İ'CâZÜ'L-BEYÂN FÎ TEFSÎRİ ÜMMİ'L-KUR'ÂN (SADREDDİN KONEVÎ)

Name: İ'CâZÜ'L-BEYÂN FÎ TEFSÎRİ ÜMMİ'L-KUR'ÂN (SADREDDİN KONEVÎ)
Author: Konevî, Sadreddin (d.?-ö. 673/1274)

İsim	İ'CâZÜ'L-BEYÂN FÎ TEFSÎRİ ÜMMİ'L-KUR'ÂN (SADREDDİN KONEVÎ)
Yazar	Konevî, Sadreddin (d.?-ö. 673/1274)
Basım Tarihi:	08/11/2022
Konu	Tekke Edebiyatı - dinî-tasavvufî ahlaki eser
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	i-cazu-l-beyan-fi-tefsiri-ummi-l-kur-an-sadreddin-konevi
Tarih	13. Yüzyıl
Notlar	Sadreddin Konevî’nin (ö. 673/1274) Fâtiha sûresinin tefsiri çerçevesinde tasavvuf metafiziğinin temel meselelerini ele aldığı en hacimli eseri.Tam adıİʿcâzü’l-beyân fî teʾvîli ümmi’l-Kurʾânolan eserde Konevî, belli başlı bütün görüşlerini ayrıntılı şekilde ortaya koymaktadır. Eser, iki ana bölümden müteşekkildir. Kitabın yaklaşık olarak yarısına tekabül eden “Genel Mukaddime” başlıklı ilk bölümde Konevî öncelikle eseri yazma amacını belirtir. Bu meyanda Fâtiha sûresinin Kur’ân’ın özeti olmasına dikkat çeken Konevî, bütün hakikatleri bünyesinde barındırması hasebiyle Kur’ân’ın anlam katmanlarını ele alarak Hakk’ın insana hitabının genel hususiyetlerini ortaya koymayı hedefler. Bu meyanda ona göre eserin içerdiği konular ve üslubuna da değinen Konevî, bu bölümde ağırlıklı olarak bilgi yöntemi meselesini izah eder. Bu çerçevede Konevî’ye göre biri nazarî delillerden ve kıyaslardan hareketle gerçeğe ulaşma çabasını ifade eden burhan yolu, ikincisi ise kalbin arındırılması, ruhun güçlendirilmesi ve Hakk’a sülûk etme esaslarına dayanan müşahede yolu olmak hakikate ulaşmada temelde iki yöntem bulunur. Konevî diğer eserlerinde rastlanan felsefe eleştirisine burada daha ayrıntılı şekilde yer vererek, salt aklî yöntemlerin hakikate ulaşmada yetersiz kaldığını öne sürüp bunun nedenlerini gösterir. Ayrıca bir hadiste dile getirildiği şekliyle her ayetin zâhir, bâtın, had ve matla olmak üzere dört anlam katmanına sahip olduğunu; bu katmanların her birinin sırasıyla duyular, misal, ruhlar âlemine ve a‘yân-ı sâbite mertebesine ait anlamları içerdiğini belirten Konevî, harflerin ve Fâtiha sûresinde geçen ilâhî isimlerin de anlamlarına değinir. Eserin ikinci kısmı ise Fâtiha sûresinin tefsirini içerir. Her bir ayeti müstakil bir bölüm altında açıklayan Konevî, bir kudsî hadiste belirtildiği üzere bu sûrenin birincisi Hakk’a, ikincisi kula, üçüncüsü ise hem Hakk’a hem de kula ait olan üç kısma ayrıldığına dikkati çeker. Hakk’a ait kısımlar kapsamında hamd, Allah, Rab, Rahmân, Rahîm, mülk ve mükellefiyet gibi kavram ve ilâhî isimlerden hareketle Hakk’ın mevcutları çeşitli mertebelerde izhar etmesi üzerinde durur. Kula ait olan ikinci kısımda amel-ibadet ilişkisi çerçevesinde Tanrı ve insan arasındaki münasebet konusunu izah eder. Üçüncü kısımda ise kulların Allah’tan talepleri çerçevesinde dua, saadet, isyankârlık, gazap gibi kavramlar üzerinde durur. Konevî ilâhî isimler teorisini geniş şekilde bu kitapta işlemiş, çeşitli vesilelerle kıyamet alâmetleri, mehdînin gelişi gibi konulara da atıflar yapmıştır. Eser, Abdülkâdir Ahmed Atâ tarafından tahkikli olarak yayımlamış (Kahire, 1970), Ekrem Demirli Fâtiha Suresi Tefsiri adıyla Türkçeye kazandırmıştır (İstanbul, 2002).Müellifin biyografisi için bk."Konevî, Sadreddin",Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü,
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. EKREM DEMİRLİ
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Demirli, Ekrem (2008). “Sadreddin Konevî”,TDV İslâm Ansiklopedisi.İstanbul. 35: 420-425. Demirli, Ekrem (2015).Sadreddin Konevî’de Bilgi ve Varlık.İstanbul: Kapı Yay. Sadreddin Konevî (2014).Fâtiha Suresi Tefsiri: İ‘câzü’l-beyân fî te’vîli’l-ümmi’l-Kur’ân.(çev. E. Demirli). İstanbul: Kapı Yay.
Atıf Bilgileri	DEMİRLİ, EKREM. "İ'CâZÜ'L-BEYÂN FÎ TEFSÎRİ ÜMMİ'L-KUR'ÂN (SADREDDİN KONEVÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/i-cazu-l-beyan-fi-tefsiri-ummi-l-kur-an-sadreddin-konevi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

İ'CâZÜ'L-BEYÂN FÎ TEFSÎRİ ÜMMİ'L-KUR'ÂN (SADREDDİN KONEVÎ)

Yazar Konevî, Sadreddin (d.?-ö. 673/1274)

Basım Tarihi 08/11/2022

Konu Tekke Edebiyatı - dinî-tasavvufî ahlaki eser

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası i-cazu-l-beyan-fi-tefsiri-ummi-l-kur-an-sadreddin-konevi

Tarih 13. Yüzyıl

Notlar Sadreddin Konevî’nin (ö. 673/1274) Fâtiha sûresinin tefsiri çerçevesinde tasavvuf metafiziğinin temel meselelerini ele aldığı en hacimli eseri.Tam adıİʿcâzü’l-beyân fî teʾvîli ümmi’l-Kurʾânolan eserde Konevî, belli başlı bütün görüşlerini ayrıntılı şekilde ortaya koymaktadır. Eser, iki ana bölümden müteşekkildir. Kitabın yaklaşık olarak yarısına tekabül eden “Genel Mukaddime” başlıklı ilk bölümde Konevî öncelikle eseri yazma amacını belirtir. Bu meyanda Fâtiha sûresinin Kur’ân’ın özeti olmasına dikkat çeken Konevî, bütün hakikatleri bünyesinde barındırması hasebiyle Kur’ân’ın anlam katmanlarını ele alarak Hakk’ın insana hitabının genel hususiyetlerini ortaya koymayı hedefler. Bu meyanda ona göre eserin içerdiği konular ve üslubuna da değinen Konevî, bu bölümde ağırlıklı olarak bilgi yöntemi meselesini izah eder. Bu çerçevede Konevî’ye göre biri nazarî delillerden ve kıyaslardan hareketle gerçeğe ulaşma çabasını ifade eden burhan yolu, ikincisi ise kalbin arındırılması, ruhun güçlendirilmesi ve Hakk’a sülûk etme esaslarına dayanan müşahede yolu olmak hakikate ulaşmada temelde iki yöntem bulunur. Konevî diğer eserlerinde rastlanan felsefe eleştirisine burada daha ayrıntılı şekilde yer vererek, salt aklî yöntemlerin hakikate ulaşmada yetersiz kaldığını öne sürüp bunun nedenlerini gösterir. Ayrıca bir hadiste dile getirildiği şekliyle her ayetin zâhir, bâtın, had ve matla olmak üzere dört anlam katmanına sahip olduğunu; bu katmanların her birinin sırasıyla duyular, misal, ruhlar âlemine ve a‘yân-ı sâbite mertebesine ait anlamları içerdiğini belirten Konevî, harflerin ve Fâtiha sûresinde geçen ilâhî isimlerin de anlamlarına değinir. Eserin ikinci kısmı ise Fâtiha sûresinin tefsirini içerir. Her bir ayeti müstakil bir bölüm altında açıklayan Konevî, bir kudsî hadiste belirtildiği üzere bu sûrenin birincisi Hakk’a, ikincisi kula, üçüncüsü ise hem Hakk’a hem de kula ait olan üç kısma ayrıldığına dikkati çeker. Hakk’a ait kısımlar kapsamında hamd, Allah, Rab, Rahmân, Rahîm, mülk ve mükellefiyet gibi kavram ve ilâhî isimlerden hareketle Hakk’ın mevcutları çeşitli mertebelerde izhar etmesi üzerinde durur. Kula ait olan ikinci kısımda amel-ibadet ilişkisi çerçevesinde Tanrı ve insan arasındaki münasebet konusunu izah eder. Üçüncü kısımda ise kulların Allah’tan talepleri çerçevesinde dua, saadet, isyankârlık, gazap gibi kavramlar üzerinde durur. Konevî ilâhî isimler teorisini geniş şekilde bu kitapta işlemiş, çeşitli vesilelerle kıyamet alâmetleri, mehdînin gelişi gibi konulara da atıflar yapmıştır. Eser, Abdülkâdir Ahmed Atâ tarafından tahkikli olarak yayımlamış (Kahire, 1970), Ekrem Demirli Fâtiha Suresi Tefsiri adıyla Türkçeye kazandırmıştır (İstanbul, 2002).Müellifin biyografisi için bk."Konevî, Sadreddin",Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü,

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. EKREM DEMİRLİ

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Demirli, Ekrem (2008). “Sadreddin Konevî”,TDV İslâm Ansiklopedisi.İstanbul. 35: 420-425. Demirli, Ekrem (2015).Sadreddin Konevî’de Bilgi ve Varlık.İstanbul: Kapı Yay. Sadreddin Konevî (2014).Fâtiha Suresi Tefsiri: İ‘câzü’l-beyân fî te’vîli’l-ümmi’l-Kur’ân.(çev. E. Demirli). İstanbul: Kapı Yay.

Atıf Bilgileri DEMİRLİ, EKREM. "İ'CâZÜ'L-BEYÂN FÎ TEFSÎRİ ÜMMİ'L-KUR'ÂN (SADREDDİN KONEVÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/i-cazu-l-beyan-fi-tefsiri-ummi-l-kur-an-sadreddin-konevi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].