Aramaya Dön

Qafqaz Müsəlmanlarının II Şeyxülislamı Fazil İrəvani: Faktlar və ziddiyyəltər arasında

İsim Qafqaz Müsəlmanlarının II Şeyxülislamı Fazil İrəvani: Faktlar və ziddiyyəltər arasında
Yazar Hilal Ağamoğlanov
Basım Yeri Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu - Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu
Konu Din Araşdırmaları Jurnalı, 2025-01, p.149-171
Tür kitap
Dil Arapça
Dijital Evet
Yazma Hayır
Kütüphane: Mektup Kütüphanesi
Demirbaş Numarası ISSN: 2618-0030, EISSN: 3006-2772, DOI: 10.30546/3006-2772.1011.022
Kayıt Numarası cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_6894cd929d264f9caf42fdbbb4adea37
Lokasyon DOAJ Directory of Open Access Journals
Notlar Məqalədə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin II Şeyxülislamı kimi təq­dim olunan Fazil İrəvaninin bu vəzifədə olub-olmadığı araş­dı­rıl­mış­dır. Ya­zı­da 1823–1873-cü illər aralığında mərkəzi Tiflis şəhərində olan mə­həm­mə­di dini ruhanilərinin başçıları həmin dövrə aid kameral təsvir və təq­vim­lər­lə, eləcə də o vaxta dair yazılmış məqalələrlə təhlil edil­miş­dir. Oxucuda aydın təsəvvür yaranması üçün mövzuya “şeyxül­is­lam­lıq” titulunun mahiyyəti, yaranma tarixi, bizim dini və siyasi coğrafiyada istifadəsi haqqında məlumatlarla başlanılmışdır. Çar Rusiyası İrəvan xanlığını istila etdikdən sonra, İrəvanda ya­şa­mış Şeyxülislam Axund Molla Məhəmmədlə Nəcəfdə qərarlaşan Mol­la Məhəmməd Fazil İrəvani arasında ad eyniliyindən bənzərlik ya­ran­mışdır. “Qafqazda İslam və şeyxülislamlar” kitabının müəllifində on­la­rın eyni şəxs olduğu haqqında təsəvvürü yaranmış, nəticədə, onu Qaf­qaz müsəlmanlarının II Şeyxülislamı kimi təqdim etmişdir. Bu ba­xım­dan, məqalədə Fazil İrəvaninin həyatı barədə qısa məlumatlar ve­ril­miş və fəaliyyətinə nəzər salınmışdır. İrəvanda yaşayan Şeyxülislam Axund Molla Məhəmmədə gəldikdə, kameral təsvirlərə əsasən, onun doğum tarixinin 1771-ci il olduğu müəyyən edilmişdir. “Şeyxülislam” ad­landırılmasının səbəbləri araşdırılmış, Qacar hakimiyyəti dövründə İrəvan xanlığının xan tərəfindən təyin edilmiş rəsmi şeyxülislam vəzi­fə­si daşıdığına dair güclü ehtimallar aşkarlanmışdır. Xalq arasında nü­fu­zu­na və ruhani olaraq ehtiramına görə, Çar Rusiyasında da şey­xül­is­lam kimi qəbul olunmuş, qəzavət və şəriət məhkəməsi rəhbəri və­zi­fə­si­ni davam etdirmişdir. Məqalədə onların bir çox cəhətdən – ata adları, doğum və vəfat ta­rix­­ləri, təhsil məkanları, dəfn olunduqları ərazi, övladlarının sayı və ad­la­rı­nın tamamilə fərqli olduğu göstərilmişdir. Həmçinin onun şey­xül­is­lam ol­du­ğu iddia edilən dövrdə müsəlmanların başçısı olaraq Tiflisdə fərqli şəxs­lərin adlarının keçdiyi aşkar edilmişdir. Aydın olmuşdur ki, bu iki şəx­sin hər birinə aid olan özünəməxsus fakt və məlumatlar vardır. Yuxarıda adı­çəkilən kitabda həmin məlumatlar birləşdirilmiş, vahid bir şəxs obrazı ya­radılmış, bütün fakt və məlumatlar həmin şəxsə şamil edil­mişdir.
Detaylı Başlık Qafqaz Müsəlmanlarının II Şeyxülislamı Fazil İrəvani: Faktlar və ziddiyyəltər arasında
Kaynağa git Mektup Kütüphanesi Mektup Kütüphanesi - Osmanlıca el yazması arama motoru
Mektup Kütüphanesi - Osmanlıca el yazması arama motoru Mektup Kütüphanesi

Qafqaz Müsəlmanlarının II Şeyxülislamı Fazil İrəvani: Faktlar və ziddiyyəltər arasında

Yazar Hilal Ağamoğlanov
Basım Yeri Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu - Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu
Konu Din Araşdırmaları Jurnalı, 2025-01, p.149-171
Tür kitap
Dil Arapça
Dijital Evet
Yazma Hayır
Kütüphane Mektup Kütüphanesi
Demirbaş Numarası ISSN: 2618-0030, EISSN: 3006-2772, DOI: 10.30546/3006-2772.1011.022
Kayıt Numarası cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_6894cd929d264f9caf42fdbbb4adea37
Lokasyon DOAJ Directory of Open Access Journals
Notlar Məqalədə Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin II Şeyxülislamı kimi təq­dim olunan Fazil İrəvaninin bu vəzifədə olub-olmadığı araş­dı­rıl­mış­dır. Ya­zı­da 1823–1873-cü illər aralığında mərkəzi Tiflis şəhərində olan mə­həm­mə­di dini ruhanilərinin başçıları həmin dövrə aid kameral təsvir və təq­vim­lər­lə, eləcə də o vaxta dair yazılmış məqalələrlə təhlil edil­miş­dir. Oxucuda aydın təsəvvür yaranması üçün mövzuya “şeyxül­is­lam­lıq” titulunun mahiyyəti, yaranma tarixi, bizim dini və siyasi coğrafiyada istifadəsi haqqında məlumatlarla başlanılmışdır. Çar Rusiyası İrəvan xanlığını istila etdikdən sonra, İrəvanda ya­şa­mış Şeyxülislam Axund Molla Məhəmmədlə Nəcəfdə qərarlaşan Mol­la Məhəmməd Fazil İrəvani arasında ad eyniliyindən bənzərlik ya­ran­mışdır. “Qafqazda İslam və şeyxülislamlar” kitabının müəllifində on­la­rın eyni şəxs olduğu haqqında təsəvvürü yaranmış, nəticədə, onu Qaf­qaz müsəlmanlarının II Şeyxülislamı kimi təqdim etmişdir. Bu ba­xım­dan, məqalədə Fazil İrəvaninin həyatı barədə qısa məlumatlar ve­ril­miş və fəaliyyətinə nəzər salınmışdır. İrəvanda yaşayan Şeyxülislam Axund Molla Məhəmmədə gəldikdə, kameral təsvirlərə əsasən, onun doğum tarixinin 1771-ci il olduğu müəyyən edilmişdir. “Şeyxülislam” ad­landırılmasının səbəbləri araşdırılmış, Qacar hakimiyyəti dövründə İrəvan xanlığının xan tərəfindən təyin edilmiş rəsmi şeyxülislam vəzi­fə­si daşıdığına dair güclü ehtimallar aşkarlanmışdır. Xalq arasında nü­fu­zu­na və ruhani olaraq ehtiramına görə, Çar Rusiyasında da şey­xül­is­lam kimi qəbul olunmuş, qəzavət və şəriət məhkəməsi rəhbəri və­zi­fə­si­ni davam etdirmişdir. Məqalədə onların bir çox cəhətdən – ata adları, doğum və vəfat ta­rix­­ləri, təhsil məkanları, dəfn olunduqları ərazi, övladlarının sayı və ad­la­rı­nın tamamilə fərqli olduğu göstərilmişdir. Həmçinin onun şey­xül­is­lam ol­du­ğu iddia edilən dövrdə müsəlmanların başçısı olaraq Tiflisdə fərqli şəxs­lərin adlarının keçdiyi aşkar edilmişdir. Aydın olmuşdur ki, bu iki şəx­sin hər birinə aid olan özünəməxsus fakt və məlumatlar vardır. Yuxarıda adı­çəkilən kitabda həmin məlumatlar birləşdirilmiş, vahid bir şəxs obrazı ya­radılmış, bütün fakt və məlumatlar həmin şəxsə şamil edil­mişdir.
Detaylı Başlık Qafqaz Müsəlmanlarının II Şeyxülislamı Fazil İrəvani: Faktlar və ziddiyyəltər arasında
Mektup Kütüphanesi - Osmanlıca el yazması arama motoru
Mektup Kütüphanesi yönlendiriliyorsunuz...

Lütfen bekleyiniz.