TERCEME VE NAZM-I HADÎS-İ ERBA'ÎN (İDRÎS)

Name: TERCEME VE NAZM-I HADÎS-İ ERBA'ÎN (İDRÎS)
Author: İdrîs, İdrîs-i Bitlisî (d. 856-861/1452-1457 ? - ö. 921, 927, 930, 971/1515, 1521, 1523, 1564 ?)

İsim	TERCEME VE NAZM-I HADÎS-İ ERBA'ÎN (İDRÎS)
Yazar	İdrîs, İdrîs-i Bitlisî (d. 856-861/1452-1457 ? - ö. 921, 927, 930, 971/1515, 1521, 1523, 1564 ?)
Basım Tarihi:	10/02/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Farsça kırk hadis tercümesi
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	terceme-ve-nazm-i-hadis-i-erba-in-idris
Tarih	874-927/1470-1521 ?
Notlar	İdrîs-i Bitlîsî tarafından kırk hadis türünde Farsça yazılmış tercüme bir eserdir. Eser,Tercüme-i Çehel (Çihel) Hadîs(Aksoy 2021: 20; Dikici 2019: 269) olarak da bilinmekte olup 52 varaktan ibarettir. Eserin telif ya da istinsah tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Hayat hikâyesinden hareketle İdrîs-i Bitlîsî’nin kırk hadis türündeki eserlerini ömrünün son zamanlarında yazmış olduğu güçlü bir ihtimaldir. Ancak babasından dinlediği hadislerin esere alınmış olması dikkate alındığında müellifin bu eseri gençlik ya da yetişkinlik döneminde yazmış olduğu düşünülebilir.Orhan Başaran;Terceme ve Tefsîr-i Hadîs-i Erba’în,Terceme ve Nazm-ı Hadîs-i Erba’înveHadîs-i Erba’în Tercümesiolmak üzere Bitlîsî’ye ait üç ayrı kırk hadis kitabından bahsetmiştir. Bu eserlerden birincisinin arşiv bilgileri, incelediğimiz eserle örtüşmektedir. Süleymaniye Kütüphanesinde esere ait iki nüsha tespit edilmiştir (Başaran 2000: 31-32).Bitlîsî, kitabında babası Mevlânâ Hüsâmeddîn Alî Bitlisî’den dinlediği 40 hadisi tercüme edip şerh etmiştir (Akçay, 2021). Hadislerin Arapça metni verildikten sonra hadisin Farsça mensur tercümesi yanında şerhi yapılmış, akabinde ilgili hadisler hakkında Farsça manzum bir metin verilmiştir (Başaran 2000: 31-32). Eserde yer alan sahih hadislerden ilk 20’si marifetullâh, itikat, iman, cennet umuru vs. hakkındadır. Diğerleri ise insanî ameller ile melekeler yanında ahlakî konuları içermektedir (Genç 2007: XXI-XXII; Kaska 2020: 152).Bazı çalışmalarda İdrîs-i Bitlîsî’nin kırk hadis türünde yazmış olduğu eserlerle ilgili bilgi karışıklığı olduğu tespit edilmiştir. Eserden dolaylı olarak bahseden bazı çalışmalar bulunmakla birlikte, henüzTerceme ve Nazm-ı Hadîs-i Erba’în'in tenkitli metni hazırlanmamıştır.Mütercimin biyografisi için bk. "İdrîs-i Bitlîsî".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. ADNAN OKTAY
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Tercüme
Kaynakça	Akçay, Gülçiçek (2021). "İdrîs, İdrîs-i Bitlisî".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/idris-idrisi-bitlisi[Erişim tarihi: 05.12.2021] Aksoy, İdris (2021).İdrîs-i Bidlisî’nin Selîmnâme’sinin Tahkik ve Tercümesi.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi. Başaran, Orhan (2000).İdrîs-i Bitlisî’nin Heşt Bihişt’inin Hâtime’si (Metin-İnceleme-Çeviri).Doktora tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi. Dikici, Recep (2019). “Bitlisli Âlimler ve Devlet Adamları”.Tarihi ve Kültürel Yönleriyle Bitlis: II.(ed. M. İnbaşı ve M. Demirtaş). Ankara: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları. 267-285. Genç, Vural (2007).İdrîs-i Bitlîsî, Heşt Bihişt: Osman Gazi Dönemi (Tahlil ve Tercüme). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Mimar Sinan Üniversitesi. İdrîs-i Bitlîsî (1307).Terceme ve Nazm-ı Hadîs-i Erba’în.İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi. Nu. FY 823. İdrîs-i Bitlîsî.Terceme ve Nazm-ı Hadîs-i Erba’în (Terceme-i Çehel Hadîs).Süleymaniye Kütüphanesi. Ayasofya Koleksiyonu. Nu. 00469-001. İdrîs-i Bitlîsî.Terceme ve Tefsîr-i Hadîs-i Erba’în.Süleymaniye Kütüphanesi. Fatih Koleksiyonu. Nu. 791/1. İdrîs-i Bitlîsî.Terceme ve Nazm-ı Hadîs-i Erba’în.Beyazıt Yazma Eserler Kütüphanesi. Nu. 1233/02. vr. 20b-25a İdrîs-i Bitlîsî .Terceme ve Nazm-ı Hadîs-i Erba’în.Süleymaniye Kütüphanesi. Lala İsmail Koleksiyonu. Nu. 000030. vr. 1b-10a İdrîs-i Bitlîsî.Terceme-i Çihel Hadîs.Süleymaniye Kütüphanesi. Ayasofya Koleksiyonu. Nu. 00469. Kaska, Çetin (2020). "İdrîs-i Bitlîsî’nin Farsça Manzum Kırk Hadisi".Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (BEU SBD),9 (2): 151-162.
Atıf Bilgileri	OKTAY, ADNAN. "TERCEME VE NAZM-I HADÎS-İ ERBA'ÎN (İDRÎS)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/terceme-ve-nazm-i-hadis-i-erba-in-idris. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

TERCEME VE NAZM-I HADÎS-İ ERBA'ÎN (İDRÎS)

Yazar İdrîs, İdrîs-i Bitlisî (d. 856-861/1452-1457 ? - ö. 921, 927, 930, 971/1515, 1521, 1523, 1564 ?)

Basım Tarihi 10/02/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Farsça kırk hadis tercümesi

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası terceme-ve-nazm-i-hadis-i-erba-in-idris

Tarih 874-927/1470-1521 ?

Notlar İdrîs-i Bitlîsî tarafından kırk hadis türünde Farsça yazılmış tercüme bir eserdir. Eser,Tercüme-i Çehel (Çihel) Hadîs(Aksoy 2021: 20; Dikici 2019: 269) olarak da bilinmekte olup 52 varaktan ibarettir. Eserin telif ya da istinsah tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Hayat hikâyesinden hareketle İdrîs-i Bitlîsî’nin kırk hadis türündeki eserlerini ömrünün son zamanlarında yazmış olduğu güçlü bir ihtimaldir. Ancak babasından dinlediği hadislerin esere alınmış olması dikkate alındığında müellifin bu eseri gençlik ya da yetişkinlik döneminde yazmış olduğu düşünülebilir.Orhan Başaran;Terceme ve Tefsîr-i Hadîs-i Erba’în,Terceme ve Nazm-ı Hadîs-i Erba’înveHadîs-i Erba’în Tercümesiolmak üzere Bitlîsî’ye ait üç ayrı kırk hadis kitabından bahsetmiştir. Bu eserlerden birincisinin arşiv bilgileri, incelediğimiz eserle örtüşmektedir. Süleymaniye Kütüphanesinde esere ait iki nüsha tespit edilmiştir (Başaran 2000: 31-32).Bitlîsî, kitabında babası Mevlânâ Hüsâmeddîn Alî Bitlisî’den dinlediği 40 hadisi tercüme edip şerh etmiştir (Akçay, 2021). Hadislerin Arapça metni verildikten sonra hadisin Farsça mensur tercümesi yanında şerhi yapılmış, akabinde ilgili hadisler hakkında Farsça manzum bir metin verilmiştir (Başaran 2000: 31-32). Eserde yer alan sahih hadislerden ilk 20’si marifetullâh, itikat, iman, cennet umuru vs. hakkındadır. Diğerleri ise insanî ameller ile melekeler yanında ahlakî konuları içermektedir (Genç 2007: XXI-XXII; Kaska 2020: 152).Bazı çalışmalarda İdrîs-i Bitlîsî’nin kırk hadis türünde yazmış olduğu eserlerle ilgili bilgi karışıklığı olduğu tespit edilmiştir. Eserden dolaylı olarak bahseden bazı çalışmalar bulunmakla birlikte, henüzTerceme ve Nazm-ı Hadîs-i Erba’în'in tenkitli metni hazırlanmamıştır.Mütercimin biyografisi için bk. "İdrîs-i Bitlîsî".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. ADNAN OKTAY

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Tercüme

Kaynakça Akçay, Gülçiçek (2021). "İdrîs, İdrîs-i Bitlisî".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/idris-idrisi-bitlisi[Erişim tarihi: 05.12.2021] Aksoy, İdris (2021).İdrîs-i Bidlisî’nin Selîmnâme’sinin Tahkik ve Tercümesi.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi. Başaran, Orhan (2000).İdrîs-i Bitlisî’nin Heşt Bihişt’inin Hâtime’si (Metin-İnceleme-Çeviri).Doktora tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi. Dikici, Recep (2019). “Bitlisli Âlimler ve Devlet Adamları”.Tarihi ve Kültürel Yönleriyle Bitlis: II.(ed. M. İnbaşı ve M. Demirtaş). Ankara: Bitlis Eren Üniversitesi Yayınları. 267-285. Genç, Vural (2007).İdrîs-i Bitlîsî, Heşt Bihişt: Osman Gazi Dönemi (Tahlil ve Tercüme). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Mimar Sinan Üniversitesi. İdrîs-i Bitlîsî (1307).Terceme ve Nazm-ı Hadîs-i Erba’în.İstanbul Üniversitesi Nadir Eserler Kütüphanesi. Nu. FY 823. İdrîs-i Bitlîsî.Terceme ve Nazm-ı Hadîs-i Erba’în (Terceme-i Çehel Hadîs).Süleymaniye Kütüphanesi. Ayasofya Koleksiyonu. Nu. 00469-001. İdrîs-i Bitlîsî.Terceme ve Tefsîr-i Hadîs-i Erba’în.Süleymaniye Kütüphanesi. Fatih Koleksiyonu. Nu. 791/1. İdrîs-i Bitlîsî.Terceme ve Nazm-ı Hadîs-i Erba’în.Beyazıt Yazma Eserler Kütüphanesi. Nu. 1233/02. vr. 20b-25a İdrîs-i Bitlîsî .Terceme ve Nazm-ı Hadîs-i Erba’în.Süleymaniye Kütüphanesi. Lala İsmail Koleksiyonu. Nu. 000030. vr. 1b-10a İdrîs-i Bitlîsî.Terceme-i Çihel Hadîs.Süleymaniye Kütüphanesi. Ayasofya Koleksiyonu. Nu. 00469. Kaska, Çetin (2020). "İdrîs-i Bitlîsî’nin Farsça Manzum Kırk Hadisi".Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (BEU SBD),9 (2): 151-162.

Atıf Bilgileri OKTAY, ADNAN. "TERCEME VE NAZM-I HADÎS-İ ERBA'ÎN (İDRÎS)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/terceme-ve-nazm-i-hadis-i-erba-in-idris. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].