ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (YAKUB-I ÇERHÎ)

Name: ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (YAKUB-I ÇERHÎ)
Author: Ya'kûb-ı Çerhî (d. ?/? - ö. 851/22.04.1447)

İsim	ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (YAKUB-I ÇERHÎ)
Yazar	Ya'kûb-ı Çerhî (d. ?/? - ö. 851/22.04.1447)
Basım Tarihi:	23/03/2022
Konu	Tekke Edebiyatı - şerh
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	serh-i-esma-i-husna-yakub-i-cerhi-tees-1931
Tarih	?
Notlar	Ya'kûb-ı Çerhî'nin Allah’ın isimlerini şerh ettiği risâlesi. “İsim” kelimesinin çoğulu esmâ ile “en güzel” anlamındaki hüsnâdan oluşan “Esmâ-i Hüsnâ” terkibi, nasslarda Allah’a nisbet edilen isimleri ifade eder. Kur’ân-ı Kerim’de geçen ilâhî isimler yüzden fazla olup hadislerde Allah’a nisbet edilen başka isimler de bulunmaktadır. Esmâ-i Hüsnâ terkibi, geniş anlamıyla bunların hepsini kapsamakla birlikte, terim olarak 99 isimden oluşmaktadır.Çerhî, Allah’ın isimlerinin sufi âlimlerce de Farsça ve Arapça şerhlerinin yapıldığını belirtir. Ona göre avam ve havassı içine alan geniş kitlelere hitap eder mahiyetteki Esmâ-i Hüsnâ şerhlerinde muharrik unsur, “Rabbinin Yüce adını tesbih et.” (el-A’lâ, 87/1), “En güzel isimler Allah’ındır. O hâlde O’na (güzel isimlerle) duâ edin.” (el-A’râf, 7/180) âyetleridir.Çerhî, Allah-âlem ilişkisini de ele aldığı eserinde, Allah’ın sıfatlarını, insanın kendisinde gerçekleştirme potansiyeline dikkat çeker. Bu manada gayret, insanda kuvve hâldeki bu yetileri fiile dönüştürme konusunda kula düşen vazifedir.Esmâ-i Hüsnâ’yı belli zamanlarda okunan bir vird şeklinde algılamaktan ziyâde, kişide amel boyutunu önceleyen Çerhî, bireyin bu isimleri kendinde gerçekleştirebilmesi için uygulaması gereken prensiplere değinir. Didaktik yönü ağır basan risalesinde ahlâkın pratik yönüne yani edebe vurgu vardır. Şârih, ele aldığı isimle ilgili genel sözlük bilgilerini verdikten sonra, “Nasîb-i ârif-dervîş înest ki” (Dervişin buradan kendisine çıkarması gereken ders şudur.) diyerek mürîdin uygulaması gereken ahlâkî davranışlara değinir. Böylece Allah’ın o sıfatının insanda zamanla meleke hâline geleceğini, başka bir ifadeyle Allah’ın bu sıfatının kulda tecellî edeceğini söyler. Kişi, bu sıfatları ne kadar içselleştirebilirse ilgili vasıf da insanda o nisbette kemâle erecektir.Çerhî’nin bu eseri, “Dû Eser-i Gayr-i Çâpî-i Mevlânâ Ya‘kûb-ı Çerhî” başlıklı çalışma içerisinde yayımlanmıştır. Eserin Ildırar tarafından yapılan Türkçe çevirisi 2016 yılında yayınlanmıştır.Şairin biyografisi için bk. “Yakub Çerhî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	AHMET CAHİD HAKSEVER
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Haksever, Ahmet Cahid (2009).Ya’kûb-ı Çerhî: Hayatı, Eserleri ve Tasavvuf Anlayışı. İstanbul: İnsan Yay. Tatlısu, Ali Osman (1963).El-Esmâü’l-Hüsnâ Şerhi.Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yay. Topaloğlu, Bekir (1995). “Esmâ-i Hüsnâ”.İslam Ansiklopedisi. C.1. 1. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 484-485. Ya‘kûb b. Osman b. Mahmûd b. Muhammet Gaznevî, Serrezî Çerhî (1364/1985). “Dû Eser-i Gayr-i Çâpî-i Mevlânâ Ya‘kûb-ı Çerhî: Şerh-i Esmâ-i Hüsnâ”, Dâniş. (ed. Muhammed Nezir Ranchâ). İslâmabat. C. 1. 1. Ya‘kûb b. Osman b. Mahmûd b. Muhammet Gaznevî, Serrezî Çerhî (2016).Şerhi Esmaül Hüsnâ Yakûb i Çerhî.Hazırlayan: Mehmet Ildırar. İstanbul: Şadırvan Yay.
Atıf Bilgileri	HAKSEVER, AHMET CAHİD. "ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (YAKUB-I ÇERHÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serh-i-esma-i-husna-yakub-i-cerhi-tees-1931. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (YAKUB-I ÇERHÎ)

Yazar Ya'kûb-ı Çerhî (d. ?/? - ö. 851/22.04.1447)

Basım Tarihi 23/03/2022

Konu Tekke Edebiyatı - şerh

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası serh-i-esma-i-husna-yakub-i-cerhi-tees-1931

Tarih ?

Notlar Ya'kûb-ı Çerhî'nin Allah’ın isimlerini şerh ettiği risâlesi. “İsim” kelimesinin çoğulu esmâ ile “en güzel” anlamındaki hüsnâdan oluşan “Esmâ-i Hüsnâ” terkibi, nasslarda Allah’a nisbet edilen isimleri ifade eder. Kur’ân-ı Kerim’de geçen ilâhî isimler yüzden fazla olup hadislerde Allah’a nisbet edilen başka isimler de bulunmaktadır. Esmâ-i Hüsnâ terkibi, geniş anlamıyla bunların hepsini kapsamakla birlikte, terim olarak 99 isimden oluşmaktadır.Çerhî, Allah’ın isimlerinin sufi âlimlerce de Farsça ve Arapça şerhlerinin yapıldığını belirtir. Ona göre avam ve havassı içine alan geniş kitlelere hitap eder mahiyetteki Esmâ-i Hüsnâ şerhlerinde muharrik unsur, “Rabbinin Yüce adını tesbih et.” (el-A’lâ, 87/1), “En güzel isimler Allah’ındır. O hâlde O’na (güzel isimlerle) duâ edin.” (el-A’râf, 7/180) âyetleridir.Çerhî, Allah-âlem ilişkisini de ele aldığı eserinde, Allah’ın sıfatlarını, insanın kendisinde gerçekleştirme potansiyeline dikkat çeker. Bu manada gayret, insanda kuvve hâldeki bu yetileri fiile dönüştürme konusunda kula düşen vazifedir.Esmâ-i Hüsnâ’yı belli zamanlarda okunan bir vird şeklinde algılamaktan ziyâde, kişide amel boyutunu önceleyen Çerhî, bireyin bu isimleri kendinde gerçekleştirebilmesi için uygulaması gereken prensiplere değinir. Didaktik yönü ağır basan risalesinde ahlâkın pratik yönüne yani edebe vurgu vardır. Şârih, ele aldığı isimle ilgili genel sözlük bilgilerini verdikten sonra, “Nasîb-i ârif-dervîş înest ki” (Dervişin buradan kendisine çıkarması gereken ders şudur.) diyerek mürîdin uygulaması gereken ahlâkî davranışlara değinir. Böylece Allah’ın o sıfatının insanda zamanla meleke hâline geleceğini, başka bir ifadeyle Allah’ın bu sıfatının kulda tecellî edeceğini söyler. Kişi, bu sıfatları ne kadar içselleştirebilirse ilgili vasıf da insanda o nisbette kemâle erecektir.Çerhî’nin bu eseri, “Dû Eser-i Gayr-i Çâpî-i Mevlânâ Ya‘kûb-ı Çerhî” başlıklı çalışma içerisinde yayımlanmıştır. Eserin Ildırar tarafından yapılan Türkçe çevirisi 2016 yılında yayınlanmıştır.Şairin biyografisi için bk. “Yakub Çerhî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı AHMET CAHİD HAKSEVER

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Haksever, Ahmet Cahid (2009).Ya’kûb-ı Çerhî: Hayatı, Eserleri ve Tasavvuf Anlayışı. İstanbul: İnsan Yay. Tatlısu, Ali Osman (1963).El-Esmâü’l-Hüsnâ Şerhi.Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yay. Topaloğlu, Bekir (1995). “Esmâ-i Hüsnâ”.İslam Ansiklopedisi. C.1. 1. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 484-485. Ya‘kûb b. Osman b. Mahmûd b. Muhammet Gaznevî, Serrezî Çerhî (1364/1985). “Dû Eser-i Gayr-i Çâpî-i Mevlânâ Ya‘kûb-ı Çerhî: Şerh-i Esmâ-i Hüsnâ”, Dâniş. (ed. Muhammed Nezir Ranchâ). İslâmabat. C. 1. 1. Ya‘kûb b. Osman b. Mahmûd b. Muhammet Gaznevî, Serrezî Çerhî (2016).Şerhi Esmaül Hüsnâ Yakûb i Çerhî.Hazırlayan: Mehmet Ildırar. İstanbul: Şadırvan Yay.

Atıf Bilgileri HAKSEVER, AHMET CAHİD. "ŞERH-İ ESMÂ-İ HÜSNÂ (YAKUB-I ÇERHÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serh-i-esma-i-husna-yakub-i-cerhi-tees-1931. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].