XX. Yüzyılın Başlarında Ortak Türk Dili Oluşturma Çabası Olarak Füyuzat Dergisi

Name: XX. Yüzyılın Başlarında Ortak Türk Dili Oluşturma Çabası Olarak Füyuzat Dergisi
Author: Elnura Azizova

İsim	XX. Yüzyılın Başlarında Ortak Türk Dili Oluşturma Çabası Olarak Füyuzat Dergisi
Yazar	Elnura Azizova
Basım Yeri	Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu - Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu
Konu	Din Araşdırmaları Jurnalı, 2019-06, p.231-244
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Mektup Kütüphanesi
Demirbaş Numarası	ISSN: 2618-0030, EISSN: 3006-2772, DOI: 10.30546/ck0jh809
Kayıt Numarası	cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_f8c790e9c77e43bd9fd65203a28a0fcc
Lokasyon	DOAJ Directory of Open Access Journals (WRLC)
Notlar	XX. yüzyılın başlarında Rusya’nın uluslararası ve ulusal politikasında yaşanan olaylar, Çarlığın terkibindeki diğer uluslar gibi Azerbaycan Türk-leri’nin de istikbalini etkilemiş, 1905 yılından sonra “Hayat” (1905-1906), “Teze Hayat” (1907-1908), “Terakki” (1909), “Burhan-i Terakki”, (1906-1911), “Rehber” (1906-1907), “Debistan” (1906-1908), “Behlul” (1907), “Lek-lek” (1914) gibi Azerbaycan türkçesinde gazete ve dergiler bir birinin ardınca faaliyete başlamıştır. Bu yayın kuruluşları arasında Tiflis, Tebriz ve Bakü’de çıkan “Molla Nasreddin” (1906-1931) ve Bakü’de yayınlanan “Füyuzat” (1906-1907) kalıcı etkileri bakımından en önemli iki yayın kuruluşunu oluşturmaktaydı. Azerbaycan’ın petrol endüstrisi, eğitim ve kültür alanlarında çığır açan işadamı ve hayırsever Zeynelabidin Tağıyev’in finans desteğiyle yayınlanan der-ginin baş redaktörü Ali Bey Hüseynzade başta olmak üzere yazar kadrosunun büyük bir kısmıİstanbul’da yaşamış veya eğitim almıştı. Böylece, dergi XIX yüzyılın sonları, XX yüzyılın başlarında Osmanlı’da yaşanan siyasi, sosyal ve kültürel gelişmeler konusunda Azerbaycan başta olmakla Rusya Türklerini de aydınlatmakta, bunu yaparken aynı zamanda Türk halkları arasında ortak Türk dilinin oluşturulmasını amaçlamaktaydı. Rusya Çarlığı’nın Ruslaştırma siyasetine alternatif olarak Türkleşmeyi ön plana çıkarması ve bunun vasıtasıyla milli duygular üzerine kurulu bir kimlik oluşturma çabasıyla Füyuzat dergisi XX. yüzyılın başlarında Azerbaycan’da milli kimliğini oluşumunda önemli bir rol oynamıştır. Buna rağmen gerek yayın döneminde, gerekse daha sonraki dönemlerde derginin kullandığı dil ile ilgili Azerbaycan’ın yazılı basınında çeşitli eleştiriler yapılmıştır. Füyuzat’ın Arap, Fars ve Türk dillerinin sentezinden oluşan Osmanlıca yazıldığı gerekçesiyle, yalnız bu dilleri anlayan aydın kitlesi tarafından anlaşıldığı ileri sürülmüştür. Bu yüzden kendi döneminde en önemli rakip dergi olarak görülen, Tifliste Celil Memmedkuluzade’nin baş yazarlığında ve kendi ifadesiyle “Türkün açık ana dilinde” yayınlanan Molla Nasreddin dergisi kadar geniş halk kitleleri üzerinde etki yapamadığı ön plana çıkarılmıştır. Bu makalede Füyuzât dergisinde yayınlanmış yazılar incelenerek XX. yüzyılın başlarında Azerbaycan’da Türk edebi dilinin oluşumuna etkileri ve ortak Türk dili oluşturma çabalarına yöneltilen eleştirilerden bahsedilecektir.
Detaylı Başlık	XX. Yüzyılın Başlarında Ortak Türk Dili Oluşturma Çabası Olarak Füyuzat Dergisi

Kaynağa git Mektup Kütüphanesi Leitir Library

Aramaya Dön

Mektup Kütüphanesi

Kaynağa git

XX. Yüzyılın Başlarında Ortak Türk Dili Oluşturma Çabası Olarak Füyuzat Dergisi

Yazar Elnura Azizova

Basım Yeri Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu - Azərbaycan İlahiyyat İnstitutu

Konu Din Araşdırmaları Jurnalı, 2019-06, p.231-244

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Hayır

Kütüphane Mektup Kütüphanesi

Demirbaş Numarası ISSN: 2618-0030, EISSN: 3006-2772, DOI: 10.30546/ck0jh809

Kayıt Numarası cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_f8c790e9c77e43bd9fd65203a28a0fcc

Lokasyon DOAJ Directory of Open Access Journals (WRLC)

Notlar XX. yüzyılın başlarında Rusya’nın uluslararası ve ulusal politikasında yaşanan olaylar, Çarlığın terkibindeki diğer uluslar gibi Azerbaycan Türk-leri’nin de istikbalini etkilemiş, 1905 yılından sonra “Hayat” (1905-1906), “Teze Hayat” (1907-1908), “Terakki” (1909), “Burhan-i Terakki”, (1906-1911), “Rehber” (1906-1907), “Debistan” (1906-1908), “Behlul” (1907), “Lek-lek” (1914) gibi Azerbaycan türkçesinde gazete ve dergiler bir birinin ardınca faaliyete başlamıştır. Bu yayın kuruluşları arasında Tiflis, Tebriz ve Bakü’de çıkan “Molla Nasreddin” (1906-1931) ve Bakü’de yayınlanan “Füyuzat” (1906-1907) kalıcı etkileri bakımından en önemli iki yayın kuruluşunu oluşturmaktaydı. Azerbaycan’ın petrol endüstrisi, eğitim ve kültür alanlarında çığır açan işadamı ve hayırsever Zeynelabidin Tağıyev’in finans desteğiyle yayınlanan der-ginin baş redaktörü Ali Bey Hüseynzade başta olmak üzere yazar kadrosunun büyük bir kısmıİstanbul’da yaşamış veya eğitim almıştı. Böylece, dergi XIX yüzyılın sonları, XX yüzyılın başlarında Osmanlı’da yaşanan siyasi, sosyal ve kültürel gelişmeler konusunda Azerbaycan başta olmakla Rusya Türklerini de aydınlatmakta, bunu yaparken aynı zamanda Türk halkları arasında ortak Türk dilinin oluşturulmasını amaçlamaktaydı. Rusya Çarlığı’nın Ruslaştırma siyasetine alternatif olarak Türkleşmeyi ön plana çıkarması ve bunun vasıtasıyla milli duygular üzerine kurulu bir kimlik oluşturma çabasıyla Füyuzat dergisi XX. yüzyılın başlarında Azerbaycan’da milli kimliğini oluşumunda önemli bir rol oynamıştır. Buna rağmen gerek yayın döneminde, gerekse daha sonraki dönemlerde derginin kullandığı dil ile ilgili Azerbaycan’ın yazılı basınında çeşitli eleştiriler yapılmıştır. Füyuzat’ın Arap, Fars ve Türk dillerinin sentezinden oluşan Osmanlıca yazıldığı gerekçesiyle, yalnız bu dilleri anlayan aydın kitlesi tarafından anlaşıldığı ileri sürülmüştür. Bu yüzden kendi döneminde en önemli rakip dergi olarak görülen, Tifliste Celil Memmedkuluzade’nin baş yazarlığında ve kendi ifadesiyle “Türkün açık ana dilinde” yayınlanan Molla Nasreddin dergisi kadar geniş halk kitleleri üzerinde etki yapamadığı ön plana çıkarılmıştır. Bu makalede Füyuzât dergisinde yayınlanmış yazılar incelenerek XX. yüzyılın başlarında Azerbaycan’da Türk edebi dilinin oluşumuna etkileri ve ortak Türk dili oluşturma çabalarına yöneltilen eleştirilerden bahsedilecektir.

Detaylı Başlık XX. Yüzyılın Başlarında Ortak Türk Dili Oluşturma Çabası Olarak Füyuzat Dergisi