Yazar
Rızâyî/İshâk, İshâk b. Hasan-ı Tokadî (d. ?/? - ö. 1100/1689)
Basım Tarihi
04/08/2022
Konu
Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Birgivî Mehmed Efendi'nin tasavvuf sahasında kaleme aldığı Arapça eseri Cilâu'l-Kulûb'a yazılan Arapça şerh
Tür
Kitap
Dil
Arapça
Dijital
Hayır
Yazma
Hayır
Kütüphane
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası
ziyau-l-kulub-fi-serh-i-cilau-l-kulub-rizayi-ishak
Tarih
19 Rebiülevvel 1099 /23 Ocak 1688
Notlar
Muhtelif ilimlerde yazdığı eserleriyle meşhur Birgivî Mehmed Efendi'nin (ö. 981/1573) ahlak ve tasavvuf sahasında kaleme aldığıCilâ'u'l-Kulûbadlı Arapça risalesinin Tokatlı İshak Efendi tarafından yine Arapça olarak yapılan şerhidir.İshak Efendi'ninZiyâ'u'l-Kulûbolarak isimlendirdiği bu şerh kısa bir hamdele ve salveleden sonra sebeb-i telif bölümüyle devam eder. Bu kısımda kaynak metni methedip tanıtan şarih, ömrünün bir kısmında bu eseri öğrencilerine okuttuğunu, başta oğlu Fazlullâh olmak üzere bazı öğrencilerinin talebi üzerine bu eser üzerine bir şerh kaleme almak istediğini beyan eder.Eserinin sebeb-i telifini bu şekilde izah eden şarih, daha ziyade kaynak metni anlam bakımından açımlayıp genişlettiği, bu itibarla da filolojik izahların da daha sınırlı kaldığı bir şerh yazmıştır. Eserin sonunda muammalı olarak verilen tarih bilgisine göre eser 19 Rebiülevvel 1099/23 Ocak 1688 tarihinde beyaza çekilmiştir. Eserin derkenarında minhuvat notları bulunmaktadır.Şerhe konu olanCilâ'u'l-Kulûbyedi bölümden oluşmakta olup birinci bölümde insanın ahiretten kaçıp dünyaya rağbet ettiği şeylerden, ikinci bölümde ayet ve hadisler eşliğinde ölmeden evvel tövbe etmenin öneminden, üçüncü bölümde padişahlara yönelik nasihatlerden, dördüncü bölümde âlimlerin ölüme dair rivayetlerinden bahsedilmiştir. Beşinci bölümde ölmeden evvel bilinmesi gereken bazı nasihatlere yer verilmişken altıncı bölümde ölüm döşeğindeyken ve öldükten sonra yapılması gereken sünnet ve müstehaplardan yedinci bölümde de ayet ve hadisler ışığında ölülere faydalı olan hususlar ile kabir ziyareti gibi meselelerden bahsedilmiştir (Onaibekov 2019: 9-10; Martı 2008: 22).Yazma eser kütüphanelerinde 50 civarında nüshası bulunanZiyâ'u'l-Kulûb'un müstakil bir çalışmaya konu olmadığı tespit edilmiştir.Şairin biyografisi için bk. "Rızâyî/İshâk, İshâk b. Hasan-ı Tokadî".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Prof. Dr. Sadık Yazar
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
İshak b. Hasan Zencani et-Tokadî.Ziyâ'u'l-Kulûb (Şerh-i Cilâ'u'l-Kulûb).Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih Bölümü 2662.
Onaibekov, Azat (2019).Birgivî Mehmet Efendi'nin Cilâu'l-Kulûb Adlı Eserinde Geçen Hadislerin Tahric ve Tahkiki.Yüksek Lisans Tezi. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi.
Martı, Huriye (2008).Birgivi Mehmed Efendi: Hayatı, Eserleri ve Fikir Dünyası. Ankara: TDV Yay.
Atıf Bilgileri
Yazar, Sadık. "ZİYÂU'L-KULÛB FÎ ŞERH-İ CİLÂU'L-KULÛB (RIZÂYÎ, İSHÂK)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ziyau-l-kulub-fi-serh-i-cilau-l-kulub-rizayi-ishak. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
