İşârî Tefsirde Üslûbun İzinde: Necmeddîn-i Dâye ve Bahru’l-hakāik’ı

Name: İşârî Tefsirde Üslûbun İzinde: Necmeddîn-i Dâye ve Bahru’l-hakāik’ı
Author: Akar, Ayşe Mine

İsim	İşârî Tefsirde Üslûbun İzinde: Necmeddîn-i Dâye ve Bahru’l-hakāik’ı
Yazar	Akar, Ayşe Mine
Basım Yeri	Duzce University - Duzce University
Konu	Düzce İlahiyat Dergisi, 2025-06, Vol.9 (1), p.339-364
Tür	Kitap
Dil	ara,eng
Dijital	Evet
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Mektup Kütüphanesi
Demirbaş Numarası	ISSN: 2980-2814, EISSN: 2980-2814, DOI: 10.61272/duid.1681908
Kayıt Numarası	cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_ef3973960b394b6cacf38e4706c2f747
Lokasyon	DOAJ Directory of Open Access Journals
Notlar	Necmeddîn-i Dâye’nin (ö. 654/1256) Bahru’l-hakāik ve’l-meânî adlı işârî tefsiri on üçüncü yüzyılda kaleme alınmış, belirgin üslûp özellikleri taşıyan bir tefsirdir. Müellif kendisinden önce Kur’ân’ın bütün ince mânalarını içeren bir tefsir yazılmamış olmasını telif gerekçesi olarak zikretmiştir. Eser Necm sûresine kadar Dâye tarafından yazılmışken bu sûreden sonrasını Alâüddevle-i Simnânî (ö. 736/1336) tefsir etmiştir. Dâye eserinde muhataplarını çeşitli şekillerde gruplandırmış ve bu gruplara hitap eden bir üslup benimsemiştir. Avâm, havâs ve ehassü’l-havas şeklindeki kısımların yanı sıra ulemâ-i billâh, meşâyıh, ehl-i hırka, felâsife, kelâmcılar gibi zümreler eserde yer almıştır. Müellif âyetleri tefsir ederken zâhirî mânalarına çoğu kez işaret etmiş ve çıkardığı işârî yorumlara çeşitli kelimelerle dikkat çekmiştir. Yorumlarının hakikate isabet derecesini bilmediğini ve bilemeyeceğini anlatmak üzere “vallahu a`lem” gibi ifadeleri kullanırken, önemli konulara dikkat çekmek için “Fefhem” ve türevleri ile okuyucuyu uyarmıştır. Bunlardan birinci tarzdaki kullanımları teslîm, ikinci tarzdakileri ise tembîh ifadeleri şeklinde adlandırmak mümkündür. Müellif sıradan okuyucunun anlayamayacağını düşündüğü konularda ise genellikle edebî bir üslûpla muhatabını azarlamıştır; bu ifadeleri ise tekdîr ifadeleri şeklinde nitelemek mümkündür. Çalışmamız Bahru’l-hakāik’ın genel olarak tanıtımının yanı sıra eserdeki bu üslûp özelliklerine odaklanmaktadır.
Detaylı Başlık	İşârî Tefsirde Üslûbun İzinde: Necmeddîn-i Dâye ve Bahru’l-hakāik’ı

Kaynağa git Mektup Kütüphanesi Mektup Kütüphanesi - Osmanlıca el yazması arama motoru

Mektup Kütüphanesi

İşârî Tefsirde Üslûbun İzinde: Necmeddîn-i Dâye ve Bahru’l-hakāik’ı

Yazar Akar, Ayşe Mine

Basım Yeri Duzce University - Duzce University

Konu Düzce İlahiyat Dergisi, 2025-06, Vol.9 (1), p.339-364

Tür Kitap

Dil ara,eng

Dijital Evet

Yazma Hayır

Kütüphane Mektup Kütüphanesi

Demirbaş Numarası ISSN: 2980-2814, EISSN: 2980-2814, DOI: 10.61272/duid.1681908

Kayıt Numarası cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_ef3973960b394b6cacf38e4706c2f747

Lokasyon DOAJ Directory of Open Access Journals

Notlar Necmeddîn-i Dâye’nin (ö. 654/1256) Bahru’l-hakāik ve’l-meânî adlı işârî tefsiri on üçüncü yüzyılda kaleme alınmış, belirgin üslûp özellikleri taşıyan bir tefsirdir. Müellif kendisinden önce Kur’ân’ın bütün ince mânalarını içeren bir tefsir yazılmamış olmasını telif gerekçesi olarak zikretmiştir. Eser Necm sûresine kadar Dâye tarafından yazılmışken bu sûreden sonrasını Alâüddevle-i Simnânî (ö. 736/1336) tefsir etmiştir. Dâye eserinde muhataplarını çeşitli şekillerde gruplandırmış ve bu gruplara hitap eden bir üslup benimsemiştir. Avâm, havâs ve ehassü’l-havas şeklindeki kısımların yanı sıra ulemâ-i billâh, meşâyıh, ehl-i hırka, felâsife, kelâmcılar gibi zümreler eserde yer almıştır. Müellif âyetleri tefsir ederken zâhirî mânalarına çoğu kez işaret etmiş ve çıkardığı işârî yorumlara çeşitli kelimelerle dikkat çekmiştir. Yorumlarının hakikate isabet derecesini bilmediğini ve bilemeyeceğini anlatmak üzere “vallahu a`lem” gibi ifadeleri kullanırken, önemli konulara dikkat çekmek için “Fefhem” ve türevleri ile okuyucuyu uyarmıştır. Bunlardan birinci tarzdaki kullanımları teslîm, ikinci tarzdakileri ise tembîh ifadeleri şeklinde adlandırmak mümkündür. Müellif sıradan okuyucunun anlayamayacağını düşündüğü konularda ise genellikle edebî bir üslûpla muhatabını azarlamıştır; bu ifadeleri ise tekdîr ifadeleri şeklinde nitelemek mümkündür. Çalışmamız Bahru’l-hakāik’ın genel olarak tanıtımının yanı sıra eserdeki bu üslûp özelliklerine odaklanmaktadır.

Detaylı Başlık İşârî Tefsirde Üslûbun İzinde: Necmeddîn-i Dâye ve Bahru’l-hakāik’ı