Fer‘î Kaide Bağlamında Fahreddin Râzî’nin Zihnî Varlık Anlayışı

Name: Fer‘î Kaide Bağlamında Fahreddin Râzî’nin Zihnî Varlık Anlayışı
Author: Hasan Korkmaz

İsim	Fer‘î Kaide Bağlamında Fahreddin Râzî’nin Zihnî Varlık Anlayışı
Yazar	Hasan Korkmaz
Basım Yeri	Giresun University - Giresun University
Konu	İdrak Dini Araştırmalar Dergisi, 2022-12, Vol.2 (2), p.284-310
Tür	Kitap
Dil	ara,tur
Dijital	Evet
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Mektup Kütüphanesi
Demirbaş Numarası	EISSN: 2791-6693
Kayıt Numarası	cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_77c686668d5642aba8aed35057915227
Lokasyon	DOAJ Directory of Open Access Journals
Notlar	Bu makale fer‘î kaide özelinde Fahreddin Râzî’nin (ö. 606/1210) zihnî varlık anlayışını incelemektedir. “Bir şeyin [mesela B’nin] başka bir şey [mesela A] için hasıl olması, o başka şeyin [A’nın] kendinde hasıl olmasının bir uzantısıdır” şeklinde ifade edilen fer‘î kaide, Fahreddin Râzî ile Mebâhisü’l-Meşrikıyye’de ilk defa zihnî varlığı kanıtlayan bir delil olarak kullanılmıştır. Varlıksal bir nitelikle hakkında hüküm verilen konunun var olması gerektiği iddiasında olan fer‘î kaide, sırasıyla mâhiyet, olumlama, imkânsızlık ve olumsuzlama olmak üzere dört yönden çeşitli eleştirilere maruz bırakılmıştır. Râzî Mebâhis’te söz konusu dört itiraza verdiği cevaplar ile fer‘î kaideyi ispat ederken, Mülahhas fi’l-mantık ve’l-hikme’de ise verdiği cevaplarla fer‘î kaidenin doğru olmadığını iddia etmektedir. Bu, Râzî’yi Mebâhis’te zihnî varlığı kabule, Mülahhas’ta ise zihnî varlığı inkara götürmüştür. Bu makale Mebâhis’te zihnî varlığı kabule ve Mülahhas’ta zihnî varlığı inkara götüren fer‘î kaide anlayışının, söz konusu eserlerin yazılış gayelerinden hareketle okumayı teklif etmektedir. Fer‘î kaideye yönelik yaklaşımın zihnî varlığın kabulü ve inkarında nasıl bir role sahip olduğu, itirazların dayandığı ontolojik ve epistemolojik bağlam da dahil edilerek kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır. Böylece fer‘î kaidenin epistemolojik ve ontolojik dayanaklarının Râzî’nin felsefî sistemindeki uzantıları, bütünsel bir şekilde ortaya konulması amaçlanmaktadır.
Detaylı Başlık	Fer‘î Kaide Bağlamında Fahreddin Râzî’nin Zihnî Varlık Anlayışı

Kaynağa git Mektup Kütüphanesi Leitir Library

Aramaya Dön

Mektup Kütüphanesi

Kaynağa git

Fer‘î Kaide Bağlamında Fahreddin Râzî’nin Zihnî Varlık Anlayışı

Yazar Hasan Korkmaz

Basım Yeri Giresun University - Giresun University

Konu İdrak Dini Araştırmalar Dergisi, 2022-12, Vol.2 (2), p.284-310

Tür Kitap

Dil ara,tur

Dijital Evet

Yazma Hayır

Kütüphane Mektup Kütüphanesi

Demirbaş Numarası EISSN: 2791-6693

Kayıt Numarası cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_77c686668d5642aba8aed35057915227

Lokasyon DOAJ Directory of Open Access Journals

Notlar Bu makale fer‘î kaide özelinde Fahreddin Râzî’nin (ö. 606/1210) zihnî varlık anlayışını incelemektedir. “Bir şeyin [mesela B’nin] başka bir şey [mesela A] için hasıl olması, o başka şeyin [A’nın] kendinde hasıl olmasının bir uzantısıdır” şeklinde ifade edilen fer‘î kaide, Fahreddin Râzî ile Mebâhisü’l-Meşrikıyye’de ilk defa zihnî varlığı kanıtlayan bir delil olarak kullanılmıştır. Varlıksal bir nitelikle hakkında hüküm verilen konunun var olması gerektiği iddiasında olan fer‘î kaide, sırasıyla mâhiyet, olumlama, imkânsızlık ve olumsuzlama olmak üzere dört yönden çeşitli eleştirilere maruz bırakılmıştır. Râzî Mebâhis’te söz konusu dört itiraza verdiği cevaplar ile fer‘î kaideyi ispat ederken, Mülahhas fi’l-mantık ve’l-hikme’de ise verdiği cevaplarla fer‘î kaidenin doğru olmadığını iddia etmektedir. Bu, Râzî’yi Mebâhis’te zihnî varlığı kabule, Mülahhas’ta ise zihnî varlığı inkara götürmüştür. Bu makale Mebâhis’te zihnî varlığı kabule ve Mülahhas’ta zihnî varlığı inkara götüren fer‘î kaide anlayışının, söz konusu eserlerin yazılış gayelerinden hareketle okumayı teklif etmektedir. Fer‘î kaideye yönelik yaklaşımın zihnî varlığın kabulü ve inkarında nasıl bir role sahip olduğu, itirazların dayandığı ontolojik ve epistemolojik bağlam da dahil edilerek kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır. Böylece fer‘î kaidenin epistemolojik ve ontolojik dayanaklarının Râzî’nin felsefî sistemindeki uzantıları, bütünsel bir şekilde ortaya konulması amaçlanmaktadır.

Detaylı Başlık Fer‘î Kaide Bağlamında Fahreddin Râzî’nin Zihnî Varlık Anlayışı