ET-TUHFETÜ’S-SENİYYE İLÂ HAZRETİ'L-HASENİYYE / LÜGAT-İ DEŞÎŞÎ (DEŞÎŞÎ)

Name: ET-TUHFETÜ’S-SENİYYE İLÂ HAZRETİ'L-HASENİYYE / LÜGAT-İ DEŞÎŞÎ (DEŞÎŞÎ)
Author: Deşîşî, Amasyalı Mehmed Efendi (d. ?/? - ö. 988/1580’den sonra)

İsim	ET-TUHFETÜ’S-SENİYYE İLÂ HAZRETİ'L-HASENİYYE / LÜGAT-İ DEŞÎŞÎ (DEŞÎŞÎ)
Yazar	Deşîşî, Amasyalı Mehmed Efendi (d. ?/? - ö. 988/1580’den sonra)
Basım Tarihi:	06/10/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Farsça-Türkçe Lügat
Tür	Kitap
Dil	Belirlenmemiş dil
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	et-tuhfetu-s-seniyye-ila-hazreti-l-haseniyye-lugat-i-desisi-desisi
Tarih	1580
Notlar	Deşîşî lakabıyla tanınmış Amasyalı Mehmed b. Mustafa b. Lütfullah tarafından hazırlanmış mensur Farsça-Türkçe sözlük.Et-Tuhfetü’s-Seniyye ilâ Hazreti’l-Haseniyye,Tuhfetü’s-Seniyye, meşhur adıylaLügat-i Deşîşî,988/1580 yılında tamamlanarak III. Murad döneminde, 1577-1590 tarihleri arasında Mısır beylerbeyi olan Sokullu-zâde Hasan Paşa’ya ithaf edilmiştir. Deşîşî Mehmed b. Mustafa sözlüğüne uzun bir mukaddime yazmış ve mukaddimede eserin yazılış sebebi, tertibi ve kaynakları hakkında bilgi vermiştir (Öz 1999: 128).Müellif,Tuhfetü’s-Seniyye’yi hazırlarken muteber kabul ettiği Lütfullâh Halîmî b. Ebî Yûsuf’unLügat-i Halîmî(telifi 850-872/1446-1467 arası), Hatîb Rüstem el-Mevlevî’ninVesîletül-Mekâsıd ilâ Ahseni’l-Merâsıd(telifi 903/1498), Hasan b. Hüseyin b. İmâd el-Karahisârî’ninŞâmilü’l-Lüga(telifi 910/1504), Kemal Paşa-zâde Şemsüddîn Ahmed b. Süleyman’ınDekâyiku'l-Hakâyık(telifi 929-940/1523-1534 arası), Ni’metullâh b. Ahmed b. Mübarek er-Rûmî’ninLügat-i Ni’metullâh(telifi 957/1540) adlı sözlüklerden kaynak olarak yararlanmıştır (Öz 1999: 128).Tuhfetü’s-Seniyye, kelime maddelerinin diziminde ilk ve son harfleri esas alarak oluşturulmuş bir sözlüktür. Maddeler son harflerine göre bâb kabul edilmiş ve bâblar alfabetik sıraya göre düzenlenmiştir. Her bir bâbda yer alan maddeler ise ilk harflerine göre alfabetik olarak sıralanmıştır. Ayrıca ilk harfler memdûde, maksûre, meksûre, mazmûme şeklinde sınıflandırılmıştır (Öz 1999: 128).Eserin bugüne kadar tespit edilebilen 40’tan fazla nüshası vardır. Afyon Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesi Nr. 18345 (H. 1015); İstanbul Nuruosmaniye Kütüphanesi Nr. 4843 (H. 1026); İstanbul Nuruosmaniye Kütüphanesi Nr. 4845 (H. 994); İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi, Laleli Nr. 3558 (H. 1034); İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Nr. NEKTY01512 (H. 1024) bu nüshalardan bazılarıdır. Tespit edilebilen nüshalar arasında en eski tarihli olanı Nuruosmaniye Kütüphanesi 4845 numarada kayıtlı nüshadır ve H. 994 senesinde istinsah edilmiştir. Talik hattıyla kaleme alınan, 437 varaktan oluşan bu nüshanın her bir sayfasında 27 satır bulunmaktadır.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Araş. Gör. Zeynep Yeşim KÖSÜRE
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Öz, Yusuf (1999). “Tuhfetü’s-Seniyye’de ‘Nevrûz'”.Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi(5): 127-135. Saraç, M. A. Yekta (2016).Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri.C. 1. Ankara: TÜBA Yay.
Atıf Bilgileri	KÖSÜRE, Zeynep Yeşim. "ET-TUHFETÜ’S-SENİYYE İLÂ HAZRETİ'L-HASENİYYE / LÜGAT-İ DEŞÎŞÎ (DEŞÎŞÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/et-tuhfetu-s-seniyye-ila-hazreti-l-haseniyye-lugat-i-desisi-desisi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

ET-TUHFETÜ’S-SENİYYE İLÂ HAZRETİ'L-HASENİYYE / LÜGAT-İ DEŞÎŞÎ (DEŞÎŞÎ)

Yazar Deşîşî, Amasyalı Mehmed Efendi (d. ?/? - ö. 988/1580’den sonra)

Basım Tarihi 06/10/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Farsça-Türkçe Lügat

Tür Kitap

Dil Belirlenmemiş dil

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası et-tuhfetu-s-seniyye-ila-hazreti-l-haseniyye-lugat-i-desisi-desisi

Tarih 1580

Notlar Deşîşî lakabıyla tanınmış Amasyalı Mehmed b. Mustafa b. Lütfullah tarafından hazırlanmış mensur Farsça-Türkçe sözlük.Et-Tuhfetü’s-Seniyye ilâ Hazreti’l-Haseniyye,Tuhfetü’s-Seniyye, meşhur adıylaLügat-i Deşîşî,988/1580 yılında tamamlanarak III. Murad döneminde, 1577-1590 tarihleri arasında Mısır beylerbeyi olan Sokullu-zâde Hasan Paşa’ya ithaf edilmiştir. Deşîşî Mehmed b. Mustafa sözlüğüne uzun bir mukaddime yazmış ve mukaddimede eserin yazılış sebebi, tertibi ve kaynakları hakkında bilgi vermiştir (Öz 1999: 128).Müellif,Tuhfetü’s-Seniyye’yi hazırlarken muteber kabul ettiği Lütfullâh Halîmî b. Ebî Yûsuf’unLügat-i Halîmî(telifi 850-872/1446-1467 arası), Hatîb Rüstem el-Mevlevî’ninVesîletül-Mekâsıd ilâ Ahseni’l-Merâsıd(telifi 903/1498), Hasan b. Hüseyin b. İmâd el-Karahisârî’ninŞâmilü’l-Lüga(telifi 910/1504), Kemal Paşa-zâde Şemsüddîn Ahmed b. Süleyman’ınDekâyiku'l-Hakâyık(telifi 929-940/1523-1534 arası), Ni’metullâh b. Ahmed b. Mübarek er-Rûmî’ninLügat-i Ni’metullâh(telifi 957/1540) adlı sözlüklerden kaynak olarak yararlanmıştır (Öz 1999: 128).Tuhfetü’s-Seniyye, kelime maddelerinin diziminde ilk ve son harfleri esas alarak oluşturulmuş bir sözlüktür. Maddeler son harflerine göre bâb kabul edilmiş ve bâblar alfabetik sıraya göre düzenlenmiştir. Her bir bâbda yer alan maddeler ise ilk harflerine göre alfabetik olarak sıralanmıştır. Ayrıca ilk harfler memdûde, maksûre, meksûre, mazmûme şeklinde sınıflandırılmıştır (Öz 1999: 128).Eserin bugüne kadar tespit edilebilen 40’tan fazla nüshası vardır. Afyon Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesi Nr. 18345 (H. 1015); İstanbul Nuruosmaniye Kütüphanesi Nr. 4843 (H. 1026); İstanbul Nuruosmaniye Kütüphanesi Nr. 4845 (H. 994); İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi, Laleli Nr. 3558 (H. 1034); İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi, Nr. NEKTY01512 (H. 1024) bu nüshalardan bazılarıdır. Tespit edilebilen nüshalar arasında en eski tarihli olanı Nuruosmaniye Kütüphanesi 4845 numarada kayıtlı nüshadır ve H. 994 senesinde istinsah edilmiştir. Talik hattıyla kaleme alınan, 437 varaktan oluşan bu nüshanın her bir sayfasında 27 satır bulunmaktadır.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Araş. Gör. Zeynep Yeşim KÖSÜRE

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Öz, Yusuf (1999). “Tuhfetü’s-Seniyye’de ‘Nevrûz'”.Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi(5): 127-135. Saraç, M. A. Yekta (2016).Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri.C. 1. Ankara: TÜBA Yay.

Atıf Bilgileri KÖSÜRE, Zeynep Yeşim. "ET-TUHFETÜ’S-SENİYYE İLÂ HAZRETİ'L-HASENİYYE / LÜGAT-İ DEŞÎŞÎ (DEŞÎŞÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/et-tuhfetu-s-seniyye-ila-hazreti-l-haseniyye-lugat-i-desisi-desisi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].