نویسنده
کونوی، صدرالدین (متوفی 673/1274)
تاریخ انتشار
08/11/2022
موضوع
ادبیات تکیه - اثر اخلاقی مذهبی- تصوفی
نوع
كتاب
زبان
عربی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
i-cazu-l-beyan-fi-tefsiri-ummi-l-kur-an-sadreddin-konevi
تاریخ
قرن سیزدهم
یادداشتها
صدرالدین کونوی (متوفی ۶۷۳/۱۲۷۴) حجیمترین اثری است که در آن به مباحث اساسی متافیزیک صوفیه در چارچوب تفسیر سوره فاتحه پرداخته است. کونوی در اثری که نام کامل آن İ'câzü'l-beyân fî teʾvîli ümmi'l-Kurʾân است، تمام نظرات اصلی خود را به تفصیل آشکار می کند. کار از دو بخش اصلی تشکیل شده است. در فصل اول با عنوان «مقدمه کلی» که تقریباً با نیمی از کتاب مطابقت دارد، کونوی ابتدا هدف از نگارش اثر را بیان می کند. در همین راستا، کونوی با توجه به این نکته که سوره فاتحه، خلاصه قرآن است، بر آن است تا با بحث در لایههای معنایی قرآن، ویژگیهای کلی خطاب خداوند به انسانها را آشکار کند، زیرا قرآن حاوی تمام حقایق است. کونوی در همین راستا به موضوعات و سبک کار نیز می پردازد و در این قسمت عمدتاً به توضیح موضوع روش اطلاع رسانی می پردازد. در این زمینه از نظر کونوی اساساً دو روش برای رسیدن به حقیقت وجود دارد: یکی راه برهان که تلاش برای رسیدن به حقیقت را بر اساس قرائن نظری و مقایسه ها بیان می کند و دوم راه مشاهده است که مبتنی بر اصول طهارت قلب، تقویت روح و پیروی از خداوند است. کونوی نقد فلسفه را که در دیگر آثارش یافت میشود در اینجا به تفصیل وارد میکند و استدلال میکند که روشهای عقلانی صرف برای رسیدن به حقیقت ناکافی است و دلایل آن را نشان میدهد. بعلاوه، همانطور که در حدیثی بیان شده است، هر آیه دارای چهار لایه است: ظاهر، بطن، داشت و مطلب; کونوی با بیان اینکه هر یک از این لایه ها دارای معانی مربوط به عالم حواس، مثال ها، ارواح و مراتب اعیان سابیت است، به معانی حروف و اسماء الهی در سوره فاتحه نیز اشاره می کند. قسمت دوم اثر شامل تفسیر سوره فاتحه است. کونوی در توضیح هر آیه در قسمتی مستقل اشاره می کند که این سوره به سه قسمت تقسیم می شود که اولی متعلق به خدا، دومی برای بنده و سومی هم مربوط به خدا و هم برای بنده است که در حدیث قدسی آمده است. حمد در محدوده اجزاء متعلق به خداوند، بر تجلی خداوند از اشیاء موجود در سطوح مختلف، از مفاهیم و اسماء الهی مانند الله، رب، رحیم، بخشنده، مال و مسئولیت می پردازد. در قسمت دوم که متعلق به بنده است، رابطه خدا و انسان را در چارچوب رابطه عمل و عبادت بیان می کند. در قسمت سوم به مفاهیمی چون دعا، شادی، سرکشی و غضب در چارچوب درخواست بندگان از خداوند می پردازد. کونوی در این کتاب به طور گسترده به نظریه اسماء الهی پرداخته و در مناسبت های مختلف به موضوعاتی مانند نشانه های آخرالزمان و ظهور مهدی اشاره کرده است. این اثر بهعنوان تحقیق توسط عبدالقادر احمد عطا (قاهره، 1970) منتشر شد و اکرم دمیرلی آن را با نام تفسیر سوره فاتحه به ترکی ترجمه کرد (استانبول، 2002). برای اطلاع از زندگینامه مؤلف، به «کونیوی، صدرالدین»، فرهنگ نامهای ادبیات ترکی مراجعه کنید.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Prof. Dr. EKREM DEMİRLİ
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Demirli, Ekrem (2008). “Sadreddin Konevî”,TDV İslâm Ansiklopedisi.İstanbul. 35: 420-425.
Demirli, Ekrem (2015).Sadreddin Konevî’de Bilgi ve Varlık.İstanbul: Kapı Yay.
Sadreddin Konevî (2014).Fâtiha Suresi Tefsiri: İ‘câzü’l-beyân fî te’vîli’l-ümmi’l-Kur’ân.(çev. E. Demirli). İstanbul: Kapı Yay.
Atıf Bilgileri
DEMİRLİ, EKREM. "İ'CâZÜ'L-BEYÂN FÎ TEFSÎRİ ÜMMİ'L-KUR'ÂN (SADREDDİN KONEVÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/i-cazu-l-beyan-fi-tefsiri-ummi-l-kur-an-sadreddin-konevi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
