Yazar
İdris, İdris-i Bitlisi (ö. 856-861/1452-1457? - ö. 921, 927, 930, 971/1515, 1521, 1523, 1564?)
Basım Tarihi
05/01/2022
Konu
Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - münşeat mecmuası
Tür
Kitap
Dil
Farsça
Dijital
Hayır
Yazma
Hayır
Kütüphane
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası
mecmu-a-i-munse-at-idris
Tarih
875/1470 - 950/1543 arasında
Notlar
Mecmû'a-i Münşe'ât, İdrîs-i Bitlisî tarafından Akkoyunlu, Karakoyunlu, Timurlu, Hint ve Osmanlı sultanları arasında hicri 9. yüzyılın son çeyreği (1480’li yıllardan itibaren) ile 10. yüzyılın ilk yarısı arasında (1550 yıllarına kadar) yazılmış mektupları ihtiva eden bir mecmuadır. Eserdeki Farsça mektupların bazıları Bitlisî’ye bazıları da oğlu Ebülfazl’a aittir (Akçay 2021).Mektup yazılanlar arasında II. Bâyezîd ile I. Selîm gibi Osmanlı sultanları yanında Şeyhülislam Ebussuûd Efendi, Sultan Hüseyn Baykara gibi önemli şahsiyetler de yer almaktadır. Ayrıca Bitlisî’nin oğlu Ebülfazl’a göndermiş olduğu mektupların da içinde yer aldığı Farsça yazılmış olan nüsha, İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, FY 906 demirbaş numarasıyla kayıtlıdır (Aksoy 2021: 21).Eserdeki mektupların bazıları padişah adına kaleme alınmıştır. Ayrıca Bitlisî’nin oğlu Ebülfazl’a ait Hama ve Humus tahrir defteri dibacesi gibi metinler de bu mecmuanın içindedir. Dîbâcenin Ebülfazl tarafındanSelîm Şâhnâme’ye de alındığı tespit edilmiştir. Ayrıca müellife ait olduğu sanılan bazı kaside ve rubailer de eserde yer almakta, eserin sonunda ise yazarın vakıfnameleri bulunmaktadır (Kırlangıç 1995: 29).Öte yandan mecmuada Ebülfazl Mehmed Efendi’ye aitRisâle-i Kudûmiyyeadlı eser de yer almaktadır (Yıldırım 2010: XXXVII). Orhan Başaran, Bitlisî’nin mektuplarından bahsederken sadece II.Bâyezîdile Sultan Selîm’e gönderilen mektuplardan bahsetmiş, mektupların Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesinde 1919, 5675 ve 8333/1-3 arşiv numarasıyla kayıtlı olduğunu belirtmiştir (2000: 35).İdrîs-i Bitlisî'nin 15’i Farsça, 5’i Arapça ve 1’i Türkçe olmak üzere toplam 21 eseri vardır. NâsirinMecmû'a-i Münşe'ât'ı Farsça, ismi oldukça benzeyen diğer eseriMecmû'atü’l-Münşe'âtise Türkçedir(Hatunoğlu 1998: 5). İdrîs-i Bitlisî ile beraber Osmanlı münşeatçılığının sanatlı bir anlayışla yazılması süreci başlamıştır (Oktay 2014: 20).Eser hakkında herhangi müstakil bir çalışma yapılmamıştır.Nâsirin biyografisi için bk. "İdrîs, İdrîs-i Bitlisî".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Akçay, Gülçiçek (2021).İdrîs, İdrîs-i Bitlisî.Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü.http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/idris-idrisi-bitlisi[Erişim tarihi: 05.12.2021]
Aksoy, İdris (2021).İdrîs-i Bidlisî’nin Selîmnâme’sinin Tahkik ve Tercümesi.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
Başaran, Orhan (2000).İdrîs-i Bitlisî’nin Heşt Bihişt’inin Hâtime’si (Metin-İnceleme-Çeviri).Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Hatunoğlu, Bahattin Yalçın (1998).İdrîs-i Bitlisî Selîmnâmesi’nde Doğu Anadolu’nun Fethi.Yüksek Lisans Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
İdrîs-i Bitlisî.Mecmûa-i Münşeât.İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi. FY 906.
İdrîs-i Bitlisî.Mecmûatü’l-Münşeât.Süleymaniye Kütüphanesi. Esad Efendi. No: 3879.
Kırlangıç, Hicabi (1995).İdrîs-i Bitlisî: Selîm Şâhnâme.Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi.
Oktay, Adnan (2014).Nâbî’nin Münşe’âtı: İnceleme-Metin.Doktora Tezi. Diyarbakır. Dicle Üniversitesi.
Yıldırım,Muhammed İbrahim (2010).İdrîs-i Bitlisî’nin Heşt Behişt’ine Göre Fatih Sultan Mehmed ve Dönemi.Doktora Tezi. İstanbul: Mimar Sinan Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
OKTAY, ADNAN. "MECMÛ'A-İ MÜNŞE'ÂT (İDRÎS)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mecmu-a-i-munse-at-idris. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
