Yazar
Mustafâ Sıdkî Efendi (d. ? - ö. 1183/1769-70)
Basım Tarihi
28/01/2022
Konu
Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - lugaz mecmuası
Tür
Kitap
Dil
Belirlenmemiş dil
Dijital
Hayır
Yazma
Hayır
Kütüphane
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası
mecmu-a-i-hafiza-millet-yazma-eser-kutuphanesi-ali-emiri-manzum-567
Tarih
1167/1753-54
Notlar
18. yüzyılda Mustafâ Sıdkî Efendi’nin derlediği lugaz mecmuası. Eser ilgili kütüphanedeMecmû’a-i Eş’âr ve Lugazbaşlığı ile kayıtlıdır. Tamamı 406 yaprak olan mecmuanın bazı yaprakları boş bırakılmıştır. 2a sayfasında mecmuanın adı ve 1167/1753-54 yılı yazılmıştır. 3a’da Ali Emiri Efendi’nin mührü bulunmaktadır. Mecmuadaki bölüm ve şiir başlıkları kırmızı mürekkeple, metin siyah mürekkeple yazılmıştır.Arapça bir dibace ile başlayan mecmua üç bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde (29b-223a) Arapça lugazlar yer almıştır. Bu bölüm kendi içinde 30 fasıldır. İlk fasıldan 29. fasıla kadar elifbâ sırasına göre Arapça lugazlar, 29. fasılda erâciz ve 30. fasılda "Ehâcî" başlıklı lugazlar bulunmaktadır.İkinci bölüm (223b-239a) Farsça lugazlara ayrılmıştır. Bu bölüm de iki fasıldır. İlk fasılda manzum, ikinci fasılda ise mensur lugazlar yer almaktadır.Üçüncü bölümde (245a-400a) Türkçe lugazların kaydedilmiştir. Burada 745’i manzum (245a-378a), 33’ü mensur (388a-400a) olmak üzere 778 lugaz vardır. Manzum lugazlar vezinlerine göre sıralanmıştır. Bunlar; 1. fasıl: fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilün (287 lügaz), 2. fasıl: fe'ilâtün mefâ'ilün fe'ilün (165), 3. fasıl: mefâ'îlün mefâ'îlün fe'ûlün (103), 4. fasıl: fe'ilâtün fe'ilâtün fe'ilün (75), 5. fasıl: müfte'ilün müfte'ilün fâ'ilün (14), 6. fasıl: fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilâtün fâ'ilün (41), 7. fasıl: mefâ'îlün mefâ'îlün mefâ'îlün mefâ'îlün (17), 8. fasıl: fe'ilâtün fe'ilâtün fe'ilâtün fe'ilün (24), 9. fasıl: fe'ûlün fe'ûlün fe'ûlün fe'ûl (5), 10. fasıl: mef'ûlü fâ'ilâtü mefâ'îlü fâ'ilün (10), devamında mefâ'ilün fe'ilâtün mefâ'ilün fe'ilün (1), müfte'ilün fâ'ilün müfte'ilün fâ'ilün (1), ahreb (1), müstef'ilün müstef'ilün müstef'ilün müstef'ilün (3), müfte'ilün mefâ'ilün müfte'ilün mefâ'ilün (1)’dür. 11. fasılda 33 mensur lugaz bulunmaktadır.Mecmuada yer alan 778 Türkçe lugazdan 93’ünün şairi bellidir, 176’sı ise "lâ-edrî" şeklinde kayıtlıdır. Mecmuada en fazla Türkçe lugazı bulunan şairler; Reşîd (120), Fennî (57), Ferdî (52), Nermî (48), Selîm (21), Sıdkî (21) ve Nâbî (19)’dir. Lugaz sahibi diğer şairler ise şunlardır: Abdî, Âtıf, Azmî, İzzet Paşa, İzzî, Abbas Efendizade Emin Ağa, Ârif, Câmî, el-Hac Selîm Efendi, Esed, Esedî, Esîrî, Fasîh, Fevzî, Feyzî, Gubârî, Hâfız, Hanîf, Haşmet, Hilmî, Hulûsî, Hüsnî, İmam Fâ'iz Efendi-yi Eyyûbî, İzzî, Kâ'il, Kâmî, Kara Çelebizâde Dervîş, Kelâmî, Kethüdâ Bey, Lâmi’î, Lebîb, Lutfî, Mahtûmî, Muhammed Esed, Murâdî, Münîf, Müstakimzâde, Nâfi’, Nâlî, Nâmî, Nazîfî, Nazîm, Nedîm, Nesîb, Nevres, Neylî, Ömer, Râmî, Râsıh, Râşidî, Ref’et, Remzî, Resmî, Rıf’at Bey, Rıf’atî, Sa’îd, Sâbirî, Sâbit, Sâkıb, Sâmî, Sem’î, Sermed, Seyyid Hayrî, Sırrî, Subhî, Sultan Murâd, Şahin Giray, Şâkir, Şehdî, Şehrî, Şerîf, Şevkî, Şeyhî, Tâ'ib, Tıflî Mâcunî-yi İzzet Paşa, Kâtibzâde Vâhid, Vahyî, Vâsık, Vaslî, Vechî, Vehbî, Vesîm, Veysî, Yenişehirli Yûsuf Efendi, Yümnî, Zarîfî.Mecmua ile ilgili bir doktora (Alkan 2020) ve -bazı yaprakları üzerine- iki yüksek lisans (Ayar 2011, Okçuoğlu 2019) tez çalışması yapılmıştır.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Prof. Dr. Üzeyir Aslan
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum-Mensur
Niteliği
Derleme
Kaynakça
Alkan, Ahmet (2020).Türk Edebiyatında Bir Lügaz ve Sıdkî Efendi’nin Mecmû’a-yı Hafîza’sı.Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Ayar, Nurgül (2011).Millet Kütüphanesi Ali Emiri Manzum 567’deki Lügaz Mecmuası (vr. 245-280) Metin-İnceleme.Yüksek Lisan Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Okçuoğlu, Aygül (2019).Millet Kütüphanesi 567 Numaralı Lügaz Mecmuası (284a-328a) Metin-İnceleme.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Aslan, Üzeyir. "MECMÛ’A-İ HAFÎZA (Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Emiri, Manzum 567)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mecmu-a-i-hafiza-millet-yazma-eser-kutuphanesi-ali-emiri-manzum-567. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
