Yazar
Hoca Dehhânî (d. ? - ö. 803-4/1401’ten önce)
Basım Tarihi
17/09/2021
Konu
Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - manzum Selçuklu ve Karaman tarihi
Tür
Kitap
Dil
Farsça
Dijital
Hayır
Yazma
Hayır
Kütüphane
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası
sehname-hoca-dehhani
Tarih
803-4’ten önce/1401'den önce
Notlar
Dehhânî’nin kayıp eseri. Fuat Köprülü,Hayat Mecmuası’nda yayınlanan bir yazısında Millet Kütüphanesi ve Darülfünun Kütüphanesinde kayıtlı Türkçe mensurŞikârî Şeh-nâme'si diye meşhur olmuş bir Karaman tarihindeki nottan hareketle eser hakkındaki ilk bilgileri vermiştir (Köprülüzâde 1926: 4). Köprülü’nün buradan aktardığı bilgiye göre Selçuklu hükümdarı Sultan Alâeddîn Keykubâd (saltanatı 1220-1237), Firdevsî’ninŞeh-nâme'sine nazire olarak Farsça bir şehnâme'nin tertibini Dehhânî mahlaslı bir şaire emretmiş; daha sonra Karamanoğullarından Alâeddîn Ali Bey de (beylik dönemi: 1361-1398) bunu takliden şair Yarcânî'ye aynı tarzda Farsça birKaraman Şeh-nâme'si tanzim ettirmiş ve Şikârî de bu eseri Türkçeye tercüme etmiştir. Hoca Dehhânî’nin hayatı ve eserleriyle ilgili yapılan son araştırmalarda bu bilgiler tashih edilmiştir. Aslen Dehhânî’nin FarsçaŞeh-nâme'siyle ilgili Şikârî’nin ifadeleri şöyledir: “Bir gün meclisde Firdevs’ün Sultan Mahmûd namına buyurduğuŞeh-nâme’yi okudılar. Meger Sultân Alâeddîn bin Keykubâd-ı Ma’deleddîn nâmınaŞeh-nâmesöylemişler. Keykubâd’a dahı Dehhânî-i üstâd-ı nâmdâr yigirmi bin beyit birŞeh-nâmesöylemişler. Karamanoğlu Sultân Alâeddîn dahı buyurdı: Yarcânî üstâd!Dehhânî Şeh-nâme'sin Keykubâd oğlu Sultan Alâeddîn nâmına tamam idüp Karamanlı nâmına dahı altı yüz beyit söyleyüp itmâmı müyesser olmayup Allah emrine gitdi. Elbetde sen tamâm eyle deyüp ol şâir-i sihr-âferîn….” (Şikârî 2005: 102, Tıpkı Basım kısmı 5a-5b). Bu ifadelere göre Dehhânî, Karamanoğlu Sultan Alâaddîn Ali Bey’in (öl. 1398) emriyle bir SelçukluŞeh-nâme'si yazmaya başlamış, yirmi bin beyit civarında Sultan Alâaddîn Keykubâd adına Selçuklu dönemini yazdıktan sonra altı yüz beyit kadar da Karamanoğulları dönemini yazmış, ancak ömrü vefa etmeyince sultan tarafından eserin tamamlanması Yarcânî’den istenmiştir. Yarcânî’nin Farsça kaleme aldığı bu eser 16. yüzyılda Şikârî tarafından Türkçeye tercüme edilmiştir. Dehhânî’nin adı geçen yirmi bin beyitlikŞeh-nâme'si bugün elimizde değildir.Şairin biyografisi için bk. "Hoca Dehhânî".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. Ümran Ay Say
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum
Niteliği
Telif
Kaynakça
Ersoy, Ersen ve Ü. Ay (2017).Hoca Dehhânî Divanı.Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi Yay.
Köprülüzâde Fuad (1926). “Selçukîler Devrinde Anadolu Şâirleri Hâce Dehhânî”.Hayat Mecmuası, I (I): 4-5.
Şikârî (2005).Karamannâme. (hzl. M. Sözen ve N. Sakaoğlu). Karaman: Karaman Valiliği, Karaman Belediyesi.
Atıf Bilgileri
Ay Say, Ümran. "ŞEH-NÂME (DEHHÂNÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/sehname-hoca-dehhani. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
