Yazar
Şeyhülislâm Yahyâ Efendi (d. 969/1561 - ö. 1053/1644)
Basım Tarihi
04/11/2021
Konu
Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Kasîde-i Bürde’nin Arapça tahmisi
Tür
Kitap
Dil
Arapça
Dijital
Hayır
Yazma
Hayır
Kütüphane
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası
kaside-i-burde-tahmisi-seyhulislam-yahya-efendi
Tarih
?
Notlar
Şeyhülislâm Yahyâ Efendi tarafındanKasîde-i Bürde’ye yazılan Arapça tahmis.Kaside-i Bürde’nin 160 beytini de tahmis eden Şeyhülislâm Yahyâ Efendi, tahmisin 158. beytinde mahlasını zikretmiştir. Yahyâ Efendi eserini, kaynak metinle aynı şekilde basit bahrinde "müstef‘ilün fâ‘ilün müstef‘ilün fâ‘ilün"vezniyle kaleme almıştır. Tahmisini, kaynak beyitteki duyguyu yansıtacak şekilde yazan şair, Bûsîrî’nin bırakmak istediği etkiyi yakalamaya gayret etmiştir. Şayet kaynak beyitte Hz. Peygamber’in mucizelerinden bahsediliyorsa Yahyâ Efendi de tahmisinde farklı mucizeleri örnek olarak vermiş ya da Hz. Peygamber’in hususiyetleri anlatılıyorsa Yahyâ Efendi de Hz. Muhammed’in diğer özellikleriyle beyti tahmis etmiş böylece hem beytin anlamını destekleyen hem de kaynak beyti izah eden bir tahmis ortaya koymuştur. Arapça olarak birden çok kafiye kelimesi bulmanın zorluğu metinde hissedilmektedir.Vezni başarılı bir şekilde kullandığı görülen Şeyhülislâm Yahyâ Efendi’nin ifade ve sanat gücü bakımından başarılı bir eser ortaya koyduğu söylenebilir. Kendisinin güçlü dinî bilgisi de tahmiste hissedilir. Ayrıca mısralar arasında anlam ilgisi kurmayı başarmış, kaynak metindeki söyleyiş gücüne şiirini yaklaştırmıştır. İlk bentte mim harfiyle birden çok kafiye kelimesi bulma güçlüğü Yahyâ Efendi’nin eserinde de görülmektedir. Bu sebeple şair, kaynak beytin kâfiye kelimelerini -metnin anlamına uygun şekilde- yeri geldikçe farklı mısralarda kullanmak zorunda kalmıştır. Bunun yanında şairin vezni ve kafiyeyi aksatmadan, kaynak beyitlerdeki duyguyu oldukça güzel yansıttığı, böylece başarılı bir Arapça tahmis yazdığı söylenebilir.Yahyâ Efendi’nin Arapça tahmisinin bilinen tek nüshası, içinde birçok Arapça manzum-mensur eserin yer aldığı toplam 213 varak olan mecmuanın içinde yer almaktadır. Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi Fatih Koleksiyonu 5431 numarada kayıtlı yazmanın 185b-204a varakları arasında yer alan tahmis; talik hatla, siyah mürekkeple, çift sütun halinde yazılmış olup eserde istinsah kaydı bulunmamaktadır. Aynı yazmanın 165b-185a varakları arasında da Şeyhülislâm Hocazâde Esad Efendi’nin (ö. 1034/1625) ArapçaBürdetahmisi vardır.Şairin biyografisi için bk. “Şeyhülislâm Yahyâ”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği Doç. Dr. Hamza KOÇ
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum
Niteliği
Telif
Kaynakça
Ayçiçeği, Bünyamin (2017).Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’sinin Geçmişten Günümüze Türkiye Toplumu Üzerindeki Akademik, Sosyal ve Dinî Etkileri. Program Kodu: 1002. Proje Nu: 215K398. TÜBİTAK SOBAG-SOSYAL VE BEŞERİ BİLİMLER ARAŞTIRMA DESTEK GRUBU. Proje Yürütücüsü: Bünyamin Ayçiçeği. İstanbul.
Kaya, Bayram Ali (2013). “Yahyâ Efendi, Zekeriyyâzâde”.İslâm Ansiklopedisi.C. 43. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay., 245-246.
Şeyhülislâm Yahyâ Efendi.Tahmîsü Kasîdeti’l-Bürde. Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi. Fatih Koleksiyonu 5431, vr. 185b-204a.
Atıf Bilgileri
Ayçiçeği, Bünyaminve Hamza KOÇ. "KASÎDE-İ BÜRDE TAHMİSİ (ŞEYHÜLİSLÂM YAHYÂ EFENDİ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kaside-i-burde-tahmisi-seyhulislam-yahya-efendi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
