CEMÂLİYYE HAVRÂİYYE-ŞERH-İ RUBAÎ-İ EBÛ SAÎD EBU'L-HAYR (YAKUB-I ÇERHÎ)

Name: CEMÂLİYYE HAVRÂİYYE-ŞERH-İ RUBAÎ-İ EBÛ SAÎD EBU'L-HAYR (YAKUB-I ÇERHÎ)
Author: Ya'kûb-ı Çerhî (d. ?/? - ö. 851/22.04.1447)

İsim	CEMÂLİYYE HAVRÂİYYE-ŞERH-İ RUBAÎ-İ EBÛ SAÎD EBU'L-HAYR (YAKUB-I ÇERHÎ)
Yazar	Ya'kûb-ı Çerhî (d. ?/? - ö. 851/22.04.1447)
Basım Tarihi:	23/03/2022
Konu	Tekke Edebiyatı - şerh
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	cemaliyye-havraiyye-serh-i-rubai-i-ebu-said-ebu-l-hayr-yakub-i-cerhi-tees-1750
Tarih	?
Notlar	Ebû Saîd Ebu’l-Hayr’a (ö. 440–1048) ait bazı rubâi ve beyitlerin şerhi. Ebû Saîd Ebu’l-Hayr’ın rubâîsinin ilk kelimesi olan “Havrâ” ile başladığı için esere bu ad verilmiştir. Çerhî’nin, “Cemâliyye risâlesi bitti.” ifadesi sebebiyle, Cemâliyye şeklinde de isimlendirilmektedir.Metinde geçen hûr, hûri, cennet kızı, siyah gözlü kadın, ceylan gözlü kız anlamlarında Arapça bir kelime olup Farsçada da kullanılmaktadır. “Ahû gözlü” demek olan “ahver” ile onun müennesi, “havrâ”nın çoğuludur ve “âhû gözlüler” manasındadır.Rubâîde, sâdık bir dervişin Allah’ın cemâl ve celâl sıfatlarına özlemi dile getirilmektedir. “Siyah gözlü hûrî” sembolü, Kâşânî tarafından da kullanılmış olup bununla ilâhî sıfatların tecellîsine atıfta bulunulmaktadır. Sevgilinin hûrîye benzetilmesi, dîvan şiirimiz için de geçerli bir olgudur. Edebî sanatlarla süslenmiş bazı dörtlükler şarihe aittir.Giriş kısmındaki rubâînin, Fatiha Sûresi’ne işâret ettiğini belirten Çerhî, bu sûrenin tefsîri yanında Hakîm-i Senâî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ve Secâvendî’den beyitlere ve şerhlerine yer verir. Bunların işâret ettiği âyet ve hadisleri de zaman zaman zikreder.Çerhî’nin bu eseri, Ranchâ’nın “Dû Eser-i Gayr-i Çâpi-i Mevlânâ Ya‘kûb-ı Çerhî” adlı çalışmasında, Çerhî’ninŞerh-i Esmâi’l-Hüsnâadlı eseriyle birlikteDânişdergisinde yayımlanmıştır. Ranchâ, eserin Kitabhâne-i Cenab Nezr-i Sabirî’deki nüshasından istifade ettiğini belirtmektedir.Şairin biyografisi için bk. “Yakub Çerhî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	AHMET CAHİD HAKSEVER
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Haksever, Ahmet Cahid (2009).Ya’kûb-ı Çerhî: Hayatı, Eserleri ve Tasavvuf Anlayışı.İstanbul: İnsan Yay. Kanar, Mehmet (1998).Büyük Sözlük: Farsça-Türkçe.İstanbul: Birim Yay. Lory, Pierre (2001).Kâşânî’ye Göre Kur’ân’ın Tasavvufî Tefsîri.(Çev. S. Kılıç). İstanbul: İnsan Yay. Onay, Ahmet Talât (1992).Eski Türk Edebiyatı’nda Mazmunlar.Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. Ranchâ, Muhammed Nezir (1364/1985). “Dû Eser-i Gayr-i Çâpî-i Mevlânâ Ya‘kûb-ı Çerhî”.Dâniş.C. 1. Sayı 1. İslâmabad. Ya‘kûb b. Osman b. Mahmûd b. Muhammet Gaznevî, Serrezî Çerhî (1364/1985). “Dû Eser-i Gayr-i Çâpî-i Mevlânâ Ya‘kûb-ı Çerhî: Cemâliyye-Havrâiyye”,Dâniş. (ed. Muhammed Nezir Ranchâ). İslâmabat. C. 1. 1.
Atıf Bilgileri	HAKSEVER, AHMET CAHİD. "CEMÂLİYYE HAVRÂİYYE-ŞERH-İ RUBAÎ-İ EBÛ SAÎD EBU'L-HAYR (YAKUB-I ÇERHÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/cemaliyye-havraiyye-serh-i-rubai-i-ebu-said-ebu-l-hayr-yakub-i-cerhi-tees-1750. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

CEMÂLİYYE HAVRÂİYYE-ŞERH-İ RUBAÎ-İ EBÛ SAÎD EBU'L-HAYR (YAKUB-I ÇERHÎ)

Yazar Ya'kûb-ı Çerhî (d. ?/? - ö. 851/22.04.1447)

Basım Tarihi 23/03/2022

Konu Tekke Edebiyatı - şerh

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası cemaliyye-havraiyye-serh-i-rubai-i-ebu-said-ebu-l-hayr-yakub-i-cerhi-tees-1750

Tarih ?

Notlar Ebû Saîd Ebu’l-Hayr’a (ö. 440–1048) ait bazı rubâi ve beyitlerin şerhi. Ebû Saîd Ebu’l-Hayr’ın rubâîsinin ilk kelimesi olan “Havrâ” ile başladığı için esere bu ad verilmiştir. Çerhî’nin, “Cemâliyye risâlesi bitti.” ifadesi sebebiyle, Cemâliyye şeklinde de isimlendirilmektedir.Metinde geçen hûr, hûri, cennet kızı, siyah gözlü kadın, ceylan gözlü kız anlamlarında Arapça bir kelime olup Farsçada da kullanılmaktadır. “Ahû gözlü” demek olan “ahver” ile onun müennesi, “havrâ”nın çoğuludur ve “âhû gözlüler” manasındadır.Rubâîde, sâdık bir dervişin Allah’ın cemâl ve celâl sıfatlarına özlemi dile getirilmektedir. “Siyah gözlü hûrî” sembolü, Kâşânî tarafından da kullanılmış olup bununla ilâhî sıfatların tecellîsine atıfta bulunulmaktadır. Sevgilinin hûrîye benzetilmesi, dîvan şiirimiz için de geçerli bir olgudur. Edebî sanatlarla süslenmiş bazı dörtlükler şarihe aittir.Giriş kısmındaki rubâînin, Fatiha Sûresi’ne işâret ettiğini belirten Çerhî, bu sûrenin tefsîri yanında Hakîm-i Senâî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî ve Secâvendî’den beyitlere ve şerhlerine yer verir. Bunların işâret ettiği âyet ve hadisleri de zaman zaman zikreder.Çerhî’nin bu eseri, Ranchâ’nın “Dû Eser-i Gayr-i Çâpi-i Mevlânâ Ya‘kûb-ı Çerhî” adlı çalışmasında, Çerhî’ninŞerh-i Esmâi’l-Hüsnâadlı eseriyle birlikteDânişdergisinde yayımlanmıştır. Ranchâ, eserin Kitabhâne-i Cenab Nezr-i Sabirî’deki nüshasından istifade ettiğini belirtmektedir.Şairin biyografisi için bk. “Yakub Çerhî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı AHMET CAHİD HAKSEVER

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Haksever, Ahmet Cahid (2009).Ya’kûb-ı Çerhî: Hayatı, Eserleri ve Tasavvuf Anlayışı.İstanbul: İnsan Yay. Kanar, Mehmet (1998).Büyük Sözlük: Farsça-Türkçe.İstanbul: Birim Yay. Lory, Pierre (2001).Kâşânî’ye Göre Kur’ân’ın Tasavvufî Tefsîri.(Çev. S. Kılıç). İstanbul: İnsan Yay. Onay, Ahmet Talât (1992).Eski Türk Edebiyatı’nda Mazmunlar.Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. Ranchâ, Muhammed Nezir (1364/1985). “Dû Eser-i Gayr-i Çâpî-i Mevlânâ Ya‘kûb-ı Çerhî”.Dâniş.C. 1. Sayı 1. İslâmabad. Ya‘kûb b. Osman b. Mahmûd b. Muhammet Gaznevî, Serrezî Çerhî (1364/1985). “Dû Eser-i Gayr-i Çâpî-i Mevlânâ Ya‘kûb-ı Çerhî: Cemâliyye-Havrâiyye”,Dâniş. (ed. Muhammed Nezir Ranchâ). İslâmabat. C. 1. 1.

Atıf Bilgileri HAKSEVER, AHMET CAHİD. "CEMÂLİYYE HAVRÂİYYE-ŞERH-İ RUBAÎ-İ EBÛ SAÎD EBU'L-HAYR (YAKUB-I ÇERHÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/cemaliyye-havraiyye-serh-i-rubai-i-ebu-said-ebu-l-hayr-yakub-i-cerhi-tees-1750. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].