نویسنده
ادریس، ادریس بیتلیسی (د. 856-861/1452-1457؟ - ö. 921, 927, 930, 971/1515, 1521, 1523, 1564؟)
تاریخ انتشار
05/01/2022
موضوع
ادبیات مکتوب / دیوان ادبیات - مجله münşeat
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
mecmu-a-i-munse-at-idris
تاریخ
بین 875/1470 و 950/1543
یادداشتها
Mecmû'a-i Münşe'ât مجله ای است حاوی نامه هایی است که ادریس بیتلیسی بین سلاطین آکویونلو، کاراکویونلو، تیموری، هند و عثمانی بین ربع آخر قرن نهم (از دهه 1480) تا نیمه اول قرن 1050 میلادی نوشته است. برخی از حروف فارسی موجود در اثر متعلق به بیتلیسی و برخی به پسرش ابوالفضل است (Akçay 2021). از جمله آنهایی که با حروف نوشته شده است، II. علاوه بر سلاطین عثمانی مانند بایزید و سلیم اول، شخصیتهای مهمی مانند شیخالاسلام ابوسود افندی و سلطان حسین بایکرا نیز وجود دارند. علاوه بر این، نسخهای که به زبان فارسی نوشته شده است، که شامل نامههای بیتلیسی برای پسرش ابوالفضل است، در کتابخانه آثار کمیاب دانشگاه استانبول با شماره فهرست FY 906 به ثبت رسیده است (Aksoy 2021: 21). برخی از نامه های موجود در اثر از طرف سلطان نوشته شده است. علاوه بر این، متن هایی مانند مقدمه کتاب حما و کاداستر حمص متعلق به ابوالفضل پسر بیتلیسی نیز در این مجله آمده است. مشخص شده است که دیباچه نیز توسط ابوالفضل در سلیم شاهنامه آمده است. علاوه بر این، قصیدهها و رباعیهایی که گمان میرود متعلق به مؤلف است نیز در اثر گنجانده شده است و در پایان اثر نیز گواهیهای بنیاد مؤلف آمده است (Kırlangıç 1995: 29). از سوی دیگر، این مجله همچنین شامل اثری به نام Risâle-i Kudûmiyye اثر ابوفضل محمد افندی است (Yıldırım 2010: XXXVII). اورهان باشاران در حین صحبت از نامه های بیتلیسی تنها به نامه های ارسالی به بایزید دوم و سلطان سلیم اشاره کرد و اظهار داشت که این نامه ها در کتابخانه موزه کاخ توپکاپی با شماره های آرشیو 1919، 5675 و 3/1-8333 ثبت شده است (2000: 35). 15 اثر ادریس بیتلیسی به زبان فارسی است، وی در مجموع 21 اثر دارد که 5 اثر آن به زبان عربی و یک اثر به زبان ترکی است. Mecmû'a-i Münşe'ât نصیرین به فارسی است، در حالی که اثر دیگر او، Mecmû'atü'l-Münşe'âtise، که نام بسیار مشابهی دارد، به ترکی است (Hatunoglu 1998: 5). با İdrîs-i Bitlisî، روند نوشتن درباره مهندسی عثمانی با درک هنری آغاز شد (Oktay 2014: 20). هیچ مطالعه مستقلی در مورد کار انجام نشده است. برای بیوگرافی نصیر ر.ک. «ادریس، ادریس بیتلیسی». فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Akçay, Gülçiçek (2021).İdrîs, İdrîs-i Bitlisî.Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü.http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/idris-idrisi-bitlisi[Erişim tarihi: 05.12.2021]
Aksoy, İdris (2021).İdrîs-i Bidlisî’nin Selîmnâme’sinin Tahkik ve Tercümesi.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
Başaran, Orhan (2000).İdrîs-i Bitlisî’nin Heşt Bihişt’inin Hâtime’si (Metin-İnceleme-Çeviri).Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Hatunoğlu, Bahattin Yalçın (1998).İdrîs-i Bitlisî Selîmnâmesi’nde Doğu Anadolu’nun Fethi.Yüksek Lisans Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
İdrîs-i Bitlisî.Mecmûa-i Münşeât.İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi. FY 906.
İdrîs-i Bitlisî.Mecmûatü’l-Münşeât.Süleymaniye Kütüphanesi. Esad Efendi. No: 3879.
Kırlangıç, Hicabi (1995).İdrîs-i Bitlisî: Selîm Şâhnâme.Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi.
Oktay, Adnan (2014).Nâbî’nin Münşe’âtı: İnceleme-Metin.Doktora Tezi. Diyarbakır. Dicle Üniversitesi.
Yıldırım,Muhammed İbrahim (2010).İdrîs-i Bitlisî’nin Heşt Behişt’ine Göre Fatih Sultan Mehmed ve Dönemi.Doktora Tezi. İstanbul: Mimar Sinan Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
OKTAY, ADNAN. "MECMÛ'A-İ MÜNŞE'ÂT (İDRÎS)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mecmu-a-i-munse-at-idris. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
