi Ali Emîrî Arabî Bölümü Nu. 4455, Süleymaniye Kütüphanesi Yazma Bağışlar Bölümü Nu. 4120, Süleymaniye Kütüphanesi Halet Efendi bölümü Nu. 740’ta kayıtlı nüshalardan hareketle esere dair bir yüksek lisans çalışması yapılmıştır (Dursun 2014).Yazarın biyografisi için bk. “Koca Râgıb Paşa”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Beyhan KESİK

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Dursun, Yasin (2014).Koca Râgıb Paşa’nın Arûz Risâlesi Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi. Aydıner, Mesut (2016). “Dönemin Kaynakları ve Arşiv Belgilerine Göre Koca Râgıb Mehmed Paşa’ya Dâir Bir Portre Denemesi”.Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,25 (4): 1-36.

Atıf Bilgileri KESİK, Beyhan. "ARÛZ RİSÂLESİ (KOCA RÂGIB PAŞA)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/aruz-risalesi-koca-ragib-pasa. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].