FARSÇA DÎVÂNÇE (FASÎH, AHMED DEDE)

Name: FARSÇA DÎVÂNÇE (FASÎH, AHMED DEDE)
Author: Fasîh, Ahmed Fasîh Dede (d. ?/? - ö. 1111/1699-1700)

İsim	FARSÇA DÎVÂNÇE (FASÎH, AHMED DEDE)
Yazar	Fasîh, Ahmed Fasîh Dede (d. ?/? - ö. 1111/1699-1700)
Basım Tarihi:	19/10/2022
Konu	Divan-Tekke Edebiyatı - şiirler
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	farsca-divance-fasih-ahmed-dede
Tarih	?
Notlar	Fasîh Ahmed Dede’nin Farsça şiirlerinden meydana gelen eseri. Şairin, mürettepTürkçe Dîvânı’nın yanında ancak bir dîvânçe tutacak kadar Farsça şiiri ihtiva eden eserde; 5 kaside, 4 mesnevi, 35 gazel, 27 rubai, 8 kıt‘a, 6 nazım, 14 matla ve 14 müfred mevcuttur (Atalay 2007 : 3). Eserde, Fasîh Ahmed Dede’nin bir Mevlevi şairi olması hasebiyle Farsçaya ve Fars şiirine olan vukûfiyetini görmek mümkündür.Ahmed Dede’nin tasavvufî şahsiyetinin kuvvetli izlerini gördüğümüz dîvânçede; üçü naat ve biri Kerbelâ Mersiyesi olmak üzere beş kaside vardır. Bu kasideler, şairin Hz. Peygamber’e ve âline duyduğu derin muhabbet ve hürmete açıkça işaret eder. Beşinci kaside ise “nâ-tamâm” olması ile dikkat çeker. Mesnevilerinde yine sûfiyâne tabiatının bir gereği olarak Allah’tan günahları için af bekleyen şairin, Nizâmî-i Gencevî’ye hitaben yazdığı kısa mesnevi önemlidir. Farsça gazellerinde konu ve üslup itibariyle Türkçe gazellerini takip etmiştir. Her iki dildeki şiirler mukayeseli olarak okunduğunda bu ayniyet hemen göze çarpacaktır. Rint-meşrep bir şair olan Fasîh Ahmed Dede’nin gazellerinde rindâne bir üslup hâkimdir. Şahsî hayatında da böyle yaşayan şairin, samimi ve rengîn üslubu çok başarılıdır. Yaklaşık olarak ömrünün son otuz yılını Galata Mevlevihanesi’nde geçiren dedenin, melâmet neşvesi ile (Çıpan 1995: 213) söylediği bu gazeller zengin hayaller ile süslüdür. Ayrıca Ahmed Dede’nin rubai nazım şekline de hususi bir ilgisi olduğunu dîvânçesinden hareketle kaydetmek gerekir. Şairin bütün nazım şekillerinde Farsça’yı akıcı ve anlaşılır bir şekilde kullanabildiği söylenebilir.Fasîh Ahmed Dede’nin iyi bir hattat olmasının yanı sıra divanını kendi el yazısı ile istinsah ettiği bilinen bir gerçektir (Odunkıran 2020: 2348). Bu minvalde Farsça divançesinin muhtelif nüshaları içerisinde müellif hattı ile istinsah edilmiş olanları da mevcuttur. Millet Kütüphanesi Ali Emiri 326’da kayıtlı olan nüsha bunlardan bir tanesidir.Dîvânçe’nin diğer nüshaları ise; İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Ktp. (TY. 492, 1776, 5537, 5561), Süleymaniye Yazma Eser Ktp. (Esad Efendi 2682/1, Hüsrev Paşa 554/1), Topkapı Sarayı Müzesi Yazma Eser Ktp. (Emanet Haz. Ktb. 1629), Millî Kütüphane (550/2, 553/1)de bulunmaktadır (Çıpan 1991: 59). Eser üzerine yegâne çalışma, Mehmet Atalay tarafından yapılmıştır. Bu çalışmada eserin tenkitli metni oluşturulmuş ve dîvânçe için bazı ufak açıklamalar eklenmiştir (Atalay 2007).Şairin biyografisi için bk. “Fasîh, Ahmed Fasîh Dede”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Dr. Öğr. Üyesi Fatih Odunkıran
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Atalay, Mehmet (2007).Fasîh Ahmed Dede Farsça Divançe. İstanbul: Çantay Kitap Kırtasiye. Çıpan, Mustafa (1991).Fasîh Ahmed Dede Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Dîvânı’nın Tenkitli Metni.Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi. Çıpan, Mustafa (1995). “Fasîh Ahmed Dede”.İslam Ansiklopedisi. C. 12. İstanbul: TDV Yay. Fasîh Ahmed Dede.Farsça Dîvânçe. Millet Kütüphanesi AE Mnz 326. Odunkıran, Fatih (2020).Mevlevî Tezkiresi: Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân (inceleme-Metin). Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Atıf Bilgileri	Odunkıran, Fatih. "FARSÇA DÎVÂNÇE (FASÎH, AHMED DEDE)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/farsca-divance-fasih-ahmed-dede. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

FARSÇA DÎVÂNÇE (FASÎH, AHMED DEDE)

Yazar Fasîh, Ahmed Fasîh Dede (d. ?/? - ö. 1111/1699-1700)

Basım Tarihi 19/10/2022

Konu Divan-Tekke Edebiyatı - şiirler

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası farsca-divance-fasih-ahmed-dede

Tarih ?

Notlar Fasîh Ahmed Dede’nin Farsça şiirlerinden meydana gelen eseri. Şairin, mürettepTürkçe Dîvânı’nın yanında ancak bir dîvânçe tutacak kadar Farsça şiiri ihtiva eden eserde; 5 kaside, 4 mesnevi, 35 gazel, 27 rubai, 8 kıt‘a, 6 nazım, 14 matla ve 14 müfred mevcuttur (Atalay 2007 : 3). Eserde, Fasîh Ahmed Dede’nin bir Mevlevi şairi olması hasebiyle Farsçaya ve Fars şiirine olan vukûfiyetini görmek mümkündür.Ahmed Dede’nin tasavvufî şahsiyetinin kuvvetli izlerini gördüğümüz dîvânçede; üçü naat ve biri Kerbelâ Mersiyesi olmak üzere beş kaside vardır. Bu kasideler, şairin Hz. Peygamber’e ve âline duyduğu derin muhabbet ve hürmete açıkça işaret eder. Beşinci kaside ise “nâ-tamâm” olması ile dikkat çeker. Mesnevilerinde yine sûfiyâne tabiatının bir gereği olarak Allah’tan günahları için af bekleyen şairin, Nizâmî-i Gencevî’ye hitaben yazdığı kısa mesnevi önemlidir. Farsça gazellerinde konu ve üslup itibariyle Türkçe gazellerini takip etmiştir. Her iki dildeki şiirler mukayeseli olarak okunduğunda bu ayniyet hemen göze çarpacaktır. Rint-meşrep bir şair olan Fasîh Ahmed Dede’nin gazellerinde rindâne bir üslup hâkimdir. Şahsî hayatında da böyle yaşayan şairin, samimi ve rengîn üslubu çok başarılıdır. Yaklaşık olarak ömrünün son otuz yılını Galata Mevlevihanesi’nde geçiren dedenin, melâmet neşvesi ile (Çıpan 1995: 213) söylediği bu gazeller zengin hayaller ile süslüdür. Ayrıca Ahmed Dede’nin rubai nazım şekline de hususi bir ilgisi olduğunu dîvânçesinden hareketle kaydetmek gerekir. Şairin bütün nazım şekillerinde Farsça’yı akıcı ve anlaşılır bir şekilde kullanabildiği söylenebilir.Fasîh Ahmed Dede’nin iyi bir hattat olmasının yanı sıra divanını kendi el yazısı ile istinsah ettiği bilinen bir gerçektir (Odunkıran 2020: 2348). Bu minvalde Farsça divançesinin muhtelif nüshaları içerisinde müellif hattı ile istinsah edilmiş olanları da mevcuttur. Millet Kütüphanesi Ali Emiri 326’da kayıtlı olan nüsha bunlardan bir tanesidir.Dîvânçe’nin diğer nüshaları ise; İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Ktp. (TY. 492, 1776, 5537, 5561), Süleymaniye Yazma Eser Ktp. (Esad Efendi 2682/1, Hüsrev Paşa 554/1), Topkapı Sarayı Müzesi Yazma Eser Ktp. (Emanet Haz. Ktb. 1629), Millî Kütüphane (550/2, 553/1)de bulunmaktadır (Çıpan 1991: 59). Eser üzerine yegâne çalışma, Mehmet Atalay tarafından yapılmıştır. Bu çalışmada eserin tenkitli metni oluşturulmuş ve dîvânçe için bazı ufak açıklamalar eklenmiştir (Atalay 2007).Şairin biyografisi için bk. “Fasîh, Ahmed Fasîh Dede”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Dr. Öğr. Üyesi Fatih Odunkıran

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Atalay, Mehmet (2007).Fasîh Ahmed Dede Farsça Divançe. İstanbul: Çantay Kitap Kırtasiye. Çıpan, Mustafa (1991).Fasîh Ahmed Dede Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Dîvânı’nın Tenkitli Metni.Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi. Çıpan, Mustafa (1995). “Fasîh Ahmed Dede”.İslam Ansiklopedisi. C. 12. İstanbul: TDV Yay. Fasîh Ahmed Dede.Farsça Dîvânçe. Millet Kütüphanesi AE Mnz 326. Odunkıran, Fatih (2020).Mevlevî Tezkiresi: Sefîne-i Nefîse-i Mevleviyân (inceleme-Metin). Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Atıf Bilgileri Odunkıran, Fatih. "FARSÇA DÎVÂNÇE (FASÎH, AHMED DEDE)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/farsca-divance-fasih-ahmed-dede. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].