EL-MAKSADÜ'L AKSÂ FÎ TERCEMETİ'L-MÜSTAKSÂ (HARİZMÎ)

Name: EL-MAKSADÜ'L AKSÂ FÎ TERCEMETİ'L-MÜSTAKSÂ (HARİZMÎ)
Author: HARİZMÎ, Hüseyin Kemâleddîn (d. ?/? - ö. ?/1434-1435)

İsim	EL-MAKSADÜ'L AKSÂ FÎ TERCEMETİ'L-MÜSTAKSÂ (HARİZMÎ)
Yazar	HARİZMÎ, Hüseyin Kemâleddîn (d. ?/? - ö. ?/1434-1435)
Basım Tarihi:	03/01/2022
Konu	Tekke Edebiyatı - Tercüme
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	el-maksadu-l-aksa-fi-tercemeti-l-mustaksa
Tarih	?
Notlar	Kemâleddîn-i Hârizmî’nin Hz. Peygamber, dört halife ve imamların hayatlarından bahseden tercüme eseri. Bu eser, hicri altıncı yüzyıl bilgin ve muhaddislerinden Ebü’l-Kerem Abdüsselâm Muhammed b. Hasen b. Ali el-Haccî el-Firdevsî el-Enderesfânî (Endersıtânî)’ninel-Müstaksâadlı eserinin tercümesidir.Eserde Hz. Peygamber’in çehresi, nübüvvetten sonraki hadiseler, Hz. Ebubekir’in hilafetinden Hz. Ali’nin hilafetine kadarki dönem, Hz. Hasan’ın altı aylık hilafet dönemi anlatılmıştır. 25 bölümden oluşan eserin 21 bölümünde Hz. Peygamber’in velâdeti, nesebi ve vefatına kadarki dönem anlatılmış, diğer dört bölüm dört halife döneminde meydana gelen hadiseler hakkındadır. Sıffîn Savaşı’nı, Cemel Vak’ası’nı ve Hâricîleri bir bütün olarak eserin 24. bölümde anlatan müellif, eserini muteber kaynaklardan istifade ederek yazmıştır. Eserin her babında kırk muteber eser zikredilmiştir. Müellif mukaddimede bu eseri telif etmekle ashabını ve kendisinden sonra gelenleri bu mevzuyu araştırma meşakkatinden kurtardığını beyan etmiştir. Eserde Endersıtânî’nin seyahatlerine de işaret eden Hârizmî, el-Müstaksâ’nın Endersıtânî’nin bir başka eseri olanel-Mucetelî’nin şerhi olduğunu ifade etmiş, mukaddimede eserin yirmi beşinci babına altı maksat ve bir tetimme ekleyip, eserde zikredilmeyen imamların hayatlarını anlattığını belirtmiştir. Mütercim Arapça yazılan bu eseri Sultan İbrahim’in talebi üzerine Farsça’ya tercüme etmiş ve eserdeki üslubu hicri sekiz ve dokuzuncu yüzyıl mensur yazanların üslubuna benzemektedir. Secili ve süslü bir anlatıma sahip olan eserde ayetler, hadisler, şiirler, Arapça kelime ve ıstılahlar, edebî sanatlar yer almıştır. Hârizmî eserin hâtimesinde memduhları olan Şâh Melik Bahâdır ve oğlu Sultân İbrâhim’i yad etmiş, sekizinci imâmın kabrini ziyaret etmenin fazileti hakkında hadîs ve rivayetler nakletmiştir. Eserini hem Farsça ve Arapça şiirleriyle hem de başkalarından iktibas ettiği şiirlerle süsleyen müellifSahîh-i Buhârî,Sahîh-i Müslim,Târîh-i Hâfız b. Hemedân,Muʿcem-i Taberânî,Târîh-i Meşâyih-i Sufiyye-i Selmî,Tefsîr-i Keşşâf,Mefâhir-i Ebü’l-fazl Abdüsselam-i Mervezî,Ravzatü’l-‘Ulemâ,Delâil-i Nübüvvet,Meb’as-i Vâkadî,Firdevs,Meb’as-i Zernecerî,Şerh-i Âsâr-i Tahâvîgibi kaynaklardan istifade etmiş, Vâkadî, Zehrî, Hasan-i Mâzenî, Mücâhid, İmâm Ebû Hanîfe, Hâfız Ebü’l-Alâ, İmâm Şâfîî’den rivayetler nakletmiştir. Eserin nüshaları Âyetullah Mar'aşî-i Necefî Kütüphanesi (nr. 11008), Süleymaniye Kütüphanesi (Hacı Selim Ağa, nr. 849 ve 850), Britanya Müzesi (nr. 2245 ve 2248) bulunmaktadır. Eserin adı Keşfi'z-zunûn, ez-Zerîa, Fihrist-i Münzevî, Ostûrî gibi eserlerde zikredilmiştir.Şairin biyografisi için bk. “Harezmî, Hüseyin Kemaleddin”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Çetin Kaska
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Tercüme
Kaynakça	Mahmûd Fazîlet ve Ma’sûme Zaferî Dîzcî (1391). “Te’emmulî der el-Maksadü’l-Aksâ fî Tercemeti'l-Müstaksâ Te’lîf-i Hüseyin b. Hasan-i Hârizmî-i Kebrûî”.Edeb-i Arabî.4/4: 91-109. Ma’sûme Zaferî Dîzeçî (1391). “Muarifî-i Eserî der Sîre-i Nebevî ve Târîh-i İslâm”.Endîşe-i Takrîb-i Bahâr. 30. 45-56.
Atıf Bilgileri	Kaska, Çetin. "EL-MAKSADÜ'L AKSÂ FÎ TERCEMETİ'L-MÜSTAKSÂ (HARİZMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-maksadu-l-aksa-fi-tercemeti-l-mustaksa. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

EL-MAKSADÜ'L AKSÂ FÎ TERCEMETİ'L-MÜSTAKSÂ (HARİZMÎ)

Yazar HARİZMÎ, Hüseyin Kemâleddîn (d. ?/? - ö. ?/1434-1435)

Basım Tarihi 03/01/2022

Konu Tekke Edebiyatı - Tercüme

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası el-maksadu-l-aksa-fi-tercemeti-l-mustaksa

Tarih ?

Notlar Kemâleddîn-i Hârizmî’nin Hz. Peygamber, dört halife ve imamların hayatlarından bahseden tercüme eseri. Bu eser, hicri altıncı yüzyıl bilgin ve muhaddislerinden Ebü’l-Kerem Abdüsselâm Muhammed b. Hasen b. Ali el-Haccî el-Firdevsî el-Enderesfânî (Endersıtânî)’ninel-Müstaksâadlı eserinin tercümesidir.Eserde Hz. Peygamber’in çehresi, nübüvvetten sonraki hadiseler, Hz. Ebubekir’in hilafetinden Hz. Ali’nin hilafetine kadarki dönem, Hz. Hasan’ın altı aylık hilafet dönemi anlatılmıştır. 25 bölümden oluşan eserin 21 bölümünde Hz. Peygamber’in velâdeti, nesebi ve vefatına kadarki dönem anlatılmış, diğer dört bölüm dört halife döneminde meydana gelen hadiseler hakkındadır. Sıffîn Savaşı’nı, Cemel Vak’ası’nı ve Hâricîleri bir bütün olarak eserin 24. bölümde anlatan müellif, eserini muteber kaynaklardan istifade ederek yazmıştır. Eserin her babında kırk muteber eser zikredilmiştir. Müellif mukaddimede bu eseri telif etmekle ashabını ve kendisinden sonra gelenleri bu mevzuyu araştırma meşakkatinden kurtardığını beyan etmiştir. Eserde Endersıtânî’nin seyahatlerine de işaret eden Hârizmî, el-Müstaksâ’nın Endersıtânî’nin bir başka eseri olanel-Mucetelî’nin şerhi olduğunu ifade etmiş, mukaddimede eserin yirmi beşinci babına altı maksat ve bir tetimme ekleyip, eserde zikredilmeyen imamların hayatlarını anlattığını belirtmiştir. Mütercim Arapça yazılan bu eseri Sultan İbrahim’in talebi üzerine Farsça’ya tercüme etmiş ve eserdeki üslubu hicri sekiz ve dokuzuncu yüzyıl mensur yazanların üslubuna benzemektedir. Secili ve süslü bir anlatıma sahip olan eserde ayetler, hadisler, şiirler, Arapça kelime ve ıstılahlar, edebî sanatlar yer almıştır. Hârizmî eserin hâtimesinde memduhları olan Şâh Melik Bahâdır ve oğlu Sultân İbrâhim’i yad etmiş, sekizinci imâmın kabrini ziyaret etmenin fazileti hakkında hadîs ve rivayetler nakletmiştir. Eserini hem Farsça ve Arapça şiirleriyle hem de başkalarından iktibas ettiği şiirlerle süsleyen müellifSahîh-i Buhârî,Sahîh-i Müslim,Târîh-i Hâfız b. Hemedân,Muʿcem-i Taberânî,Târîh-i Meşâyih-i Sufiyye-i Selmî,Tefsîr-i Keşşâf,Mefâhir-i Ebü’l-fazl Abdüsselam-i Mervezî,Ravzatü’l-‘Ulemâ,Delâil-i Nübüvvet,Meb’as-i Vâkadî,Firdevs,Meb’as-i Zernecerî,Şerh-i Âsâr-i Tahâvîgibi kaynaklardan istifade etmiş, Vâkadî, Zehrî, Hasan-i Mâzenî, Mücâhid, İmâm Ebû Hanîfe, Hâfız Ebü’l-Alâ, İmâm Şâfîî’den rivayetler nakletmiştir. Eserin nüshaları Âyetullah Mar'aşî-i Necefî Kütüphanesi (nr. 11008), Süleymaniye Kütüphanesi (Hacı Selim Ağa, nr. 849 ve 850), Britanya Müzesi (nr. 2245 ve 2248) bulunmaktadır. Eserin adı Keşfi'z-zunûn, ez-Zerîa, Fihrist-i Münzevî, Ostûrî gibi eserlerde zikredilmiştir.Şairin biyografisi için bk. “Harezmî, Hüseyin Kemaleddin”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Çetin Kaska

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Tercüme

Kaynakça Mahmûd Fazîlet ve Ma’sûme Zaferî Dîzcî (1391). “Te’emmulî der el-Maksadü’l-Aksâ fî Tercemeti'l-Müstaksâ Te’lîf-i Hüseyin b. Hasan-i Hârizmî-i Kebrûî”.Edeb-i Arabî.4/4: 91-109. Ma’sûme Zaferî Dîzeçî (1391). “Muarifî-i Eserî der Sîre-i Nebevî ve Târîh-i İslâm”.Endîşe-i Takrîb-i Bahâr. 30. 45-56.

Atıf Bilgileri Kaska, Çetin. "EL-MAKSADÜ'L AKSÂ FÎ TERCEMETİ'L-MÜSTAKSÂ (HARİZMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-maksadu-l-aksa-fi-tercemeti-l-mustaksa. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].