Yazar
Neziroğlu, İrfan
Basım Tarihi
2015-06-30T10:51:24Z
Konu
Türkiye Cumhuriyeti
Tür
Kitap
Dil
İngilizce
Dijital
Evet
Yazma
Bilinmiyor
Kütüphane
TBMM Kütüphanesi
Kayıt Numarası
c2e72bdc-11d8-4944-9b25-9a2edfe65de4
Tarih
2001
Notlar
Cezaevlerinde yaşanan olaylar son birkaç yıldır Türk hükümetlerinin gündemini meşgul ediyor. Bütün taraflar ve bağımsız kurumlar cezaevi sorunlarına değiniyor. Sorunun varlığından şüphe yoktur. Mesele onun tanımıdır. Bu çalışmada, terör ve organize suç mahkûmları için yeni kurulan tek ve üç kişilik birimlere dayalı F tipi cezaevleri özelinde ele alınarak, Türk cezaevi sisteminin hukuki ve pratik sorunlu alanları incelenmektedir.
Türkiye'de 516'sı kapalı, 37'si açık, 1'i çocuk cezaevi, 3'ü ıslahevi, 1'i kadın ve çocuk cezaevi ve tutukevi olmak üzere 558 cezaevi bulunuyor. 21 Aralık 2000 tarihli 4616 Sayılı Af Kanunu'nun ardından tutuklu ve hükümlü sayısı 72.546 binden 59.901'e düşürüldü.1Adalet Bakanlığı resmi internet sitesinde 16 farklı tipte cezaevinden bahsediliyor.2 Modeller sürekli değişti ama sorunlar bitmedi.
Mahkumlar adi suçlular, terör suçluları ve organize suç (mafya) suçluları olmak üzere üç ana kategoride sınıflandırılmaktadır.3 Bu çalışmada, çözüm olarak getirilen yeni cezaevleri sistemi nedeniyle özellikle terör tutuklularına atıfta bulunulmaktadır. Terör tutuklularının sayısı 5.237.4. Hepsinin gerçekten terörist olup olmadığı bu çalışmanın konusu değil. Terör terimi, Türk Terörle Mücadele Kanunu'na atıfla kullanılmaktadır. Terör tutsaklarını, kamu düzenine, demokratik rejime, devletin milletle bölünmezliğine karşı işlenen ideolojik suçlardan yargılanmamış veya hüküm giymiş olanlar olarak tanımlıyor.5 Bu tutsaklar kendilerini “siyasi tutsaklar” olarak tanıtıyor.
Uluslararası insan hakları hukuku, cezaevi koşullarının ayrıntılarına ilişkin özel kurallardan oluşmamaktadır.6 En alakalı maddeler, işkencenin, zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı muamele ve cezanın yasaklanması ve insanın doğuştan gelen onuruna saygılı davranılmasıdır. Çalışmada, Mahkumlara Muamele Konusunda BM Asgari Standart Kuralları (bundan böyle SMR olarak anılacaktır), Avrupa Cezaevi Kuralları kullanılmıştır.
8 (bundan sonra EPR olarak anılacaktır) ve Avrupa Mahkemesi ile İnsan Hakları Komisyonu'nun (bundan sonra sırasıyla Mahkeme ve Komisyon olarak anılacaktır) kararları temel uluslararası belgeler olarak yer almaktadır. Yasal olarak bağlayıcı olmasa da SMR, daha iyi cezaevi koşulları için ayrıntılı bir evrensel model sunmaktadır. EPR, bazı değişikliklerle SMR'nin bölgesel versiyonu olarak kabul edilebilir.
Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ulusal cezaevi kuralları uluslararası standartlarla karşılaştırılıyor. Amaç Türk Cezaevi Kanunlarının hukuki eksikliklerini tespit etmektir.
İkinci bölümde Türk cezaevlerindeki pratik durum inceleniyor. Bu bölümde, cezaevi yasaları ile cezaevi uygulamaları arasındaki ilişki sorgulanarak, sorunların kaynağının yasal eksiklikler mi yoksa keyfi uygulamalar mı olduğu ortaya çıkarılmaktadır.
Son bölümde ise yeni kurulan F tipi cezaevleri inceleniyor. Önceki bölümlerde verilen bilgiler doğrultusunda yeni cezaevlerinin ne ölçüde çözüm sunabileceği ortaya çıkarılmaya çalışılmaktadır. Çalışmanın tamamı kısaca cezaevi kuralları ile Türkiye'deki uygulamaların karşılaştırılması üzerinedir.
1990’lı yıllarda cezaevlerindeki olaylar Türkiye’nin önemli bir gündem maddesi oldu. Bu yüksek lisans tezinin amacı genellikle terör, Türkiye özelinde F tipi cezaevleri örneğinde uluslararası cezaevi kuralları ve standartlar ile Türkiye'deki kurallar ve uygulamalardır.
Türkiye'deki cezaevi sistemi, bu mevzuat mevzuatı incelendikten sonra uluslararası mevzuat ile arasındaki farklar belirlenmiştir. Böylece mevzuatın ihlali ile ilgili tespitler yapılmıştır.
Türkiyede 516 kapalı, 37 açık, 1 çocuk, 1 kadın ve 3 islahevi olmak üzere toplam 558 cezaevi vardır. Adalet Bakanlığı sistemlerine göre Türkiye’de çoğu kapalı olmak üzere 16 farklı tipte cezaevi vardır. Cezaevi tiplerindeki artış sorunlarıda bir azalma meydana gelmemiştir.
Buna karşılık mahkumlar adli, terör ve organize suçlar olmak üzere üç grupta sınıflandırılıyor. Bu enfeksiyonlar özellikle terörist mahkumları için yeni inşa edilen F tipi cezaevleri vardı. Terör mahkumlarının sayısı 5.237'dir.
Çalışma üç ana bölümden oluşur. Birinci bölümde cezaevlerine ilişkin ulusal mevzuatın uluslararası mevzuat ve standartlarla karşılaştırılması yapılmıştır. mevzuatın uluslararası düzeyde uygun olup olmadığı tespit edilmektedir.
İkinci bölümde Türkiye'deki cezaevlerindeki mevcut sorunlar inceleniyor. Bu bölümde mevcut ulusal mevzuatın cezaevlerine ilişkin dereceli incelemeler yapılmıştır. Mevzuatta eksiklikler bozuklukları yanı sıra var olan mevzuatın uygulanmaması veya ana uygulamalar nedeniyle cezaevleri arasında farklılıklar olması ciddi bir sorun oluşturmaktadır. İkinci bölümün amacının mevcut yönetimi ne kadarının mevzuat eksikliğinden, ne kadarının mevzuatın uygulanmasından kaynaklandığının ortaya çıkarılmasıdır.
Son bölümde yeni kurulan F tipi cezaevleri incelenmiş ve mevcut hakların ne ölçüde çözümlenebileceği tartışılmıştır.
Sonuç olarak özetlemek gerekirse;
A. Türkiye’deki cezaevi mevzuatı uluslararası standartların gerisindedir ve uygun olması gerekmektedir.
B. Cezaevleri arasında idareden kaynaklanan keyfi uygulamalar mevcut olup bunlar mahkumlar tarafından çok yakından takip edilmemekte ve huzursuzluklara neden olmaktadır.
C. Tutuklu ve hükümlüler çoğu yerde aynı koğuşlarda tutulmaktadır. Benzer şekilde özellikle terör suçlarında eli terörist ile belki de tehditler sonucu yardım yataklık yapmış olanlar ayrım yapılmadan aynı koğuşta tabi tutulmaktadır.
D. Cezaevi idarecilerine özel eğitimler öderler. Bazı cezaevlerinde mahkumların idarecilerden çok daha iyi eğitim düzeyine sahip oldukları, bunun da idare ile mahkumlar arasında sağlıklı bir iletişim engeli olduğu ve muhtemel bir ıslahın engellendiği görülüyordu.
e. Birçok ülkede cezaevine girenlere Mahkum El Kitabı verilmekte, kurallara uymaları halinde, koşulların iyileştirilmesinde, aynı şekilde kuralları ihlal edenlerin şartları kötüleştirilmektedir.
F. F tipi cezaevleri başlangıçta yıllar boyu olmasına rağmen özellikle terörist suçlulara yönelik olarak koğuş sistemi alternatif olarak inşa edildi.
Diğer Katkıda Bulunanlar
Rodley, Nigel S.
Erişim Tarihi
2015-06-30T10:51:24Z
