Yazar
Terlemez, Ali Kemal
Basım Tarihi
2022-10-12T08:47:42Z
Tür
Belge
Dil
İngilizce
Dijital
Evet
Yazma
Hayır
Kütüphane
Özyeğin Üniversitesi
Kayıt Numarası
5113d3e3-87ea-4743-833e-2f0e6742a29e
Lokasyon
Tasarım, Teknoloji ve Toplum Bölümü
Tarih
2022-10-12T08:47:42Z
Örnek Metin
Katılım ve mimarlık arasındaki ilişki elli yılı aşkın süredir insan odaklı tasarım yaklaşımlarıyla birlikte tartışılıyor. Mimarlık alanından ve diğer ilgili disiplinlerden bilim adamları, katılımcı mimarlık kavramını ve onun çeşitli yönlerini çeşitli yöntem ve teoriler aracılığıyla ele alıyorlar. Bu tez, katılımcı mimarinin birçok boyutunu ortaya koyarak bir model sunmayı amaçlamaktadır. Bu modelin amacı katılımcı mimarlık uygulamalarını çok boyutlu bir bakış açısıyla değerlendirerek katılımcı mimariyi değerlendirmektir. Bireylerin günlük yaşamlarını geçirdikleri mekanın ortaya çıkmasında belli bir düzeyde söz sahibi olmaları, fikir ve isteklerini belirtmeleri, alanı sahiplenmeleri ve bağ kurmaları için kullandıkları mekanı deneyimlemeleri gerekmektedir. Geleneksel mimari ve yapım süreçlerinde üretilen mimari ürün içerisinde kullanıcının bir özne olarak değil, bir nesne olarak var olduğu kabul edilen bir gerçektir. Ancak mimari figürler, gruplar ve kolektifler de bu süreçlerin aksine alternatif modeller uygulayan ürünler üretiyorlar. Kullanıcıyı çeşitli taktik, yöntem ve tasarımlarla içine alan anlayışlar benimseyerek örnekler sunan mimari formlara farklı coğrafyalarda rastlamak mümkündür. Bu tez çalışması, alternatif mimari ürünler aracılığıyla kullanıcıları süreçlere dahil eden projelere odaklanmaktadır. Tez çalışması modeli katılımcı mimarideki potansiyelleri, fırsatları ve tehditleri araştırır. Bu bağlamda öncelikle katılım kavramının ve mimarlığa ilişkin boyutlarının anlaşılmasına yönelik literatür araştırmasının teorik ve pratik arka planı yapılmıştır. Burada yapılan çıkarımlar katılımcı mimarinin çok boyutluluğunu ortaya koyuyor. Bu boyutlar düzeyler ve süreçler, oyuncular ve katılım teknikleridir. Çalışma, Türkiye'de son yıllarda uygulanan alternatif mimarlık pratiklerini derleyen Dayanışma Mimarlık Sergi Grupları'nın (SAEx) yürüttüğü uygulamalı süreçleri ele alıyor. Niceliksel tekniklerle yürütülen tezde özetleyici bir değerlendirme metodolojisi kullanılmaktadır. Analiz yöntemi için üç aşamalı bir model oluşturur. Katılım merdiveni analizi (1), paydaş tipolojisi analizi (2) ve katılımcı teknikler analizi (3), katılımcılarla gerçekleştirilen mimari etkinliklerin yorumlanmasına yardımcı olmuştur. Değerlendirmenin ışığında bu tez, süreçlerde yapılan çeşitli gözlemleri kullanarak katılımcı mimari konusunu tartışmaktadır. Bu tartışma katılımcı mimari için yol gösterici bir yöntemi açıklamaktadır. Birincil ve ikincil kaynaklardan toplanan veriler, analizin gerçekleştirilmesi için yapılandırılmış bir değerlendirme formu kullanılarak test edilir. Yapılandırılmış değerlendirme formu, belirlenen parametrelerin varlığını sorgulayan sistematik bir incelemedir. Ortaya çıkan bulgular, katılımcı mimarlığın güçlü ve zayıf yönleri ile Türk mimarlık dünyasındaki yeri hakkında bilgi vermektedir. Katılımcı, değerlendirme süreçlerinde gözlemlediği çeşitli çıkarımlar ışığında mimariyi tartışıyor. Bu tartışma mimaride yol gösterici bir katılımcı yöntemi tanımlamaktadır. Bölüm 1'de problemler, hipotezler, araştırma soruları, araştırmanın amaçları, araştırmanın kapsamı ve araştırmayı yürütmek için kullanılan yöntemler hakkında ayrıntılı bilgi verilmektedir. Bölüm 2'de katılım kavramı ve bir meslek olarak mimarlık ile olan ilişkisi teorik ve pratik çalışmalara dayalı olarak anlatılmaktadır. 3. Bölümde çalışmanın metodolojisi açıklanmakta, düzey ve süreç ilişkisi, katılımın çoklu boyutları olarak tanımlanan aktörler ve katılım yöntemleri literatürden alınan referanslara göre sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırmaya göre yeni bir analiz modeli ortaya konmuştur. Çalışma kapsamında, üç aşamalı analiz yöntemiyle belirlenen parametreler doğrultusunda örnek olay olarak belirlenen SAEx gruplarının üretimine ilişkin birincil ve ikincil kaynaklardan veri toplama kriterleri belirlenmiştir. 4. Bölümde, SAEx gruplarının 28 projesinden önceki bölümde belirlenen parametreler doğrultusunda toplanan verilere ve üç aşamalı analiz yöntemi uygulanarak toplanan çeşitli bulgulara odaklanılmaktadır. Elde edilen sonuçlar bu bulgulara dayanmaktadır. Son bölümde katılım ve mimarlık arasındaki ilişki, önce SAEx'te, ardından Türkiye'de ve küresel bağlamda bulgular ve sonuçlar ışığında tartışılmaktadır. Katılım ve mimarlık ilişkisi, insan odaklı tasarımlar ile birlikte yarım asrı aşkın bir süredir tartışılmaktadır. Katılımcı mimarlık; mimarlık ve ilgili disiplinlerden bilim insanları tarafından çeşitli yöntem ve teoriler ile farklı boyutlarla ele alınmıştır. Tez çalışması mimarlığın çoklu boyutlarını tanımlayarak bir model ortaya koymayı hedefler. Bu model, bilgisayarların mimari pratiklerine belirli bakış açısını değiştirerek değerlendirme yapmayı amaçlamıştır. Bireyin, günlük yaşantısını sürdürebilmesi, mekanın ortaya çıkış sürecinin belirli bir düzeyde söz sahibi olması, fikir ve talep beyanı vermesi ve deneyimlemesi kullanım dünyasının sahiplenmesi ve bağlanması açısından önemlidir. Alışılagelmiş mimarlık ve inşa edilmiş çocuklarda, özne olarak değil, üretilen mimarlık ürünü, nesne olarak var olduğu kabul edilmiş bir gerçekliktir. Ancak bu örneklerin aksine alternatif modeller ile üretimler gerçekleştiren mimari figürleri, kapsamlı ve kolektifleri de bulunmaktadır. Çeşitli taktikler, yöntem ve kurgular ile kullanıcıyı içeren anlayışları benimseyerek örnekleri veren mimari biçimleri farklı coğrafyalarda belirler. Tez çalışmasının alternatif mimari üretimleri ile kullanımlarını dahil eden odaklanarak odaklanmaktadır. Ortaya yerleştirilen model ile mimarlık parçacıklarının içinde barındırdığı potansiyelleri, olanakları ve tehditleri aramayı hedeflemiştir. Bu bağlamda öncelikle formasyon mimari ve ilerleyiş boyutlarını anlamaya yönelik literatür araştırması yapılmış, teorik ve pratik arka plan okunmuştur. Buradan yapılan çıkarımlar ile mimariliğin çoklu boyutları ortaya konmuş ve değerlendirilmesi ayarlanmıştır. Bu boyutlar bölümü ve süreç ilişkisi, aktörler ve katılım teknikleridir. Çalışma, Türkiye'de son yıllarda yapılan alternatif mimarlık pratiklerini bir araya getiren Dayanışma Mimarlığı Sergisi gruplarının yürüttüğü uygulamalı kapsamlı değerlendirme modelinde seçiyor. Niceliksel ayırma ile sürdürülen özetleyici bir değerlendirme yöntemi kullanılmıştır. Üçlü bilgisayarların bir analiz yöntemi modeli oluşturulur. Katılım yönetim analizi (1), büyüme tipoloji analizi (2) ve katılım teknikleri analizi (3) ile işlemlerde kullanılan ile yürütülen mimari faaliyetler yorumlanmıştır. Analiz çalışması yapmak adına birincil ve toplam enerji bilgileri, değerlendirme formülü ile test edilir. Yapılandırılmış değerlendirme formülünün kayıtlı parametrelerinin sorgulanan sistematik bir inceleme yapısıdır. Ortaya çıkan benzerleri, bizde kardeşliğin güçlü ve zayıf bölgeleri ile Türkiye mimarlık ortamındaki yeri hakkında çeşitli bilgiler verir. Katılımcı mimarlık meselesini, değerlendirme dağılımlarını, uygulamalarında gözlemlenen çeşitli çıkarımlar ile tartışır. Bu tartışmanın yol göstericisi bir mimarlık yöntemi tarifler. Tez çalışmasının birinci bölümünde problem, varsayım, araştırma soruları, kapsamlı çerçeveler, tezin amacı, bütçe, kapsam ve araştırma yöntemi ile ilgili açıklamalara yer verilmiştir. İkinci bölüm teorik ve pratik arka planda birleşme unsuru ve mimarlık eylemi ile olan ilişkisini tarif eder. Üçüncü bölümün algoritması anlatılmıştır. Katılımın çoklu boyutları olarak tarif edilen düzey ve süreç ilişkisi, aktörler ve terapi yöntemleri literatürden atıflar ile sınıflandırılmıştır. Bu bölgelerden yeni bir analiz modeli ortaya konulmuştur. Üçlü analiz yöntemi ile kaydetme geliri çalışma kapsamı alan çalışması olarak kaydedilen Dayanışma Mimarlığı Sergisi gruplarının üretimlerine ilişkin birincil ve masraf giderleri veri toplama kriteri göstergesi. Dördüncü bölümde ise bir önceki bölümde kaydedilen katkı gruplarına ait 28 projeden elde edilen veriler toplanmış ve üç bölmeli analiz yöntemi ile çeşitli bulgular elde edilmiştir. Bu bulgularla sonuçlar elde edildi. Son bölümde ise bulgular ve sonuçlar, gruplar öncesinde özelinde ve Türkiye ile küresel ölçekte katılım ve mimarlık ilişkileri tartışılmıştır.
