نویسنده
فوزی، مستارلی (متوفی 1158/1746)
تاریخ انتشار
29/09/2021
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - مثنوی دینی - تصوفی
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
bulbulistan
تاریخ
h.1152/m.1739
یادداشتها
مثنوی دینی- تصوفی، تعلیمی فوزی. Bülbilistân تحت تأثیر بهارستان ملا کامی، بستان و گلستان شیخ سادی، نیگارنامسی کمال پاشازاده و سنبولستان شیخ شوکا نوشته شده است. فوزی کار خود را در سال 1152 م. 1739 به پایان رساند. مشاهده می شود که این اثر با اثری به همین نام از فوزی محمد افندی (متوفی 1318/1900) معروف به مفتی ادرنه به دلیل شباهت نام مؤلفان اشتباه شده است. بلبلستان به زبان فارسی و ترکیبی از نظم و نثر و مشتمل بر 66 برگ نوشته شده است. مؤلف 146 قصیده را در قالب های مختلف منظوم شامل بیت (85)، نظم (19)، ترسیب (1)، مثنوی (2)، غزل، منظوم و دوبیتی به منظور تسهیل خواندن و روانی نثر آورده است. در این اشعار از 11 الگوی مختلف آروز استفاده شده است (Altınay 2020: 246). از سبک آدرس دهی مشتاقانه ای در اثر استفاده شده است که زبانش شیوا و متمایز است. یکی دیگر از جنبه های قابل توجه اثر این است که فوزی شامل دو شعر ترکی است. این اثر از شش بخش به نامهای بسمله، مدح پیامبر، علّت تعالیف، هولد، حاتیم و تممت تشکیل شده است. بر اساس اثر، عدد شش در سوره ها مطابق با شرایط ایمان، آفرینش جهان در شش روز و ارائه اثر به عنوان ششمین اثری است که نواقص پنج اثری را که در نگارش آن نقش داشته اند، برطرف می کند. هر برگی از اثر که هر بخش/قسمتی در آن به عنوان باغ جاودانه بهشت در نظر گرفته شده، با حکمت و لطیفه مزین شده است. در قسمت اول اثر به کرامات بسیاری از بزرگان دینی و صوفی به ویژه مولانا اشاره شده است. از این حیث اثر ماهیت ایادیوگرافی دارد. در قسمت دوم دوازده قطعه از حکمت صوفیانه آمده است. نویسنده در فصل سوم هفت داستان نمونه از ارشاد را بیان می کند که «احلاس» نام دارد و جنبه عرفانی دینی دارد. فصل چهارم شامل شخصیتهای کوتاه ادبی یازده شاعری است که در بوسنی و سرزمین عثمانی مانند بهارستان شعر فارسی سرودهاند و نمونههایی از اشعار آنها به نام «کلا» است. در این بخش که تزکیره است از شاعران ترکی چون عدلی، حیالی، باکی نیز نام برده شده است. قسمت پنجم شامل جوک های طنز باز هم به سبک بهارستان است. در فصل ششم و آخر، داستان بلندی از سخاوت پسر فضل برمکی روایت می شود. بیشتر داستانهای این اثر از Keşfü'l-Mahcûb Hucviri و Menâkıbü'l-Arifîna اثر افلاکی نقل شده است (Kaska 2021: 535). اثری که به نظر می رسد سهم قابل توجهی در این زمینه داشته است، راهنمایی است که راه های سعادت ادبی را به بشریت نشان می دهد. این رهنمود، نقشی را در بر می گیرد که در آموزش زبان فارسی از طریق اشعار حکمت محور، مانند گلستان، استفاده می شود. تنها نسخه شناخته شده این اثر از مرسینلی عبدالرحمن ب. در سال 1877 توسط عثمان کپی شد و با اهدای Seyfettin Özege به شماره K-1834, T-891.5 در کتابخانه دانشگاه آتاتورک ثبت شده است. İbrahim Altınay پایان نامه کارشناسی ارشد خود را در مورد این اثر (2019) تهیه و به صورت کتاب (2020) منتشر کرد. برای زندگینامه شاعر رجوع کنید به “فوزی”.فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Dr. ERDEM SEVİMLİ
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum-Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Altınay, İbrahim (2020).Mostarlı Fevzî Efendi Bülbülistân’ı: tercüme-metin- inceleme. İstanbul: Gece Kitaplığı.
Altınay, İbrahim (2019).Mostarlı Fevzî’nin Bülbülistân’ı: metin inceleme-tercüme-transkripsiyon. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.
Babuşcu, Sema (2014).Baharistan: Tahirü'l-Mevlevi'den Şukufe-i Baharistan - Baharistan Tomurcukları.(çev: Turgay Şafak). İstanbul: Büyüyenay Yayınevi.
Çiçekler, Mustafa (1994).Kemâl-paşazâde ve Nigâristânı. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Karataş, Akif (2019).Mehmed Fevzî Efendi’nin Bülbülistan İsimli Eseri: İnceleme-tercüme. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi.
Kaska, Çetin (2021). “Anadolu’da Sa ̔dî-i Şîrâzî’nin Gülistân Adlı Eserine Yazılan Farsça Nazireler”.Rumeli’de Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 22: 527-539.
Atıf Bilgileri
SEVİMLİ, ERDEM. "BÜLBÜLİSTÂN".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/bulbulistan. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
