GÜLŞEN-İ RÂZ ŞERHİ (BABA NİMETULLAH)

Name: GÜLŞEN-İ RÂZ ŞERHİ (BABA NİMETULLAH)
Author: Baba Nimetullah, Nimetullah Nahcıvanî (d. ?/? - ö. 920/1514)

İsim	GÜLŞEN-İ RÂZ ŞERHİ (BABA NİMETULLAH)
Yazar	Baba Nimetullah, Nimetullah Nahcıvanî (d. ?/? - ö. 920/1514)
Basım Tarihi:	12/05/2022
Konu	Tekke Edebiyatı - Şerh-i Gülşen-i Râz
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	gulsen-i-raz-serhi-baba-nimetullah
Tarih	1500
Notlar	Mahmûd Şebüsterî’nin (ö.1324)Gülşen-i Râzisimli eserine, Nimetullah Nahcıvânî (ö.1514) tarafından yazılan Farsça manzum şerhtir."Tasavvuf edebiyatının önemli eserlerinden olan ve vahdet-i vücud felsefesini işleyenGülşen-i Râz, yazıldığı tarihten itibaren Doğu edebiyatının önemli eserleri arasında yer almış ve etkisini günümüze kadar sürdürmüştür. Edebiyatımızda bu esere yazılan 35 civarında şerh bulunmaktadır" (Sevgi 1996: 254).Şerh-i Gülşen-i Râz, Cemâde’l-Uhrâ 906 (1500) tarihinde Akşehir’de tamamlanmıştır. Yazma nüshaları İstanbul, Berlin ve Tahran kütüphanelerinde bulunmaktadır. Biyografik eserlerde, özellikle Taşköprizade’ninŞakaikü’n-Nu’maniyye’sinde “Ehli nezdinde makbul ve mufassal” bir şerh olarak değerlendirilmiştir. Şebüsterî’ninGülşen-i Râz’ını Türkçeye çeviren Abdülbaki Gölpınarlı da bu eseri takdir ederek “Fazlaca ilme ve tasavvufa gömülmüş bir şerh” şeklinde tanımlamıştır (Musakhanov 2011: 14).Bursalı Mehmed Tahir Efendi,Osmanlı Müellifleri’nde yer alan Nahcıvanî biyografisinde, “Gülşen-i Râz’a da ârifâne bir sûretde Farisiyü’l-ibâre mufassal bir şerh yazmışlardır ki bir nüshası İstanbul kütüphanelerinin bazılarıyla Bursa’da İne Bey Kütüphanesinde vardır” demektedir (1333/1917: 41).Mahmûd Şebüsterî’nin daha çok İbnü’l-Arabi, Attar ve Mevlana’dan etkilenerek vahdet-i vücudla ilgili yazdığı bu eserini şerh ederken Nahcıvânî de aynı yöntemi takip etmiş ve kendi tasavvufi görüşlerini de eserde yansıtmıştır.Gülşen-i Râzile ilgili olarak Yaşar Kurt, “Eserin baş tarafını devrinin tasavvufa ait bilgi birikimi oluşturur. Devamında tasavvuf yoluna yeni girmiş kimselere (mübtedîlere) hitap etmektedir. Daha sonra tasavvuf umdelerinin izahı, sufilerin irfan ve idrak dereceleriyle orantılı olarak verilmiştir. Sufilerin kaş, göz, şarap, mum, meyhane vb. mecazlardan kastettikleri manalar anlatılırken ifade, artık seviye gözetmekten çıkmakta, tam bir vecd, tam bir şiir haline gelmekte ve sona kadar bu coşkunluk, bu kayıt gözetmeyen akış sürüp gitmektedir.” yorumunda bulunmuştur (1998: 62)Eserin müellif nüshası, Süleymaniye Kütüphanesi Lala İsmail Kitaplığı, No:168. 1b-246b varakları arasında yer almaktadır (Kurt 1998: 63,Musakhanov 2011: 14).Müellifin biyografisi için bk. "Baba Nimetullah, Nimetullah Nahcıvanî", Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü,
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Parvana Bayram
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Baba Nimetullah Nahcıvânî (yty).Şerh-i Gülşen-i Râz. İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi. Farsça Yazmalar. No: 907. Bursalı Mehmet Tâhir (1333).Osmanlı Müellifleri.C.I. İstanbul: Matbaa-i Âmire. Kurt, Yaşar (1998).Nahcuvânî ve Tasavvufi Tefsiri.Doktora Tezi. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kurt, Yaşar (2013). “Ni’metullah bin Mahmûd”.İslam Ansiklopedisi.C.33. İstanbul: TDV Yay. 132-133. Mahmûd-ı Şebüsterî (2011).Gülşen-i Râz(Çev.ve şerh eden A. Gölpınarlı) İstanbul: Türkiye İş Bankası Yay. Musakhanov, Orkhan (2011).Ni’metullah Nahçıvânî’nin Hidâyetü’l-İhvân’ı.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sevgi, H. Ahmet (1996). “Gülşen-i Râz”.İslam Ansiklopedisi.C.14.İstanbul:TDV Yay. 253-254. Terbiyet, Mehemmedeli (1987).Dânişmendân-i Azerbaycan.(hzl. G.Kendli ve İ. Şems)Azerneşr. Bakı. Tosun, Necdet (2005). “Osmanlı Dönemi Sufilerinin Fars Dili ve Literatürüne Katkıları ve Bir Örnek Olarak Baba Nimetullah Nahcivânî’nin Şerh-i Gülşen-i Raz’ı”.Ekev Akademi Dergisi.Yıl: 9. 22: 103-110.
Atıf Bilgileri	Bayram, Parvana. "GÜLŞEN-İ RÂZ ŞERHİ (BABA NİMETULLAH)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/gulsen-i-raz-serhi-baba-nimetullah. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

GÜLŞEN-İ RÂZ ŞERHİ (BABA NİMETULLAH)

Yazar Baba Nimetullah, Nimetullah Nahcıvanî (d. ?/? - ö. 920/1514)

Basım Tarihi 12/05/2022

Konu Tekke Edebiyatı - Şerh-i Gülşen-i Râz

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası gulsen-i-raz-serhi-baba-nimetullah

Tarih 1500

Notlar Mahmûd Şebüsterî’nin (ö.1324)Gülşen-i Râzisimli eserine, Nimetullah Nahcıvânî (ö.1514) tarafından yazılan Farsça manzum şerhtir."Tasavvuf edebiyatının önemli eserlerinden olan ve vahdet-i vücud felsefesini işleyenGülşen-i Râz, yazıldığı tarihten itibaren Doğu edebiyatının önemli eserleri arasında yer almış ve etkisini günümüze kadar sürdürmüştür. Edebiyatımızda bu esere yazılan 35 civarında şerh bulunmaktadır" (Sevgi 1996: 254).Şerh-i Gülşen-i Râz, Cemâde’l-Uhrâ 906 (1500) tarihinde Akşehir’de tamamlanmıştır. Yazma nüshaları İstanbul, Berlin ve Tahran kütüphanelerinde bulunmaktadır. Biyografik eserlerde, özellikle Taşköprizade’ninŞakaikü’n-Nu’maniyye’sinde “Ehli nezdinde makbul ve mufassal” bir şerh olarak değerlendirilmiştir. Şebüsterî’ninGülşen-i Râz’ını Türkçeye çeviren Abdülbaki Gölpınarlı da bu eseri takdir ederek “Fazlaca ilme ve tasavvufa gömülmüş bir şerh” şeklinde tanımlamıştır (Musakhanov 2011: 14).Bursalı Mehmed Tahir Efendi,Osmanlı Müellifleri’nde yer alan Nahcıvanî biyografisinde, “Gülşen-i Râz’a da ârifâne bir sûretde Farisiyü’l-ibâre mufassal bir şerh yazmışlardır ki bir nüshası İstanbul kütüphanelerinin bazılarıyla Bursa’da İne Bey Kütüphanesinde vardır” demektedir (1333/1917: 41).Mahmûd Şebüsterî’nin daha çok İbnü’l-Arabi, Attar ve Mevlana’dan etkilenerek vahdet-i vücudla ilgili yazdığı bu eserini şerh ederken Nahcıvânî de aynı yöntemi takip etmiş ve kendi tasavvufi görüşlerini de eserde yansıtmıştır.Gülşen-i Râzile ilgili olarak Yaşar Kurt, “Eserin baş tarafını devrinin tasavvufa ait bilgi birikimi oluşturur. Devamında tasavvuf yoluna yeni girmiş kimselere (mübtedîlere) hitap etmektedir. Daha sonra tasavvuf umdelerinin izahı, sufilerin irfan ve idrak dereceleriyle orantılı olarak verilmiştir. Sufilerin kaş, göz, şarap, mum, meyhane vb. mecazlardan kastettikleri manalar anlatılırken ifade, artık seviye gözetmekten çıkmakta, tam bir vecd, tam bir şiir haline gelmekte ve sona kadar bu coşkunluk, bu kayıt gözetmeyen akış sürüp gitmektedir.” yorumunda bulunmuştur (1998: 62)Eserin müellif nüshası, Süleymaniye Kütüphanesi Lala İsmail Kitaplığı, No:168. 1b-246b varakları arasında yer almaktadır (Kurt 1998: 63,Musakhanov 2011: 14).Müellifin biyografisi için bk. "Baba Nimetullah, Nimetullah Nahcıvanî", Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü,

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Parvana Bayram

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Baba Nimetullah Nahcıvânî (yty).Şerh-i Gülşen-i Râz. İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi. Farsça Yazmalar. No: 907. Bursalı Mehmet Tâhir (1333).Osmanlı Müellifleri.C.I. İstanbul: Matbaa-i Âmire. Kurt, Yaşar (1998).Nahcuvânî ve Tasavvufi Tefsiri.Doktora Tezi. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kurt, Yaşar (2013). “Ni’metullah bin Mahmûd”.İslam Ansiklopedisi.C.33. İstanbul: TDV Yay. 132-133. Mahmûd-ı Şebüsterî (2011).Gülşen-i Râz(Çev.ve şerh eden A. Gölpınarlı) İstanbul: Türkiye İş Bankası Yay. Musakhanov, Orkhan (2011).Ni’metullah Nahçıvânî’nin Hidâyetü’l-İhvân’ı.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sevgi, H. Ahmet (1996). “Gülşen-i Râz”.İslam Ansiklopedisi.C.14.İstanbul:TDV Yay. 253-254. Terbiyet, Mehemmedeli (1987).Dânişmendân-i Azerbaycan.(hzl. G.Kendli ve İ. Şems)Azerneşr. Bakı. Tosun, Necdet (2005). “Osmanlı Dönemi Sufilerinin Fars Dili ve Literatürüne Katkıları ve Bir Örnek Olarak Baba Nimetullah Nahcivânî’nin Şerh-i Gülşen-i Raz’ı”.Ekev Akademi Dergisi.Yıl: 9. 22: 103-110.

Atıf Bilgileri Bayram, Parvana. "GÜLŞEN-İ RÂZ ŞERHİ (BABA NİMETULLAH)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/gulsen-i-raz-serhi-baba-nimetullah. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].