DÎVÂN (BELÎĞ) | Kütüphane.osmanlica.com
Aramaya Dön

DÎVÂN (BELÎĞ)

İsim DÎVÂN (BELÎĞ)
Yazar Belîğ, Mehmed Emîn (d. ?/? - ö. 1174/1760-61)
Basım Tarihi: 01/08/2022
Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - şiirler
Tür Kitap
Dil Belirlenmemiş dil
Dijital Hayır
Yazma Hayır
Kütüphane: Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası divan-belig-tees-1433
Tarih 18. yüzyıl
Notlar Belîğ mahlasını kullanan Mehmed Emîn’in (d. ?/? - ö. 1174/1760-61) şiirlerini ihtiva eden eser.Dîvân’ınhazırlanan tenkitli metninde (Demirel 2005), 11 kaside, musammatlar bölümünde 1 tahmis, 1 terci-bend görünümlü müseddes, 1 mersiye nazım türü ile yazılmış terci-bend, 4'ü kaside-gazel kafiye düzeninde ve diğerleri kıta nazım şekliyle yazılmış 31 tarih manzumesi, 238’i Türkçe, 5’i de Farsça olmak üzere 243 gazel, 55 kıta, 24 rubai, 2 şarkı, 63 müfret ile “Hammam-nâme”, “Kefşger-nâme”, “Hayyat-nâme” ve “Berber-nâme” başlıklı müseddesler, “Der-Menkıbe-i Sâhil-hâne-i Çerâğân” başlıklı kaside şeklinde manzume, terkib-bend şeklinde yazılmış “Sâkî-nâme” bulunur.Belîğ, kasidelerini devrinde önemli olmayan şahıslara sunmuştur. En çok kasideyi ise Yenişehirli Râtip Ahmed Paşa için yazmıştır. Gazelleri, kasidelerine göre daha başarılıdır; güçlü ve veciz ifadeleriyle dikkati çeker. Kimi kaynaklarınDîvân'dan ayrı müstakil eserler olarak tanıttıkları şiirlerinden “Kefşger-nâme” eski ayakkabıcılık terimleri yönünden zengindir. “Hammâm-nâme (-i Dil-sûz)” Türk hamamlarıyla ilgili bilgiler vermesi bakımından önemlidir. “Berber-nâme” muhteva bakımından Sâbit'in aynı adlı manzumesine benzeyen ve berberlik mesleği ile ilgili bir müseddestir. Türünün güzel bir örneği olan bu manzume eski cemiyet hayatıyla ilgili önemli bilgiler ihtiva eder. “Hayyât-nâme (-i Dil-sûz)”, devrin terzi esnafından bir “mahbub” çevresinde gelişen olayları anlatır. “Sâkî-nâme”si türünün basit bir örneğidir. “Der-menkıbe-i Sâhil-hâne-i Çerâğân” adlı uzun kasidesinde ise Çırağan Sarayı ve oradaki eğlenceler anlatılır. Bu manzumeler, canlı ve mizahi tasvirleri, 18. yüzyılın sosyal hayatından izler taşıyan orijinal ve mahallî tasvirleriyle dikkati çeker.Belîğ, şiirlerinde sadece İstanbul’un At Meydanı, Tozkoparan, Fatih, Ok Meydanı gibi belli başlı semtlerini değil, Rumeli coğrafyasına ait pek çok yeri de konu edinir. İstanbul’daki meşhur yangınlardan bahsederek bazı önemli tarihî olaylara ışık tutar. Toplumsal konulara da dikkat çekerek gözlemlediği tipleri şiirlerinde gerçekçi bir şekilde tasvir eder. Dönemin insan portresini, yaşantısını, psikolojisini başarı ile yansıtır. Toplumda var olan uç örnekleri ve tipleri eleştirir. Böylece sosyal hiciv ve eleştiri yeteneğini gözler önüne serer. Şair, yaşadığı dönemden sık sık şikâyet eder. Rüşvetin, zulüm, haksızlık ve adaletsizliğin yaygın olmasından, sadece zenginlerin iltifat görmesinden, insanların vefasızlıklarından söz eder. Şiirlerindeki güzellik tasvirleri de son derece gerçekçidir. Dönemin toplumsal yaşantısı, alışveriş hayatı vs. ile ilgili önemli izlenimlerini aktarır (bk. Demirel 2005: I/140-220; Pala 1992: 417). Şairin kendisine yeni bir şiir türü icat etme cesareti veren orijinallik ve yürekliliğe de sahip olduğunu görüyoruz (Gibb 1999: 349).Sosyal hayatın izlerini bu denli taşıyanDîvân, içerisinde barındırdığı atasözleri ve deyimlerin günümüze kaynaklık etmesi bakımından da son derece önemlidir.Dîvân’ın mevcut 8 nüshası tespit edilmiştir. Ayrıca eser, 1258 yılında Ebu’z-Ziyâ Tevfik tarafından basılmıştır.Dîvân’ın tenkitli metnini önce yüksek lisans tezi olarak Ali Açıkgöz (1994), ardından yine yüksek lisans tezi olarak Üzeyir Dereli (1996), daha sonra Gamze Demirel (2005) doktora tezi olarak hazırlamışlardır. Özgenay İnanan da yüksek lisans tezi olarak eserin Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğünü hazırlamıştır (2017).Şairin biyografisi için bk. “Belîğ, Mehmed Emîn”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN 978-9944-237-87-1
Madde Yazarı Öğretmen Özgenay İNANAN YÜREKLİ
Alfabesi Arap
Yapısı Manzum
Niteliği Telif
Kaynakça Açıkgöz, Ali (1994).Belîğ Dîvânı, Metin- İndeks.Yüksek Lisans Tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi. Belîğ Mehmet Emîn (1258).Dîvân. İstanbul. Demirel, Gamze (2005).18. Yüzyıl Şairlerinden Belîğ Mehmed Emîn Dîvânı: İnceleme-Tenkitli Metin-Tahlil.2 C., Doktora Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi. Dereli, Üzeyir (1996).Belîğ Mehmed Emîn, Hayatı, Edebî Kişiliği ve Türkçe Eserlerinin Tenkidli Metni.Yüksek Lisans Tezi. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi. Gibb, E. J. Wilkinson (1999).Osmanlı Şiir Tarihi, A Hıstory of Ottoman Poetry.C. III-V. çev. Ali Çavuşoğlu. Ankara: Akçağ Yay. 349. İnanan, Özgenay (2017).Belîğ Mehmed Emîn Dîvânı Sözlüğü [Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük]. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi. Pala, İskender (1992). “Belîğ, Mehmed Emin”.İslam Ansiklopedisi. C. 5. İstanbul: TDV Yay. 417.
Atıf Bilgileri İNANAN YÜREKLİ, Özgenay. "DÎVÂN (BELÎĞ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-belig-tees-1433. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Aramaya Dön
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kaynağa git

DÎVÂN (BELÎĞ)

Yazar Belîğ, Mehmed Emîn (d. ?/? - ö. 1174/1760-61)
Basım Tarihi 01/08/2022
Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - şiirler
Tür Kitap
Dil Belirlenmemiş dil
Dijital Hayır
Yazma Hayır
Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası divan-belig-tees-1433
Tarih 18. yüzyıl
Notlar Belîğ mahlasını kullanan Mehmed Emîn’in (d. ?/? - ö. 1174/1760-61) şiirlerini ihtiva eden eser.Dîvân’ınhazırlanan tenkitli metninde (Demirel 2005), 11 kaside, musammatlar bölümünde 1 tahmis, 1 terci-bend görünümlü müseddes, 1 mersiye nazım türü ile yazılmış terci-bend, 4'ü kaside-gazel kafiye düzeninde ve diğerleri kıta nazım şekliyle yazılmış 31 tarih manzumesi, 238’i Türkçe, 5’i de Farsça olmak üzere 243 gazel, 55 kıta, 24 rubai, 2 şarkı, 63 müfret ile “Hammam-nâme”, “Kefşger-nâme”, “Hayyat-nâme” ve “Berber-nâme” başlıklı müseddesler, “Der-Menkıbe-i Sâhil-hâne-i Çerâğân” başlıklı kaside şeklinde manzume, terkib-bend şeklinde yazılmış “Sâkî-nâme” bulunur.Belîğ, kasidelerini devrinde önemli olmayan şahıslara sunmuştur. En çok kasideyi ise Yenişehirli Râtip Ahmed Paşa için yazmıştır. Gazelleri, kasidelerine göre daha başarılıdır; güçlü ve veciz ifadeleriyle dikkati çeker. Kimi kaynaklarınDîvân'dan ayrı müstakil eserler olarak tanıttıkları şiirlerinden “Kefşger-nâme” eski ayakkabıcılık terimleri yönünden zengindir. “Hammâm-nâme (-i Dil-sûz)” Türk hamamlarıyla ilgili bilgiler vermesi bakımından önemlidir. “Berber-nâme” muhteva bakımından Sâbit'in aynı adlı manzumesine benzeyen ve berberlik mesleği ile ilgili bir müseddestir. Türünün güzel bir örneği olan bu manzume eski cemiyet hayatıyla ilgili önemli bilgiler ihtiva eder. “Hayyât-nâme (-i Dil-sûz)”, devrin terzi esnafından bir “mahbub” çevresinde gelişen olayları anlatır. “Sâkî-nâme”si türünün basit bir örneğidir. “Der-menkıbe-i Sâhil-hâne-i Çerâğân” adlı uzun kasidesinde ise Çırağan Sarayı ve oradaki eğlenceler anlatılır. Bu manzumeler, canlı ve mizahi tasvirleri, 18. yüzyılın sosyal hayatından izler taşıyan orijinal ve mahallî tasvirleriyle dikkati çeker.Belîğ, şiirlerinde sadece İstanbul’un At Meydanı, Tozkoparan, Fatih, Ok Meydanı gibi belli başlı semtlerini değil, Rumeli coğrafyasına ait pek çok yeri de konu edinir. İstanbul’daki meşhur yangınlardan bahsederek bazı önemli tarihî olaylara ışık tutar. Toplumsal konulara da dikkat çekerek gözlemlediği tipleri şiirlerinde gerçekçi bir şekilde tasvir eder. Dönemin insan portresini, yaşantısını, psikolojisini başarı ile yansıtır. Toplumda var olan uç örnekleri ve tipleri eleştirir. Böylece sosyal hiciv ve eleştiri yeteneğini gözler önüne serer. Şair, yaşadığı dönemden sık sık şikâyet eder. Rüşvetin, zulüm, haksızlık ve adaletsizliğin yaygın olmasından, sadece zenginlerin iltifat görmesinden, insanların vefasızlıklarından söz eder. Şiirlerindeki güzellik tasvirleri de son derece gerçekçidir. Dönemin toplumsal yaşantısı, alışveriş hayatı vs. ile ilgili önemli izlenimlerini aktarır (bk. Demirel 2005: I/140-220; Pala 1992: 417). Şairin kendisine yeni bir şiir türü icat etme cesareti veren orijinallik ve yürekliliğe de sahip olduğunu görüyoruz (Gibb 1999: 349).Sosyal hayatın izlerini bu denli taşıyanDîvân, içerisinde barındırdığı atasözleri ve deyimlerin günümüze kaynaklık etmesi bakımından da son derece önemlidir.Dîvân’ın mevcut 8 nüshası tespit edilmiştir. Ayrıca eser, 1258 yılında Ebu’z-Ziyâ Tevfik tarafından basılmıştır.Dîvân’ın tenkitli metnini önce yüksek lisans tezi olarak Ali Açıkgöz (1994), ardından yine yüksek lisans tezi olarak Üzeyir Dereli (1996), daha sonra Gamze Demirel (2005) doktora tezi olarak hazırlamışlardır. Özgenay İnanan da yüksek lisans tezi olarak eserin Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğünü hazırlamıştır (2017).Şairin biyografisi için bk. “Belîğ, Mehmed Emîn”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN 978-9944-237-87-1
Madde Yazarı Öğretmen Özgenay İNANAN YÜREKLİ
Alfabesi Arap
Yapısı Manzum
Niteliği Telif
Kaynakça Açıkgöz, Ali (1994).Belîğ Dîvânı, Metin- İndeks.Yüksek Lisans Tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi. Belîğ Mehmet Emîn (1258).Dîvân. İstanbul. Demirel, Gamze (2005).18. Yüzyıl Şairlerinden Belîğ Mehmed Emîn Dîvânı: İnceleme-Tenkitli Metin-Tahlil.2 C., Doktora Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi. Dereli, Üzeyir (1996).Belîğ Mehmed Emîn, Hayatı, Edebî Kişiliği ve Türkçe Eserlerinin Tenkidli Metni.Yüksek Lisans Tezi. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi. Gibb, E. J. Wilkinson (1999).Osmanlı Şiir Tarihi, A Hıstory of Ottoman Poetry.C. III-V. çev. Ali Çavuşoğlu. Ankara: Akçağ Yay. 349. İnanan, Özgenay (2017).Belîğ Mehmed Emîn Dîvânı Sözlüğü [Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük]. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi. Pala, İskender (1992). “Belîğ, Mehmed Emin”.İslam Ansiklopedisi. C. 5. İstanbul: TDV Yay. 417.
Atıf Bilgileri İNANAN YÜREKLİ, Özgenay. "DÎVÂN (BELÎĞ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-belig-tees-1433. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü yönlendiriliyorsunuz...

Lütfen bekleyiniz.