BÜLBÜLİSTÂN

Name: BÜLBÜLİSTÂN
Author: Fevzî, Mostarlı (ö. 1158/1746)

İsim	BÜLBÜLİSTÂN
Yazar	Fevzî, Mostarlı (ö. 1158/1746)
Basım Tarihi:	29/09/2021
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - dinî-tasavvufî mesnevi
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	bulbulistan
Tarih	h.1152/m.1739
Notlar	Fevzî'nin dinî-tasavvufî, didaktik mesnevisi.Bülbilistân, Molla Câmî’ninBaharistân, Şeyh Sadî’ninBostânveGülistân, Kemal Paşazade’ninNigârnâmesi ile Şeyh Şücâ’nınSünbülistân’ının tesiriyle yazılmıştır. Fevzî eserinih.1152/m.1739 tarihinde tamamlamıştır.Eserin, Edirne Müftüsü olarak bilinen Fevzî Mehmed Efendî (ö.1318/1900)’nin aynı adlı eseri ile müelliflerinin isim benzerliği nedeniyle karıştırıldığı görülmektedir.Bülbülistân, Farsça, nazım ve nesir karışık hâlde yazılmış olup 66 varaktan ibarettir. Müellif, nesirler arasına okumayı kolaylaştırmak ve akıcılığı sağlamak için kıt’a (85) başta olmak üzere, nazm (19), terci-bent (1), mesnevi (2), gazel, şiir, beyit olmak üzere farklı nazım şekillerinde 146 adet şiire yer vermiştir. Bu şiirlerde 11 farklı aruz kalıbı kullanılmıştır (Altınay 2020: 246). Dili ağdalı ve secili olan eserde coşkulu bir hitap üslubu kullanılmıştır. Eserin dikkat çeken bir yönü de Fevzî’nin iki adet Türkçe şiire yer vermiş olmasıdır.Eser, besmele, Peygamber övgüsü, sebeb-i te’lîf, “huld” (cennet) denilen altı bölüm, hatime ve temmet kısımlarından oluşur. Esere göre bölümlerdeki altı sayısı, hem imanın şartlarını hem dünyanın altı günde yaratılmasını hem de yazılmasında payı bulunan beş eserden sonra, onların eksikliğini gideren altıncı eser olarak takdim edilmesine karşılık gelmektedir. Her bir huldun/bölümün ebedî cennet bahçesi addedildiği eserin, her bir yaprağı da hikmet ve latifelerle süslenmiştir. Eserin birinci bölümünde başta Mevlana olmak üzere pek çok din ve tasavvuf büyüğünün kerametlerinden bahsedilir. Eser bu yönüyle menkıbe niteliği taşır. İkinci bölümde tasavvufî on iki adet hikmet yer alır. Üçüncü bölümde müellif, “ihlâs” denilen ve dinî tasavvufî yönü olan yedi ibretlik hidayet öyküsü anlatır. Dördüncü bölümBaharistân’da olduğu gibi Bosna ve Osmanlı topraklarında Farsça şiir yazan on bir şairin kısa edebî kişilikleri ile “nükteler” denilen şiirlerinden örnekleri barındırır. Tezkire niteliği taşıyan bu bölümde Adlî, Hayâlî, Bâkî gibi Türk şairlerden de bahsedilir. Beşinci bölüm, yineBaharistântarzı mizahî latifeler içerir. Altıncı ve son bölümde ise Fazl Bermekî’nin oğlunun cömertliği ile ilgili uzun bir hikâye anlatılır.Eserdeki hikâyelerin çoğu Hucvîrî’ninKeşfü’l-Mahcûbve Eflâkî’ninMenâkıbü’l-Ârifînadlı eserlerinden iktibas edilmiştir (Kaska 2021: 535). Alana hatırı sayılır katkı yaptığı görülen eser, insanlığa edebî mutluluğun yollarını gösteren bir rehber niteliğindedir. Bu rehberlik,Gülistân’da olduğu gibi hikmet içerikli şiirlerle Farsça öğretiminde kullanılacak rolü bünyesinde taşımaktadır.Eserin, bilinen tek nüshası Mersinli Abdurrahman b. Osman tarafından 1877'de istinsah edilmiş olup Atatürk Üniversitesi Kütüphanesi’nde Seyfettin Özege bağışı, K-1834, T-891.5 numarası ile kayıtlıdır. Eser üzerinde İbrahim Altınay yüksek lisans tezi hazırlamış (2019) ve kitap olarak da yayımlamıştır(2020).Şairin biyografisi için bk. “Fevzî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Dr. ERDEM SEVİMLİ
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Altınay, İbrahim (2020).Mostarlı Fevzî Efendi Bülbülistân’ı: tercüme-metin- inceleme. İstanbul: Gece Kitaplığı. Altınay, İbrahim (2019).Mostarlı Fevzî’nin Bülbülistân’ı: metin inceleme-tercüme-transkripsiyon. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi. Babuşcu, Sema (2014).Baharistan: Tahirü'l-Mevlevi'den Şukufe-i Baharistan - Baharistan Tomurcukları.(çev: Turgay Şafak). İstanbul: Büyüyenay Yayınevi. Çiçekler, Mustafa (1994).Kemâl-paşazâde ve Nigâristânı. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi. Karataş, Akif (2019).Mehmed Fevzî Efendi’nin Bülbülistan İsimli Eseri: İnceleme-tercüme. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi. Kaska, Çetin (2021). “Anadolu’da Sa ̔dî-i Şîrâzî’nin Gülistân Adlı Eserine Yazılan Farsça Nazireler”.Rumeli’de Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 22: 527-539.
Atıf Bilgileri	SEVİMLİ, ERDEM. "BÜLBÜLİSTÂN".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/bulbulistan. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

BÜLBÜLİSTÂN

Yazar Fevzî, Mostarlı (ö. 1158/1746)

Basım Tarihi 29/09/2021

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - dinî-tasavvufî mesnevi

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası bulbulistan

Tarih h.1152/m.1739

Notlar Fevzî'nin dinî-tasavvufî, didaktik mesnevisi.Bülbilistân, Molla Câmî’ninBaharistân, Şeyh Sadî’ninBostânveGülistân, Kemal Paşazade’ninNigârnâmesi ile Şeyh Şücâ’nınSünbülistân’ının tesiriyle yazılmıştır. Fevzî eserinih.1152/m.1739 tarihinde tamamlamıştır.Eserin, Edirne Müftüsü olarak bilinen Fevzî Mehmed Efendî (ö.1318/1900)’nin aynı adlı eseri ile müelliflerinin isim benzerliği nedeniyle karıştırıldığı görülmektedir.Bülbülistân, Farsça, nazım ve nesir karışık hâlde yazılmış olup 66 varaktan ibarettir. Müellif, nesirler arasına okumayı kolaylaştırmak ve akıcılığı sağlamak için kıt’a (85) başta olmak üzere, nazm (19), terci-bent (1), mesnevi (2), gazel, şiir, beyit olmak üzere farklı nazım şekillerinde 146 adet şiire yer vermiştir. Bu şiirlerde 11 farklı aruz kalıbı kullanılmıştır (Altınay 2020: 246). Dili ağdalı ve secili olan eserde coşkulu bir hitap üslubu kullanılmıştır. Eserin dikkat çeken bir yönü de Fevzî’nin iki adet Türkçe şiire yer vermiş olmasıdır.Eser, besmele, Peygamber övgüsü, sebeb-i te’lîf, “huld” (cennet) denilen altı bölüm, hatime ve temmet kısımlarından oluşur. Esere göre bölümlerdeki altı sayısı, hem imanın şartlarını hem dünyanın altı günde yaratılmasını hem de yazılmasında payı bulunan beş eserden sonra, onların eksikliğini gideren altıncı eser olarak takdim edilmesine karşılık gelmektedir. Her bir huldun/bölümün ebedî cennet bahçesi addedildiği eserin, her bir yaprağı da hikmet ve latifelerle süslenmiştir. Eserin birinci bölümünde başta Mevlana olmak üzere pek çok din ve tasavvuf büyüğünün kerametlerinden bahsedilir. Eser bu yönüyle menkıbe niteliği taşır. İkinci bölümde tasavvufî on iki adet hikmet yer alır. Üçüncü bölümde müellif, “ihlâs” denilen ve dinî tasavvufî yönü olan yedi ibretlik hidayet öyküsü anlatır. Dördüncü bölümBaharistân’da olduğu gibi Bosna ve Osmanlı topraklarında Farsça şiir yazan on bir şairin kısa edebî kişilikleri ile “nükteler” denilen şiirlerinden örnekleri barındırır. Tezkire niteliği taşıyan bu bölümde Adlî, Hayâlî, Bâkî gibi Türk şairlerden de bahsedilir. Beşinci bölüm, yineBaharistântarzı mizahî latifeler içerir. Altıncı ve son bölümde ise Fazl Bermekî’nin oğlunun cömertliği ile ilgili uzun bir hikâye anlatılır.Eserdeki hikâyelerin çoğu Hucvîrî’ninKeşfü’l-Mahcûbve Eflâkî’ninMenâkıbü’l-Ârifînadlı eserlerinden iktibas edilmiştir (Kaska 2021: 535). Alana hatırı sayılır katkı yaptığı görülen eser, insanlığa edebî mutluluğun yollarını gösteren bir rehber niteliğindedir. Bu rehberlik,Gülistân’da olduğu gibi hikmet içerikli şiirlerle Farsça öğretiminde kullanılacak rolü bünyesinde taşımaktadır.Eserin, bilinen tek nüshası Mersinli Abdurrahman b. Osman tarafından 1877'de istinsah edilmiş olup Atatürk Üniversitesi Kütüphanesi’nde Seyfettin Özege bağışı, K-1834, T-891.5 numarası ile kayıtlıdır. Eser üzerinde İbrahim Altınay yüksek lisans tezi hazırlamış (2019) ve kitap olarak da yayımlamıştır(2020).Şairin biyografisi için bk. “Fevzî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Dr. ERDEM SEVİMLİ

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Altınay, İbrahim (2020).Mostarlı Fevzî Efendi Bülbülistân’ı: tercüme-metin- inceleme. İstanbul: Gece Kitaplığı. Altınay, İbrahim (2019).Mostarlı Fevzî’nin Bülbülistân’ı: metin inceleme-tercüme-transkripsiyon. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi. Babuşcu, Sema (2014).Baharistan: Tahirü'l-Mevlevi'den Şukufe-i Baharistan - Baharistan Tomurcukları.(çev: Turgay Şafak). İstanbul: Büyüyenay Yayınevi. Çiçekler, Mustafa (1994).Kemâl-paşazâde ve Nigâristânı. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi. Karataş, Akif (2019).Mehmed Fevzî Efendi’nin Bülbülistan İsimli Eseri: İnceleme-tercüme. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi. Kaska, Çetin (2021). “Anadolu’da Sa ̔dî-i Şîrâzî’nin Gülistân Adlı Eserine Yazılan Farsça Nazireler”.Rumeli’de Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 22: 527-539.

Atıf Bilgileri SEVİMLİ, ERDEM. "BÜLBÜLİSTÂN".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/bulbulistan. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].