el-İzzî fi’t-Tasrîf
(العزي في التصريف)

Name: el-İzzî fi’t-Tasrîf
Author: İzzeddin ez-Zencânî

İsim	el-İzzî fi’t-Tasrîf
İsim Orijinal	العزي في التصريف
Yazar	İzzeddin ez-Zencânî
Yazar Orijinal	عز الدين الزنجاني، أبو المعالي عز الدين عبد الوهاب بن إبراهيم بن عبد الوهاب الزنجاني الخزرجي
Konu	Afro-Asyatik (Hami-Sami) diller / Diğer diller / Dil ve dilbilim
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	210x135-145x62 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	547158
Kayıt Numarası	547158
Lokasyon	Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi
Notlar	Eser ismi, 1a ve 30a sayfalarında İzzî şeklinde kaydedilmiştir. Nüsha üzerinde müellif ismine rastlanmamıştır.Kâtip Çelebî eser ismini, el-İzzî fi’t-Tasrîf şeklinde; müellifin ismini eş-Şeyh İzzeddin Ebu’l-Fezâ’il Abdulvehhâb b. İmâdüddin İbrâhim ez-Zencânî şeklinde kaydetmiştir. Kâtip Çelebî eseri muhtasar, mütedâvel ve faydalı bir eser olarak tavsif etmektedir. Suyûtî, müellifin tasrîf’e dair bir eserinin olduğunu ve eserin Tasrîfu’l-İzzî ismiyle bilindiğini kaydetmiştir.Eser üzerine altmış küsur şerh, hâşiye ve ta‘likât yazılmıştır. Bununla beraber eser üzerine nazım çalışması yapılmıştır. Eser, Türkçe, Farsça ve Latince’ye tercüme edilmiştir.Eser hem müstakil olarak hem de şerhleriyle beraber birçok defa basılmıştır. Eser, İstanbul’da 1233, 1253, 1254, 1278, 1292; Bulak’ta 1244, 1251, 1280; Kahire’de 1282, 1298, 1321, 1344 yıllarında ve Enver b. Ebû Bekir eş-Şeyhî ed-Dağıstânî’nin neşriyle Beyrut’ta 1428/2008 yılında basılmıştır.Nüshada sayfa kenarlarında metne dair Arapça ve Türkçe çeşitli açıklamalar ve tashih notları yer almaktadır.22b sayfası dışında, metin bloğu kırmızı bir cetvelle çevrelenmiştir.“Fasıl” ibareleri ile alt başlıklar kırmızı mürekkeple yazılmıştır. Ayrıca söz başları, üzerleri kırmızı mürekkeple çizilmek suretiyle belirtilmiştir. Nüsha müşirlidir.30a’da yaprak sayısı kayıtlıdır.Sayfa kenarlarında Sa‘deddin Taftazânî’den yapılan alıntılar vardır.30b sayfasında herhangi bir musannefin mukaddimesinde bulunması gereken unsurların özetlendiği bir fâide yer almaktadır. İzzeddin ez-Zencânî’nin sarf ilminin temel konularını bir mukaddime ve dokuz bölümde açık ve anlaşılır bir uslüpla incelediği; Osmanlı coğrafyasında medreselerde ders kitabı olarak okutulan; sarf cümlesi olarak bilinen risâleler grubunun dördüncü halkasını oluşturan muhtasar eseridir.
Örnek Metin	(22b)بسم الله...الحمد لله رب العالمين والصلوت والسلام على سيدنا محمد وآله أجمعين اعلم أن التصريف في اللغة التغيير وفي الصناعة تحويل الأصل الواحد إلى أمثلة مختلفة لمعان مقصودة لا تحصل إلا بها ثم الفعل إما ثلاثي وإما رباعي وكل واحد منهما إما مجرد أو مزيد فيه وكل واحد منهما إما سالم أو غير سالم ونعني بالسالم ما سلمت حروفه الأصلية التي تقابل بالفاء والعين واللام من حروف العلة والهمزة والتضعيف... (30a)تنبيه المرة من المصدر الثلاثي المجرد على فعلة بالفتح تقول ضربت ضربة وقمت قومة ومما زاد على الثلاثي بزيادة التاء كالإعطاءة والانطلاقة إلا ما فيه تاء التأنيث منهما فالوصف بالوحدة واجب كقولك رحمته رحمة واحدة ودحرجته دحرجة واحدة والفعلة بالكسر للنوع من الفعل فتقول هو حسن الطعمة والجلسة تم
Eserin diğer adları	Tasrîfu’l-İzzî, تصريف العزي
Eser türü	Telif
Tasnif numarası/Konu	492.7 / Arap dili
Koleksiyon no.	V3081/2
Yaprak, satır, sütun sayısı	22b-30a yk., 21 st.
Cilt özellikleri	Sırtı ve sertabı siyah deri, kapakları ebru kâğıt kaplı, miklebli ve şirazeli cilt
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Talik
Kaynak/Referans	Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, IV, 695-8; el-Habeşî, Câmi‘u’ş-Şurûh ve’l-Havâşî, I, 680-9; DİA, XLIV, 253-4; Nihat Tarı, “Teftâzânî Ve Sa‘dînî Adlı Şerhi” (Yüksek lisans tezi, Dicle Üniversitesi, 2015) 22-27; Uğur Erman, “Siirt Medreselerinde İcâzetnâme Öncesi Okutulan Kitaplar ve İçerikleri”, Siirt Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 3, sy. 1, s. 142-3; Suyûtî, Buğyetu’l-Vu‘ât, II, 122.
Mühürler	Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa” 1175, 1b…54b

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

el-İzzî fi’t-Tasrîf

(العزي في التصريف)

Yazar İzzeddin ez-Zencânî

Yazar Orijinal عز الدين الزنجاني، أبو المعالي عز الدين عبد الوهاب بن إبراهيم بن عبد الوهاب الزنجاني الخزرجي

Konu Afro-Asyatik (Hami-Sami) diller / Diğer diller / Dil ve dilbilim

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 210x135-145x62 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 547158

Kayıt Numarası 547158

Lokasyon Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi

Notlar Eser ismi, 1a ve 30a sayfalarında İzzî şeklinde kaydedilmiştir. Nüsha üzerinde müellif ismine rastlanmamıştır.Kâtip Çelebî eser ismini, el-İzzî fi’t-Tasrîf şeklinde; müellifin ismini eş-Şeyh İzzeddin Ebu’l-Fezâ’il Abdulvehhâb b. İmâdüddin İbrâhim ez-Zencânî şeklinde kaydetmiştir. Kâtip Çelebî eseri muhtasar, mütedâvel ve faydalı bir eser olarak tavsif etmektedir. Suyûtî, müellifin tasrîf’e dair bir eserinin olduğunu ve eserin Tasrîfu’l-İzzî ismiyle bilindiğini kaydetmiştir.Eser üzerine altmış küsur şerh, hâşiye ve ta‘likât yazılmıştır. Bununla beraber eser üzerine nazım çalışması yapılmıştır. Eser, Türkçe, Farsça ve Latince’ye tercüme edilmiştir.Eser hem müstakil olarak hem de şerhleriyle beraber birçok defa basılmıştır. Eser, İstanbul’da 1233, 1253, 1254, 1278, 1292; Bulak’ta 1244, 1251, 1280; Kahire’de 1282, 1298, 1321, 1344 yıllarında ve Enver b. Ebû Bekir eş-Şeyhî ed-Dağıstânî’nin neşriyle Beyrut’ta 1428/2008 yılında basılmıştır.Nüshada sayfa kenarlarında metne dair Arapça ve Türkçe çeşitli açıklamalar ve tashih notları yer almaktadır.22b sayfası dışında, metin bloğu kırmızı bir cetvelle çevrelenmiştir.“Fasıl” ibareleri ile alt başlıklar kırmızı mürekkeple yazılmıştır. Ayrıca söz başları, üzerleri kırmızı mürekkeple çizilmek suretiyle belirtilmiştir. Nüsha müşirlidir.30a’da yaprak sayısı kayıtlıdır.Sayfa kenarlarında Sa‘deddin Taftazânî’den yapılan alıntılar vardır.30b sayfasında herhangi bir musannefin mukaddimesinde bulunması gereken unsurların özetlendiği bir fâide yer almaktadır. İzzeddin ez-Zencânî’nin sarf ilminin temel konularını bir mukaddime ve dokuz bölümde açık ve anlaşılır bir uslüpla incelediği; Osmanlı coğrafyasında medreselerde ders kitabı olarak okutulan; sarf cümlesi olarak bilinen risâleler grubunun dördüncü halkasını oluşturan muhtasar eseridir.

Örnek Metin (22b)بسم الله...الحمد لله رب العالمين والصلوت والسلام على سيدنا محمد وآله أجمعين اعلم أن التصريف في اللغة التغيير وفي الصناعة تحويل الأصل الواحد إلى أمثلة مختلفة لمعان مقصودة لا تحصل إلا بها ثم الفعل إما ثلاثي وإما رباعي وكل واحد منهما إما مجرد أو مزيد فيه وكل واحد منهما إما سالم أو غير سالم ونعني بالسالم ما سلمت حروفه الأصلية التي تقابل بالفاء والعين واللام من حروف العلة والهمزة والتضعيف... (30a)تنبيه المرة من المصدر الثلاثي المجرد على فعلة بالفتح تقول ضربت ضربة وقمت قومة ومما زاد على الثلاثي بزيادة التاء كالإعطاءة والانطلاقة إلا ما فيه تاء التأنيث منهما فالوصف بالوحدة واجب كقولك رحمته رحمة واحدة ودحرجته دحرجة واحدة والفعلة بالكسر للنوع من الفعل فتقول هو حسن الطعمة والجلسة تم

Eserin diğer adları Tasrîfu’l-İzzî, تصريف العزي

Eser türü Telif

Tasnif numarası/Konu 492.7 / Arap dili

Koleksiyon no. V3081/2

Yaprak, satır, sütun sayısı 22b-30a yk., 21 st.

Cilt özellikleri Sırtı ve sertabı siyah deri, kapakları ebru kâğıt kaplı, miklebli ve şirazeli cilt

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Talik

Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, IV, 695-8; el-Habeşî, Câmi‘u’ş-Şurûh ve’l-Havâşî, I, 680-9; DİA, XLIV, 253-4; Nihat Tarı, “Teftâzânî Ve Sa‘dînî Adlı Şerhi” (Yüksek lisans tezi, Dicle Üniversitesi, 2015) 22-27; Uğur Erman, “Siirt Medreselerinde İcâzetnâme Öncesi Okutulan Kitaplar ve İçerikleri”, Siirt Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 3, sy. 1, s. 142-3; Suyûtî, Buğyetu’l-Vu‘ât, II, 122.

Mühürler Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa” 1175, 1b…54b