نویسنده
Yakub-ı Çerhî (متولد ?/? - متوفی 851/22.04.1447)
تاریخ انتشار
02/02/2022
موضوع
ادبیات تکیه - تفسیر
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
neyname-i-mevlana
تاریخ
?
یادداشتها
شرح یعقوب چرحی بر هجده دوبیتی اول و برخی از داستانها که جوهره مثنوی است نوشته مولانا سلال الدین رومی. این اثر، دومین شرح بر دوبیتیهای مسنوی پس از کمالالدین حریزمی (متوفی 836/1433 یا 840/1436) جواهیرالاسرار است. مفسر درباره علت نگارش اثر: «بعضی از دوستان و نزدیکان این بنده ضعیف نیازمند بخشش، یعقوب بن عثمان بن محمود بن محمد الغزنوی چرحی سرزی از من خواستند که نمادها و نشانه های داستان های مثنوی را توضیح دهم، هرچند که شایسته این مقام نبودم، اما وصیت آن ها را داشتم. وی ضمن بیان اظهاراتش، هدف دیگرش را این است که همگان را قادر به درک ظرایف حقایق در مثنوی کند و از ارزیابی نادرست کسانی که اهلیت ندارند محافظت کند. شریح بیان می کند که مولانا درد جدایی را که تجربه کرده است را با نظم و نثر و با استفاده از نمادها بیان کرده است. افراد عاقل نمی خواهند زبانی که صحبت می کنند درک شود. چون دیگران درد جدایی از خودشان را تحمل نمی کنند. چرحی این را با گفتن این جمله توضیح می دهد: "در حضور یک فرد بی خیال نمی توان از عشق صحبت کرد. زیرا او در معنای کلمه سهمی ندارد." به گفته چرحی، پیش از مثنوی مولانا چنین سبکی به کار نمی رفت و در عین حال این اثر تفسیری باطنی از قرآن است. چرحی به غیر از هجده دوبیتی اول، درباره داستانهای مسنوی مانند سلطان و صیغه، شیخ دکوکی، شیخ محمد سرریزی نیز نظر میدهد. او همچنین اشعاری از خارج از مسنوی را در بر می گیرد. دوبیتی های تفسیر; با آیات و روایات، بزرگان صحابه، کنید بغدادی (متوفی 297/909)، ابوسعید ابوالحیر (متوفی 357/967)، عبدالله انصاری (متوفی 481/1089)، Senâî-yi Gaznevî (د. 115) Senâî-yi Gaznevî (1115) صوفیان اولیه که مولانا را تحت تأثیر قرار دادند، مانند نوری (متوفی 295/908)، ابو یزید بسطامی (متوفی 234/848 [؟])، ابوالحسن حرکانی (متوفی 425/1033)، بهاءالدین ناکشبند (متوفی 795/791) 802/1400) و غیره نی، موضوع تفسیر، آلات موسیقی است و نماد انسان کامل در مثنوی است. حکیم سنایی که چرحی مکرراً از او نقل میکند، یکی از اولین نامهایی است که از رنج چه و آتش عشق صحبت کرده است. چرحی به رابطه کمال انسان در جستجوی حقیقت و ریکال غیب توجه می کند. در حالی که راوی که نماینده نقشبندی است، مکرراً مفاهیم تلوین محوری مانند عشق، سکر، خلسه، چزبه را در بر می گیرد، در صورت لزوم درباره مسائل مربوط به سیر و سلوک و دیگر اصطلاحات صوفیه نیز توضیحاتی ارائه می کند. در سال 1375/1375 همراه با چاپ کابل (1352/1973) در تهران منتشر شد. این اثر توسط Haksever (2009) و Özkan (2015) به ترکی ترجمه شده است. برای زندگینامه شاعر رجوع کنید به «یاکوب چرحی».فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
AHMET CAHİD HAKSEVER
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum-Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Haksever, Ahmet Cahid (2009).Yakub-ı Çerhî ve İslam Tasavvufundaki Yeri.İstanbul: İnsan Yay.
Kurtuluş, Rıza (2002). "Kemâleddin Harizmî",İslâm Ansiklopedisi. C. 25. İstanbul: TDV Yay. 233.
Mevlânâ Yakub Çerhî (2015).Neynâme. (çev. M. A. Özkan). İstanbul: Semerkand Yay.
Nevşâhî, Arif (2013). "Ya'kûb-ı Çerhî",İslâm Ansiklopedisi.C. 43. İstanbul: TDV Yay. 281-282.
Ya‘kûb Çerhî (2009). Ney-Nâme. (çev. A.C. Haksever). İstanbul: Erkam Yay.
Ya‘kûb Çerhî b. Osman b. Mahmûd b. Muhammet Gaznevî, Serrezî (1375/1996).Ney-Nâme. (hzl. Halilullah Halîlî). Tahran.
Atıf Bilgileri
HAKSEVER, AHMET CAHİD. "NEYNÂME-İ MEVLÂNÂ (YAKUB-I ÇERHÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/neyname-i-mevlana. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
