Yazar
Ayşî Mehmed Efendi,
Yazar Orijinal
عيشي محمد افندى
Konu
Afro-Asyatik diller/ Diğer diller /Dil ve dilbilim.Sarf İlmi.
Tür
kitap
Dil
Arapça
Dijital
Evet
Yazma
Evet
Fiziksel Boyutlar
195x129 -135x70 mm.
Kütüphane
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası
309419
Kayıt Numarası
309419
Lokasyon
Süleymaniye Kütüphanesi/Muğlalı Hoca Mustafa Efendi
Tarih
1074.
Notlar
Müellifin adı Süleymaniye Kütüphanesi tespit fişinde ve nüshanın 47a sayfasında Îsâ es-Sibrevî olarak geçse de müellifin Ayşî Mehmed Efendi et-Tîrevî olduğu düşünülmektedir. Süleymaniye kütüphanesinde Ruhû’ş-Şurûh isimli eserler tarandığında aynı eserin hem Ayşî Mehmed Efendi’ye hem de Îsâ es-Sibrevî/Sayfarî/Sîrefî isimli müelliflere nispet edildiği görülmüştür. Kaynaklarda Ayşî Mehmed Efendi hakkında anlatılar yer almakta fakat Îsâ es-Sibrevî’ye dair herhangi bir bilgi bulunmaktadır. Müellifler hakkındaki bu karışıklığın Ayşî et-Tîrevî isminin yanlış okunması sonucu olduğu düşünülmektedir. Eserin sayfa kenarlarında tashih notları, yine sayfa kenarı ve satır aralarında bir kısmı Türkçe olan açıklama notları bulunmaktadır. Açıklaması yapılan ibarelerin üzerine keşideler çekilmiştir; zamirlerin râci olduğu isimleri belirtmek için rakamlardan yararlanılmıştır. Metinde gerekli yerlerde kelimeler harekelenmiştir. Nüshanın daha önce kötü bir şekilde onarım görmesi sebebiyle formaları karışmıştır ve genel olarak nüshada eksik varaklar vardır. Eserin 85a ve 93b sayfaları arasında bulunan forma nüshadaki ilk esere aittir. Nüshada hem Arabî hem de Hindî rakamlarla numaralandırma yapılmıştır. Hindî rakamlarla yapılan numaralandırma daha doğrudur. Bu sebeple nüshaya dair (kayıt, mühür vb.) verilen bilgilerde Arabî rakamlarla yapılan numaralandırma esas alınmıştır.Eserin Ia sayfasında nüshanın demirbaş numarası ve koleksiyon adı bulunmaktadır. Şerhi yapılan ifadelerin üzerine çekilen keşideler ve bölüm başlıkları için kırmızı mürekkep kullanılmıştır. Sayfa sonlarında müşirler yer almaktadır.Nüshada yer yer kurt yenikleri ve nem sebebiyle oluşmuş mürekkep akmaları mevcuttur. Nüshanın formaları karışmıştır ve daha önce kötü bir onarım görmüştür. Nüshanın yeniden restorasyondan geçmesi gereklidir.Nüshanın 104a sayfasında Arapça bir beyit ve nüshanın üçüncü risâlesinin ismi yer almaktadır. Sarf alanında yazılmış, müellifi meçhul ve fakat medreselerde çokça okutulan Maksûd isimli eser üzerine yazılmış bir şerhtir. Öncelikle sülâsî ve rubâî mücerred fiillerin vezinleri daha sonra sülasiye mezîd rubâî, humâsî ve südâsî fiil kalıpları ile rubâî mücerrede mezîd üç fiil kalıbı açıklanmıştır. Masdarların kuruluşu ve çekimleri, sahih fiillerin ve illetli fiillerin kalıp ve çekimleri, ilal kaideleri ve lazım ve müteaddî fiiller anlatılmıştır.
Örnek Metin
49b
بسم الله الحمد لله عند الند والمثال والمقدس من النقص والتغير والمثال والصلاة على رسوله محمد خاتم من صرف الشرك والضلال... فلما شرع أخ أعز مودود في دراسة كتاب المقصود المنسوب إلى قدوة أئمة الشريف نعمان المكنى بأبي حنيفة... تصديت لأن أشرحه... وسميته بروح الشروح... بسم الله أفتح كتابه بالبسملة وعقبها بالحمدلة... 103b
لا تتغير لصحة البناء نحو استوى إذ لو قلب واوه ألفا لاجتمع ساكنان فيحذف أحدهما ولا يعلم أنه افتعل لا تتغير لعلة أخرى كالمحافظة على الوزن والدلالة على اضطراب معناه ولا التباس وقد نبهت على تفصيل موانع الإعلال في أول الباب ولكن هذا آخر الكتاب الحمد لله على الاختتام والصلاة على رسوله أفضل الأنام وعلى آله وصحبه الكرام
Eserin diğer adları
Şerhu'l-Maksûd, شرح المقصود
Eser türü
Şerh.
Tasnif numarası/Konu
492.7 / Arap dili
Koleksiyon no.
00096-002
Yaprak, satır, sütun sayısı
46b-103b yk., 19 st. ;
Cilt özellikleri
Sırtı meşin, ebrulu miklepli cilt.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)
Mensur.
Alfabe ve yazı türü
Arap harfli-Nesih.
Kaynak/Referans
DİA, XXVII, 453
İstinsah kaydı (Arap harfli)
تمت تسويد الأوراق بعناية الملك الخلاق تاريخ سنة ١٠٧٤
