EL-IKDÜ'L-MANZÛM FÎ ZİKRİ EFÂZILİ'R-RÛM (CEVHERÎ)

Name: EL-IKDÜ'L-MANZÛM FÎ ZİKRİ EFÂZILİ'R-RÛM (CEVHERÎ)
Author: Cevherî Mınık Alî Cevherî Efendi (d. 934/1527-28 - ö. 992/1584)

İsim	EL-IKDÜ'L-MANZÛM FÎ ZİKRİ EFÂZILİ'R-RÛM (CEVHERÎ)
Yazar	Cevherî Mınık Alî Cevherî Efendi (d. 934/1527-28 - ö. 992/1584)
Basım Tarihi:	24/10/2021
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - biyografiler
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	el-ikdu-l-manzum-fi-zikri-efazili-r-rum-cevheri
Tarih	?/?
Notlar	Mınık Ali Cevherî Efendi’ninŞakaiku’n-nu‘maniyye’ye yazdığı Arapça zeyil. Yazımı muhtemelen 990/1582-83 – Recep 992/Temmuz-Ağustos 1584 zaman aralığında, Manisa veya Maraş’ta tamamlanmıştır. Yazılış nedeniŞakaiku’n-Nu‘maniyye’yi Taşköprî-zâde Efendi’nin (ö.1561) bıraktığı yerden yazıldığı döneme kadar getirmektir. Eser, Kânûnî Sultan Süleyman (ö. 1566), Sultan II. Selim (ö. 1574) ve Sultan III. Murad (ö.1595) tabakalarından oluşmaktadır. Bu üç dönemde, 968/1560-61– 990/1582-83 yılları arasında, vefat etmiş 96 şahsın hâl tercümelerini içermektedir. Kânûnî ve II. Selim’in yaşamları, siyasî ve askerî faaliyetleri hakkında muhtasar bilgiler de ihtiva eden eser, hâl tercümeleri vefat tarihi esas alınarak kronolojik olarak dizilmiştir. 96 biyografinin 78’i kadı ve müderrislere, 15’i şeyhlere, 2’si hükümdarlara aittir. Bir de şehzâde hâl tercümesi vardır. Biyografilerin 76’sı ilk elden olma özelliği taşımaktadır. Nev‘î-zâde Atâyî (ö.1635),el-Ikdu’l-manzûm’daki pek çok bilgi, latife ve menkıbeyi tercüme ederekHadâiku’l-hakâik fî Tekmileti’ş-Şakâik’ta kullanmıştır. Bundan dolayı bu eserZeyl-i Atâyî’nin ana kaynağı durumundadır.el-Ikdu’l-manzûm, yazılı ve sözlü pek çok kaynaktan istifade edilerek meydana getirilmiştir. Sözlü kaynakları arasında Ebussuud Efendi (ö.1574), Muhyiddin el-Fenârî (ö.1548), Çivi-zâde Muhyiddin Efendi (ö.1547) gibi önemli şahıslar vardır.el-Ikdu’l-manzûm’un pek çoğu hacimli olan biyografilerinde şahısların yaşam öyküleri ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır. Hâl tercümelerinin satır aralarında Osmanlı ilmiye teşkilatı hakkında oldukça önemli bilgiler vardır. Müellif bazı yerlerde açık sözlü davranmış, önemli şahısları bile sert bir biçimde eleştirmekten çekinmemiştir.el-Ikdu’l-manzûm, Türkçe telifi bulunan on dört şair ve yazarın yaşamı, edebî kişiliği ve eserleri hakkında bilgi vermesiyle Türk edebiyatı tarihi için de bir kaynak durumundadır.Eserin tahkikli metni, Türkçeye tercümesi ve incelemesi ile birlikte Suat Donuk tarafından neşredilmiştir (2018).Yazarın biyografisi için bk. "Cevherî Mınık Alî Cevherî Efendi".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Suat Donuk
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Babinger, Franz (1992).Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserleri. çev. Coşkun Üçok. Ankara: KB Yay. Donuk, Suat (hzl.) (2017).Hadâiku’l-hakâik fî Tekmileti’ş-Şakâik Nev‘îzâde Atâyî’nin Şakâik Zeyli. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. Donuk, Suat (hzl.)(2018).el-Ikdu’l-manzûm fî Zikri Efâzıli’r-Rûm Ali b. Bâlî’nin Şakâik Zeyli. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. Ahmed Subhi (1985).eş-Şekā’iku’n-Nu‘maniye fi Ulemai’d-Devleti’l-Osmaniye. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay. Hekimoğlu, Muhammed (hzl.) (2019).eş-Şakâiku’n-Nu‘mâniyye fî Ulemâi’d-Devleti’l-Osmâniyye. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. Gönül [Necatigil], Behcet (1945). “İstanbul Kütüphanelerinde al-Şakâik al-Nu’maniya Tercüme ve Zeyilleri”.Türkiyat MecmuasıVII-VIII/2. Kami, Gurzat (2015).Understanding a Sixteenth-century Ottoman Scholarbureaucrat: Ali b. Bali (1527-1584) and His Biographical Dictionary al-ʻIqd al-Manzum fi Dhikr Afazıl al-Rum.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul:İstanbul Şehir Üniversitesi. Rescher, Oskar (Osman) (1934).Taşköprüzade eş-Şaqa’ik en-No’manijje Fortgesetzt von ‘Ali Miniq unter dem Titel el-‘İqd el-Manzum fi Dikr Afadil er-Rum.Mit Zusaetsen Verbesserungen und Anmerkungen nach dem Randdruck Cairo: Stutgart.
Atıf Bilgileri	donuk, suat. "EL-IKDÜ'L-MANZÛM FÎ ZİKRİ EFÂZILİ'R-RÛM (CEVHERÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-ikdu-l-manzum-fi-zikri-efazili-r-rum-cevheri. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

EL-IKDÜ'L-MANZÛM FÎ ZİKRİ EFÂZILİ'R-RÛM (CEVHERÎ)

Yazar Cevherî Mınık Alî Cevherî Efendi (d. 934/1527-28 - ö. 992/1584)

Basım Tarihi 24/10/2021

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - biyografiler

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası el-ikdu-l-manzum-fi-zikri-efazili-r-rum-cevheri

Tarih ?/?

Notlar Mınık Ali Cevherî Efendi’ninŞakaiku’n-nu‘maniyye’ye yazdığı Arapça zeyil. Yazımı muhtemelen 990/1582-83 – Recep 992/Temmuz-Ağustos 1584 zaman aralığında, Manisa veya Maraş’ta tamamlanmıştır. Yazılış nedeniŞakaiku’n-Nu‘maniyye’yi Taşköprî-zâde Efendi’nin (ö.1561) bıraktığı yerden yazıldığı döneme kadar getirmektir. Eser, Kânûnî Sultan Süleyman (ö. 1566), Sultan II. Selim (ö. 1574) ve Sultan III. Murad (ö.1595) tabakalarından oluşmaktadır. Bu üç dönemde, 968/1560-61– 990/1582-83 yılları arasında, vefat etmiş 96 şahsın hâl tercümelerini içermektedir. Kânûnî ve II. Selim’in yaşamları, siyasî ve askerî faaliyetleri hakkında muhtasar bilgiler de ihtiva eden eser, hâl tercümeleri vefat tarihi esas alınarak kronolojik olarak dizilmiştir. 96 biyografinin 78’i kadı ve müderrislere, 15’i şeyhlere, 2’si hükümdarlara aittir. Bir de şehzâde hâl tercümesi vardır. Biyografilerin 76’sı ilk elden olma özelliği taşımaktadır. Nev‘î-zâde Atâyî (ö.1635),el-Ikdu’l-manzûm’daki pek çok bilgi, latife ve menkıbeyi tercüme ederekHadâiku’l-hakâik fî Tekmileti’ş-Şakâik’ta kullanmıştır. Bundan dolayı bu eserZeyl-i Atâyî’nin ana kaynağı durumundadır.el-Ikdu’l-manzûm, yazılı ve sözlü pek çok kaynaktan istifade edilerek meydana getirilmiştir. Sözlü kaynakları arasında Ebussuud Efendi (ö.1574), Muhyiddin el-Fenârî (ö.1548), Çivi-zâde Muhyiddin Efendi (ö.1547) gibi önemli şahıslar vardır.el-Ikdu’l-manzûm’un pek çoğu hacimli olan biyografilerinde şahısların yaşam öyküleri ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır. Hâl tercümelerinin satır aralarında Osmanlı ilmiye teşkilatı hakkında oldukça önemli bilgiler vardır. Müellif bazı yerlerde açık sözlü davranmış, önemli şahısları bile sert bir biçimde eleştirmekten çekinmemiştir.el-Ikdu’l-manzûm, Türkçe telifi bulunan on dört şair ve yazarın yaşamı, edebî kişiliği ve eserleri hakkında bilgi vermesiyle Türk edebiyatı tarihi için de bir kaynak durumundadır.Eserin tahkikli metni, Türkçeye tercümesi ve incelemesi ile birlikte Suat Donuk tarafından neşredilmiştir (2018).Yazarın biyografisi için bk. "Cevherî Mınık Alî Cevherî Efendi".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Suat Donuk

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Babinger, Franz (1992).Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserleri. çev. Coşkun Üçok. Ankara: KB Yay. Donuk, Suat (hzl.) (2017).Hadâiku’l-hakâik fî Tekmileti’ş-Şakâik Nev‘îzâde Atâyî’nin Şakâik Zeyli. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. Donuk, Suat (hzl.)(2018).el-Ikdu’l-manzûm fî Zikri Efâzıli’r-Rûm Ali b. Bâlî’nin Şakâik Zeyli. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. Ahmed Subhi (1985).eş-Şekā’iku’n-Nu‘maniye fi Ulemai’d-Devleti’l-Osmaniye. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay. Hekimoğlu, Muhammed (hzl.) (2019).eş-Şakâiku’n-Nu‘mâniyye fî Ulemâi’d-Devleti’l-Osmâniyye. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. Gönül [Necatigil], Behcet (1945). “İstanbul Kütüphanelerinde al-Şakâik al-Nu’maniya Tercüme ve Zeyilleri”.Türkiyat MecmuasıVII-VIII/2. Kami, Gurzat (2015).Understanding a Sixteenth-century Ottoman Scholarbureaucrat: Ali b. Bali (1527-1584) and His Biographical Dictionary al-ʻIqd al-Manzum fi Dhikr Afazıl al-Rum.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul:İstanbul Şehir Üniversitesi. Rescher, Oskar (Osman) (1934).Taşköprüzade eş-Şaqa’ik en-No’manijje Fortgesetzt von ‘Ali Miniq unter dem Titel el-‘İqd el-Manzum fi Dikr Afadil er-Rum.Mit Zusaetsen Verbesserungen und Anmerkungen nach dem Randdruck Cairo: Stutgart.

Atıf Bilgileri donuk, suat. "EL-IKDÜ'L-MANZÛM FÎ ZİKRİ EFÂZILİ'R-RÛM (CEVHERÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-ikdu-l-manzum-fi-zikri-efazili-r-rum-cevheri. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].