DİVÂN (MAĞRİBÎ, IRAKÎ)

Name: DİVÂN (MAĞRİBÎ, IRAKÎ)
Author: Mağribî (Irakî), İbrahim bin Şehriyar (d. ?/1209/1213? - ö. ?/1289/90?)

İsim	DİVÂN (MAĞRİBÎ, IRAKÎ)
Yazar	Mağribî (Irakî), İbrahim bin Şehriyar (d. ?/1209/1213? - ö. ?/1289/90?)
Basım Tarihi:	19/12/2021
Konu	Tekke Edebiyatı - şiirler
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	divan-tees-645
Tarih	?
Notlar	İbrahim bin Şehriyar Irâkî’nin tasavvufî şiirlerinden oluşan divan niteliğindeki eseri. Eser 26 kaside, 317 gazel, 3 terkîb-i bend, 4 tercî-i bend, 167 rubâî, 8 kıt‘a ve 1 müsellesten oluşmaktadır.Yaklaşık 4941 beyitten oluşan eserde Irâkî, diğer şairin üslubundan farklı olarak çok güzel, coşkulu, ârifâne, latîf ve acıklı gazeller söylemiştir. Irâkî eserdeki şiirlerinde vahdet-i vücûd, sûretperestlik, Kalenderîlik, Melâmîlik, aşkla hemhal olmak, zühtten kaçınmak ve mâşuku yâd etmek gibi mevzuları ele almıştır. Irâkî’nin tercî-i bend kalıbında müstakil olarak yazdığı Sâkînâme’sinin yer aldığı eserdeki gazellerde çok fazla tasavvufi ıstılah bulunmaktadır. Divandaki kasidelerde (763 beyit) ârif ve büyüklere övgü, Allah’a hamd, tevhîd, Kâbe’nin vasfı, na‘t, aşk ve tasavvufî konular ele alınmış, Şeyh Hamîdüddin Ahmed Vâiz, Şeyh Bahâeddin Zekeriyyâ-yı Mültânî, Azîzüddin Muhammmed el-Hacî ve Şeyh Sadreddîn gibi kişiler methedilmiştir. Irâkî, kıt‘alarda (43) aşk acısına, oğlundan uzak düşmesine, kötü talihine, ayrılık acısına, Mültân’a özlem duymasına ve Irak’tan Hindistan’a gitmesine değinmiştir. Divandaki müselleste (7 beyit) Irakî, Kalenderî bir dervişin niteliğini anlatmıştır. Müellif terkîb-i bendlerde (182 beyit) aşk ve tasavvuf mazmunlarını beyan etmiş, Şeyh Bahâeddîn Zekeriyyâ-yı Mültânî hakkında bir mersiye yazmış ve kendi perişan hâlini ifade etmiştir. Divandaki tercî-i bendlerde (401 beyit) Irâkî daha çok tasavvufî meselelere değinmiş ve özellikle de vahdet-i vücûd bahsi üzerinde durmuştur. Divandaki 3071 beyitten oluşan gazellere bakıldığında müellifin gazellerini aşk ekseninde oluşturduğu ve aşkın türlerini şiirlerinde terennüm etmekte başarılı olduğu görülmektedir. Divandaki rubâîler (474 beyit) âşıkâne, rindâne ve hakîmânedir.Şairin biyografisi için bk. “Mağribî (Irakî), İbrahim Bin Şehriyar”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Çetin Kaska
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Alkan, Ercan (hzl.) (2011).Lemaʿât Aşka ve Âşıklara Dair/ Tercüme ve Şerh Ahmed Avni Konuk. İstanbul: İlk Harf Yay. Bilgin, Orhan (1995). “Fahreddîn-i Irâkî”TDV İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 84-86. Çetinkaya, Gökhan (çev.) (2016).Fahruddîn-i Irâkî/ Âşıklar Kitabı/ Uşşaknâme. İstanbul: Büyüyenay Yay. Fahreddîn-i Irâkî (1384).Dîvân-i Irâkî.Tahran: Neşr-ı ‘İlm. Lugal, Necati (çev.) (2011).Tezkiretü’ş-Şuarâ.İstanbul: Pinhan Yay. Mollamehmetoğlu, Ceylan (2014).Fahruddîn-i Irâkî'nin Tasavvufî Istılahları ve Dîvân-ı Kebîr'den Şahit Beyitler. Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi. Nesrin Muhteşem (Nşr.) (1372).Mecmûâ-i Âsâr-i Fahreddîn-i Irâkî. Tahran: İntişârât-i Zevvâr. Saîd Nefîsî (Nşr.) (1959).Külliyyât-ı Irâkî.Tahran: Kitâbhâne-i Sanâî. Zebîhullâh Safâ (1373).Târîh-i Edebiyyât der Îrân. Tahran: İntişârât-i Firdevs. Zehrâ Hânlerî (1348). Ferheng-i Edebiyyât-ı Fârsî. Tahran.
Atıf Bilgileri	Kaska, Çetin. "DİVÂN (MAĞRİBÎ, IRAKÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-tees-645. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

DİVÂN (MAĞRİBÎ, IRAKÎ)

Yazar Mağribî (Irakî), İbrahim bin Şehriyar (d. ?/1209/1213? - ö. ?/1289/90?)

Basım Tarihi 19/12/2021

Konu Tekke Edebiyatı - şiirler

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası divan-tees-645

Tarih ?

Notlar İbrahim bin Şehriyar Irâkî’nin tasavvufî şiirlerinden oluşan divan niteliğindeki eseri. Eser 26 kaside, 317 gazel, 3 terkîb-i bend, 4 tercî-i bend, 167 rubâî, 8 kıt‘a ve 1 müsellesten oluşmaktadır.Yaklaşık 4941 beyitten oluşan eserde Irâkî, diğer şairin üslubundan farklı olarak çok güzel, coşkulu, ârifâne, latîf ve acıklı gazeller söylemiştir. Irâkî eserdeki şiirlerinde vahdet-i vücûd, sûretperestlik, Kalenderîlik, Melâmîlik, aşkla hemhal olmak, zühtten kaçınmak ve mâşuku yâd etmek gibi mevzuları ele almıştır. Irâkî’nin tercî-i bend kalıbında müstakil olarak yazdığı Sâkînâme’sinin yer aldığı eserdeki gazellerde çok fazla tasavvufi ıstılah bulunmaktadır. Divandaki kasidelerde (763 beyit) ârif ve büyüklere övgü, Allah’a hamd, tevhîd, Kâbe’nin vasfı, na‘t, aşk ve tasavvufî konular ele alınmış, Şeyh Hamîdüddin Ahmed Vâiz, Şeyh Bahâeddin Zekeriyyâ-yı Mültânî, Azîzüddin Muhammmed el-Hacî ve Şeyh Sadreddîn gibi kişiler methedilmiştir. Irâkî, kıt‘alarda (43) aşk acısına, oğlundan uzak düşmesine, kötü talihine, ayrılık acısına, Mültân’a özlem duymasına ve Irak’tan Hindistan’a gitmesine değinmiştir. Divandaki müselleste (7 beyit) Irakî, Kalenderî bir dervişin niteliğini anlatmıştır. Müellif terkîb-i bendlerde (182 beyit) aşk ve tasavvuf mazmunlarını beyan etmiş, Şeyh Bahâeddîn Zekeriyyâ-yı Mültânî hakkında bir mersiye yazmış ve kendi perişan hâlini ifade etmiştir. Divandaki tercî-i bendlerde (401 beyit) Irâkî daha çok tasavvufî meselelere değinmiş ve özellikle de vahdet-i vücûd bahsi üzerinde durmuştur. Divandaki 3071 beyitten oluşan gazellere bakıldığında müellifin gazellerini aşk ekseninde oluşturduğu ve aşkın türlerini şiirlerinde terennüm etmekte başarılı olduğu görülmektedir. Divandaki rubâîler (474 beyit) âşıkâne, rindâne ve hakîmânedir.Şairin biyografisi için bk. “Mağribî (Irakî), İbrahim Bin Şehriyar”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Çetin Kaska

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Alkan, Ercan (hzl.) (2011).Lemaʿât Aşka ve Âşıklara Dair/ Tercüme ve Şerh Ahmed Avni Konuk. İstanbul: İlk Harf Yay. Bilgin, Orhan (1995). “Fahreddîn-i Irâkî”TDV İslam Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 84-86. Çetinkaya, Gökhan (çev.) (2016).Fahruddîn-i Irâkî/ Âşıklar Kitabı/ Uşşaknâme. İstanbul: Büyüyenay Yay. Fahreddîn-i Irâkî (1384).Dîvân-i Irâkî.Tahran: Neşr-ı ‘İlm. Lugal, Necati (çev.) (2011).Tezkiretü’ş-Şuarâ.İstanbul: Pinhan Yay. Mollamehmetoğlu, Ceylan (2014).Fahruddîn-i Irâkî'nin Tasavvufî Istılahları ve Dîvân-ı Kebîr'den Şahit Beyitler. Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi. Nesrin Muhteşem (Nşr.) (1372).Mecmûâ-i Âsâr-i Fahreddîn-i Irâkî. Tahran: İntişârât-i Zevvâr. Saîd Nefîsî (Nşr.) (1959).Külliyyât-ı Irâkî.Tahran: Kitâbhâne-i Sanâî. Zebîhullâh Safâ (1373).Târîh-i Edebiyyât der Îrân. Tahran: İntişârât-i Firdevs. Zehrâ Hânlerî (1348). Ferheng-i Edebiyyât-ı Fârsî. Tahran.

Atıf Bilgileri Kaska, Çetin. "DİVÂN (MAĞRİBÎ, IRAKÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-tees-645. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].