Âdâbu’l-Bahsi ve’l-Münâzara, MS 567; Şerhü Âdâbü’l-Bahsi ve’l-Münâzara, MS 568; Telhîsu’l-Miftâh, MS 569; Hâşiye ‘ale’l-Fevâ’idi’l-Fenârîyye (Kul/Kavl-i Ahmed), MS 570; Îsâgocî, MS 571; el-Fevâidu’l-Fenâriyye, MS 572
(آداب البحث والمناظرة شرح آداب البحث والمناظرة تلخیص المفتاح حاشية على الفوائد الفنارية قول احمد ايساغوجي الفوائد الفنارية )

Name: Âdâbu’l-Bahsi ve’l-Münâzara, MS 567; Şerhü Âdâbü’l-Bahsi ve’l-Münâzara, MS 568; Telhîsu’l-Miftâh, MS 569; Hâşiye ‘ale’l-Fevâ’idi’l-Fenârîyye (Kul/Kavl-i Ahmed), MS 570; Îsâgocî, MS 571; el-Fevâidu’l-Fenâriyye, MS 572
Author: طاشكبري زاده، عصام الدين أبو الخير أحمد بن مصطفى بن خليل قول احمد بن محمد بن خضر الابهري اثير الدين مفضل بن عمر الفناري شمس الدين محمد بن حمزة الفناري

İsim	Âdâbu’l-Bahsi ve’l-Münâzara, MS 567; Şerhü Âdâbü’l-Bahsi ve’l-Münâzara, MS 568; Telhîsu’l-Miftâh, MS 569; Hâşiye ‘ale’l-Fevâ’idi’l-Fenârîyye (Kul/Kavl-i Ahmed), MS 570; Îsâgocî, MS 571; el-Fevâidu’l-Fenâriyye, MS 572
İsim Orijinal	آداب البحث والمناظرة شرح آداب البحث والمناظرة تلخیص المفتاح حاشية على الفوائد الفنارية قول احمد ايساغوجي الفوائد الفنارية
Yazar	طاشكبري زاده، عصام الدين أبو الخير أحمد بن مصطفى بن خليل قول احمد بن محمد بن خضر الابهري اثير الدين مفضل بن عمر الفناري شمس الدين محمد بن حمزة الفناري
Yazar Orijinal	Taşköprüzâde İsâmuddîn Ebü’l-Hayr Ahmed b. Mustafâ b. Halîl [d. 968 /ö. 1569] / طاشكبري زاده، عصام الدين أبو الخير أحمد بن مصطفى بن خليل (MS 567, MS 568); Hatibü Dimaşk Celaleddin Muhammed b. Abdurrahman el-Kazvini Ebü'l-Meali [d. 739/ö. 1338] (MS 569); Kul Ahmed b. Muhammed b. Hıdır [d. 950 /ö. 1543] / قول احمد بن محمد بن خضر (MS 570); el-Ebheri Esirüddin Mufaddal b. Ömer [d. 663 /ö. 1265] / الابهري اثير الدين مفضل بن عمر (MS 571); el-Fenârî Şemsuddin Muhammed b. Hamza el-Fenârî [d. 834 /ö
Basım Tarihi:	n.d.; 1850; n.d.; 1850; n.d.; n.d.
Konu	Manuscripts, ArabicDialectic -- Early works to 1800Debates and debating -- Early works to 1800Research -- Methodology -- Early works to 1800Arabic language -- Rhetoric -- Early works to 1800Logic -- Early works to 1800
Tür	Kitap
Dil	Belirlenmemiş dil
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Sayfa Sayısı	248
Fiziksel Boyutlar	6 manuscripts in 1 volume, (17 lines and various)/ 20x14,5 cm.
Kütüphane:	Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi
Kayıt Numarası	173047
Lokasyon	Suna Kıraç Kütüphanesi, Özel Koleksiyonlar ve Arşivler / Suna Kıraç Library, Special Collections and Archives
Tarih	n.d.; 1850; n.d.; 1850; n.d.; n.d.-n.d.; 1266; n.d.; 1267; n.d.; n.d.
Notlar	Six different manuscripts bound in this volume. Taʿlīq script in black ink. The binding is covered by marbeled paper back.
Örnek Metin	Birbirinden farklı 6 adet yazmanın bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş ve ciltlenmiş bir eserdir (Yazma numaraları : MS 567, MS 568, MS 569, MS 570, MS 571, MS 572). MS 567: 16. yüzyılda yaşamış meşhur Osmanlı mütefekkir ve âlimlerinden Taşköprülüzâ de’ye ait olan Arapça eser, mantık ilminin bir konusu olan münâzara bahsini ele almaktadır. Risâle fî ilmi’l-âdâb, Risâletu’l-âdâb gibi isimlerle de bilinen eserde mü nazaranın tarifi, münazarada taraflara düşen vazifeler ile men‘, nakz, sâil, mu‘allil gibi kavramlar ele alınmaktadır. Hacmi küçük bu risale münazara ilminin küçük bir sözlüğü mahiyetindedir. Eser üzerine Taşköprülüzâde’nin kendisi ve İsmail Hakkı Bursevî şerh kaleme almıştır. Neşri yapılan eserin (Bağdat, 1955) tahkikli tercümesi de hazırlanmıştır (bkz. Kaynakça). Ek bilgiler: Altı eserli mecmuanın birinci eseridir. Nüshada istinsah kaydı yoktur. Ia-b boştur. IIa-b’de nahiv ve belagâta dâir kâideler vardır. IIIa boştur. IIIb-IVa’da sarfî kâideler, Vb’de İbn-i Hâcib’in semâî müennesleri ele aldığı kasidesi, Va’da irap, Vb’de nahvî fevâid, VIa’da teşbîh’e dâir fevâid, VIb’de istiare uygulaması, VIIa’da “Allahumme” kelimesinin tahlili, VIIb’de sarfî fevâid, VIIIa’da sarfî ve nahvî kavâid, VIIIb’de bela gâta dâir fevâid vardır. IXa-b boştur. MS 568: XVI. yüzyılda yaşamış meşhur Osmanlı mütefekkir ve âlimlerinden Taşköprüzâde’ye ait olan bu Arapça eser, mantık ilminin bir konusu olan münâzara bahsini ele almaktadır. Taşkörülüzade bu eserinde daha evvel kendisinin yazdığı Adabü'l-Bahsi ve'l-Münazara adlı Arapça eserini yine kendisi şerhetmiştir. Eserde münazaranın tarifi, münazarada taraflara düşen vazifeler ile men, nakz, sail, muallil gibi kavramlar ele alınmaktadır. Müellif eserde tartışmanın dokuz adabı olduğunu belirtmekte ve bunları izah etmektedir; Taşköprülüzade'nin kaynak metnine İsmail Hakkı Bursevi de bir şerh kaleme almıştır. Ek bilgiler: Altı Eserli mecmuanın ikinci eseridir. Eserin elimizdeki nüshası son taraftan eksik tir. Dolayısıyla istinsah kaydı yoktur. 9a boştur. Bazı derkenarlarda içlerinde min huvât da bulunan az sayıda fevâid bulunmaktadır. Nüsha reddâdeledir. MS 569: Sekkâkî’nin kaleme aldığı belagat sahasındaki kurucu metinlerden birisi olan Miftâhu’l-‘Ulûm'un üçüncü bölümünün Celaleddin Muhammed el-Hatib el-Kazvini tarafından Telhisü'l-Miftah adıyla yapılan muhtasarıdır. Osmanlı medreselerinde ders kitabı olarak okutulan Telhis üzerine de başta Teftazani olmak üzere birçok kimse tarafından çalışma yapılmıştır. Şarih belagat sahasında muhteva ve tertip açısından en kıymetli eser olarak takdim ettiği Miftâhu’l-‘Ulûm'daki bazı edebi kusurları ise haşviyat (gereksiz lafızlar), tatvilat (luzumsuz uzatmalar) ve Ta'kidat olarak zikretmektedir. Ek bilgiler: Altı eserli mecmuanın üçüncü eseridir. Seyyid Hafız Halil b. Ömer tarafından istin sahı bitirilmiştir; istinsah zaman, mekân bilgisi yoktur. 9b, 15a-b boştur. 21b, 23a, 24b, 27a yaprak kenarlarındaki matlaplar kırmızı mürekkeple imlâ edilmiş daire içerisindedir. 32b, 39a, 40a, 41a’da kırmızı mürekkeple çizilmiş içi boş daireler vardır, buralar da muhtemelen sonradan matlap yazılmak için boş bırakılmıştır. 50b’de istinsah kaydının civarında müstensih tarafından yazılmış istinsahla alaka lı Arapça ve Türkçe beyitler vardır. 51a-51b boştur. Derkenarlarda çok az haşiye vardır. Nüsha reddâdeledir. MS 570: Mantık ilminde külliyat-ı hamse diye bilinen cins, nevi, fasıl, hasse ve araz-ı ‘âm’mı konu alan Îsâgûcî türünde birçok eser kaleme alınmıştır. Esîruddin el-Ebherî’nin (ö. 663/1265) Îsâgûcî fi’l-Mantık ve Risaletu’l-Esîriyye fi’l-Mantık ismiyle bilinen eseri Îsâgûcî literatürünün en meşhur çalışmasıdır. Osmanlı medreselerinde ders kitabı olarak okutulan Ebherî’nin bu metni üzerine şerh, haşiye ve ta‘lîkât lar yazılmıştır. Hüsâmeddin Hasan el-Kâtî’nin (ö. 1359) Şerhu Îsâgûcî’si ve Molla Fenârî’nin (ö. 834/1431) el-Fevâidu’l-Fenâriyye’si bunların başında gelmektedir. Molla Fenârî’nin el-Fevâidu’l-Fenâriyye’si üzerine de haşiyeler yazılmıştır. Kul Ah med diye bilinen Ahmed b. Muhammed b. Hızır’ın elimizdeki haşiyesi de bu çalış malardan bir tanesidir. Esere müellifine istinaden Kul Ahmed (veya galat-ı meşhur olarak “Kavl-i Ahmet” de) denilmektedir. Eserin el-Fevâidu’l-Fenâriyye ile birlikte çeşitli baskıları bulunmaktadır. Ek bilgiler: Altı eserli mecmuanın dördüncü eseridir. İstinsahı Hafız Halil b. Ömer tarafından Rebiulahir 1266/Şubat-Mart 1850’de bitirilmiştir. 52a boştur. 88b’de kıyasın şekillerini anlatan Türkçe kaside, 89a’da tefsir ilmine dair fevâid vardır. 88a’da müstensih tarafından yazılmış “Tamam oldu kitabın intihâsı/Kâtibe gerektir şerbet bahâsı,” beyti vardır. 89b boştur. Derkenarlarda az sayıda haşiye vardır, 57a’daki haşiyenin sonunda ise “Musannife ta‘rîzdir,” ifadesi yer almaktadır. Nüsha reddâdelidir. MS 571: Mantık ilminde külliyat-ı hamse diye bilinen cins, nevi, fasıl, hasse ve araz-ı ‘âm’mı konu alan Îsâgûcî türünde birçok eser kaleme alınmıştır. Esîruddin el-Ebherî’nin Îsâgûcî fi’l-Mantık ve Risaletu’l-Esîriyye fi’l-Mantık ismiyle bilinen elimizdeki eseri Îsâgûcî literatürünün en meşhur çalışmasıdır. Osmanlı medreselerinde ders kitabı olarak okutulan Ebherî’nin bu metni üzerine şerh, haşiye ve ta‘lîkâtlar yazılmış tır. Hüsâmeddin Hasan el-Kâtî’nin Şerhu Îsâgûcî’si ve Molla Fenârî’nin el-Fevâi du’l-Fenâriyye’si bunların başında gelmektedir. Ayrıca bu şerhler üzerine de haşi yeler yazılmıştır. Eser Abdulkuddus Bingöl tarafından tercüme edilmiştir.Ek bilgiler:Altı eserli mecmuanın beşinci eseridir. İstinsah kaydı yoktur fakat bu mecmuada ki dört nüshanın müstensihi olan Hafız Halil b. Ömer tarafından istinsah edilmiş olmalıdır. 90a’da mantığa dair fevâid vardır. 94a’da müstensih tarafından “Bunu yazdım yadigâr olmak içün/Okuyanlar bir dua kılmak içün” beyti yazılmıştır. Der kenarlarda tashih kayıtları vardır. Nüsha reddâdelidir. MS 572: Mantık ilminde külliyat-ı hamse diye bilinen cins, nevi, fasıl, hasse ve araz-ı ‘âm’mı konu alan Îsâgûcî türünde birçok eser kaleme alınmıştır. Esîruddin el-Ebherî'nin Îsâgûcî fi’l-Mantık ve Risaletu’l-Esîriyye fi’l-Mantık ismiyle bilinen eseri, Îsâgûcî lite ratürünün en meşhur çalışmasıdır. Osmanlı medreselerinde ders kitabı olarak oku tulan Ebherî’nin bu metni üzerine şerh, haşiye ve ta‘lîkâtlar yazılmıştır. Hüsâmeddin Hasan el-Kâtî’nin Şerhu Îsâgûcî’si ve ilk Osmanlı Şeyhulislamı Molla Fenârî’nin eli mizdeki bu şerhi bunların başında gelmektedir. Molla Fenârî’nin bu şerhi üzerine de haşiyeler yazılmıştır. Kul Ahmed diye bilinen Ahmed b. Muhammed b. Hızır, Ebu Bekir b. Abdulvahhab, Burhanuddin Ebu Kemaluddin de bu elimizdeki şerhin mu haşşilerindendir. Molla Fenârî eserin girişinde talebelerin (ihvân) mütalaası için ka leme aldığı bu eseri (Îsâgûcî) bir kış günü (aksari’l-eyyâm) sabahın erken saatinde yazmaya başlayıp akşam ezanıyla birlikte bitirdiğini kaydetmektedir. Mecmuaya dair: Mecmuanın üç özelliği dikkati çekmektedir. Birincisi mantık ve münazara ağırlıklı bir mecmuadır. Bunlardan bir ve iki ile beş ve altıncı eserler arasında metin-şerh ilişkisi vardır. İkinci özellik ise her ne kadar nüshalardan sa dece iki tanesinde müstensihin ismi yazsa da bütün nüshaların aynı müstensih (Hafız Halil b. Ömer) elinden çıkmasıdır. Zira nüshaların yazı karakteri birbirine benzediği gibi yazma karakteri de birbirine benzemektedir. Keza nüshalarda kır mızı mürekkeple yarım daire şeklinde basitçe hazırlanmış serlevhalar aynıdır; reddâdeler birbirine benzemektedir. İlk üç nüshada da sadece ilk yapraklar cet vellidir. Bazı istinsah kayıtlarının yanında benzeri anlamlara gelen beyitler bulun maktadır. Bunlardan hepsinden önemlisi ise bazı nüshaların istinsah geleneğine aykırılıkta ortak olmasıdır. Nitekim bir ve ikinci nüshalar yaprağın “a” yüzünden başlamaktadır. Mecmuada her ne kadar temellük kaydı olmasa da müstensih Hafız Halil b. Ömer’e ait olduğunu söylemek mümkündür. Mecmuanın üçüncü özelliği ise derkenarlarda az sayıda haşiye bulunmasıdır.. Ek bilgiler: Altı eserli mecmuanın altıncı eserdir. Eserin elimizdeki nüshası son taraftan eksiktir; dolayısıyla istinsah kaydı yoktur. Fakat nüsha bu mecmuadaki diğer nüshaların da müstensihi olan Hafız Halil b. Ömer tarafından istinsah edilmiş olmalıdır. 113b-115b boştur. Derkenarlarda az sayıda tashîh kaydı vardır. Nüsha reddâdelidir.
Bağışçı	Salim Erel
Ciltleme ve tezhip	Sırtı deri kaplı, desenli kağıtlı, mukavva cilt. MS 567, Tezhip özellikleri : 17. resimdeki cetvel kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir. MS 568, Tezhip özellikleri : Metinlerin üst tarafları kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir. MS 570, Tezhip özellikleri : “Kavluhû” kelimeleri kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir.
Dijital koleksiyon	Koç University Manuscripts Collection
Dijitalleştirme özellikleri	Original scanned with Zeutschel OS 12000C A2 scanner and saved as 300 dpi uncompressed tiffs. Display images generated in CONTENTdm as JP2000
Format	jpeg
Kaligrafi stili	MS 568, MS 569 : Talik / Taʿlīq script
Kaynakça ve diğer nüshalar	MS 567: TDVİA. C.40, s.151-52; Berra Kepekçi, Taşköprülüzade Ahmed Efendi'nin "Şerhu Adabi'l-Bahs ve 'l-Münazara" eseri bağlamında münazara ilmi, yayına hazırlayanlar İhsan Fazlıoğlu, İbrahim Halil Üçer. Taşköprülüzade'de bilgi, bilim ve varlık içinde (s.131) İlem Yayınları, 2020, İstanbul, Abduraahim Güzel, İlk Heyet-i İlmiye çalışmaları, alınan kararlar ve dini tedrisat, 2020, Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 7, 203,-214. Diğer Nüshalar: Eserin Türkiye yazma eser kütüphanelerinde Taşköprülüzade'nin şerhiyle birlikte 450 civarında nüshası bulunmaktadır. MS 568: TDVİA. C.40, s.151-52; Berra Kepekçi, Taşköprülüzade Ahmed Efendi'nin "Şerhu Adabi'l-Bahs ve 'l-Münazara" eseri bağlamında münazara ilmi, yayına hazırlayanlar İhsan Fazlıoğlu, İbrahim Halil Üçer. Taşköprülüzade'de bilgi, bilim ve varlık içinde (s.153-54) İlem Yayınları, 2020, İstanbul. Diğer Nüshalar: Eserin Türkiye yazma eser kütüphanelerinde 100’e yakın nüshası bulunmaktadır. MS 569: TDVİA. C.30, s.21-22, Hüseyin Aslan, Kadim iki belegat risalesinin mukayesesi: Miftahu'l-Ulum ve Telhisu'l-Miftah, 2019. Rumeli'de Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 17,597. Diğer Nüshalar: Eserin Türkiye yazma eser kütüphanelerinde 300’e yakın nüshası bulunmaktadır. MS 570: Diğer Nüshalar: Yazma eser kütüphanelerinde 100’ü aşkın nüshası bulunmaktadır. MS 571: TDVİA. C.22, s. 488-89. Diğer Nüshalar: Eserin Türkiye yazma eser kütüphanelerinde 400’e yakın nüshası bulunmaktadır. MS 572: Keşfü'z-zunun, C.1, s.267-69; TDVİ, C22, s.488-89; Ahmet Kayacık, Ehberi'nin ilk şerhleri, 1996 (yayımlanmamış doktora tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri. Diğer Nüshalar: Eserin Türkiye yazma eser kütüphanelerinde 250’den fazla nüshası bulunmaktadır.
Mürekkep rengi	MS 567, MS 568, MS 569, MS 570, MS 571, MS 572 : Siyah
Müstensih	Seyyid Hafız Halil b. Ömer (MS 569); Divlevî Hafız Halil b. Ömer (MS 570); Hafız Halil (MS 572)
Telif hakkı ve kullanım	Bu websitesindeki tüm görüntü ve materyaller görüntüleme amaçlıdır bu nedenle kullanıcılar Koç Üniversitesi'nden yazılı izin alınmaksızın herhangi bir biçimde kopyalama, çoğaltma, herhangi bir biçimde dağıtım, değiştirme, uyarlama veya ekleme yapamazlar. İlgili kanuna istinaden izin verilen eğitim ve öğretim faaliyetleri kapsamında materyallerin kullanımına bağlı şartlar eser sahibi ve/veya Koç Üniversitesi'ne aittir. Daha fazla bilgi için: [email protected]. / All images and materials are for viewing purposes and users may not copy, reproduce, distribute in any form, perform, alter, adapt or add to materials in whatsoever form without express written consent of Koç University. Any educational and academic uses which are permitted under the compliance to the relevant laws must credit the Author and Koç University. For more information, contact us at: [email protected].

Kaynağa git Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi

Aramaya Dön

Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi

Kaynağa git

Âdâbu’l-Bahsi ve’l-Münâzara, MS 567; Şerhü Âdâbü’l-Bahsi ve’l-Münâzara, MS 568; Telhîsu’l-Miftâh, MS 569; Hâşiye ‘ale’l-Fevâ’idi’l-Fenârîyye (Kul/Kavl-i Ahmed), MS 570; Îsâgocî, MS 571; el-Fevâidu’l-Fenâriyye, MS 572

(آداب البحث والمناظرة شرح آداب البحث والمناظرة تلخیص المفتاح حاشية على الفوائد الفنارية قول احمد ايساغوجي الفوائد الفنارية )

Yazar طاشكبري زاده، عصام الدين أبو الخير أحمد بن مصطفى بن خليل قول احمد بن محمد بن خضر الابهري اثير الدين مفضل بن عمر الفناري شمس الدين محمد بن حمزة الفناري

Yazar Orijinal Taşköprüzâde İsâmuddîn Ebü’l-Hayr Ahmed b. Mustafâ b. Halîl [d. 968 /ö. 1569] / طاشكبري زاده، عصام الدين أبو الخير أحمد بن مصطفى بن خليل (MS 567, MS 568); Hatibü Dimaşk Celaleddin Muhammed b. Abdurrahman el-Kazvini Ebü'l-Meali [d. 739/ö. 1338] (MS 569); Kul Ahmed b. Muhammed b. Hıdır [d. 950 /ö. 1543] / قول احمد بن محمد بن خضر (MS 570); el-Ebheri Esirüddin Mufaddal b. Ömer [d. 663 /ö. 1265] / الابهري اثير الدين مفضل بن عمر (MS 571); el-Fenârî Şemsuddin Muhammed b. Hamza el-Fenârî [d. 834 /ö

Basım Tarihi n.d.; 1850; n.d.; 1850; n.d.; n.d.

Konu Manuscripts, ArabicDialectic -- Early works to 1800Debates and debating -- Early works to 1800Research -- Methodology -- Early works to 1800Arabic language -- Rhetoric -- Early works to 1800Logic -- Early works to 1800

Tür Kitap

Dil Belirlenmemiş dil

Dijital Evet

Yazma Evet

Sayfa Sayısı 248

Fiziksel Boyutlar 6 manuscripts in 1 volume, (17 lines and various)/ 20x14,5 cm.

Kütüphane Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi

Kayıt Numarası 173047

Lokasyon Suna Kıraç Kütüphanesi, Özel Koleksiyonlar ve Arşivler / Suna Kıraç Library, Special Collections and Archives

Tarih n.d.; 1850; n.d.; 1850; n.d.; n.d.-n.d.; 1266; n.d.; 1267; n.d.; n.d.

Notlar Six different manuscripts bound in this volume. Taʿlīq script in black ink. The binding is covered by marbeled paper back.

Örnek Metin Birbirinden farklı 6 adet yazmanın bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş ve ciltlenmiş bir eserdir (Yazma numaraları : MS 567, MS 568, MS 569, MS 570, MS 571, MS 572). MS 567: 16. yüzyılda yaşamış meşhur Osmanlı mütefekkir ve âlimlerinden Taşköprülüzâ de’ye ait olan Arapça eser, mantık ilminin bir konusu olan münâzara bahsini ele almaktadır. Risâle fî ilmi’l-âdâb, Risâletu’l-âdâb gibi isimlerle de bilinen eserde mü nazaranın tarifi, münazarada taraflara düşen vazifeler ile men‘, nakz, sâil, mu‘allil gibi kavramlar ele alınmaktadır. Hacmi küçük bu risale münazara ilminin küçük bir sözlüğü mahiyetindedir. Eser üzerine Taşköprülüzâde’nin kendisi ve İsmail Hakkı Bursevî şerh kaleme almıştır. Neşri yapılan eserin (Bağdat, 1955) tahkikli tercümesi de hazırlanmıştır (bkz. Kaynakça). Ek bilgiler: Altı eserli mecmuanın birinci eseridir. Nüshada istinsah kaydı yoktur. Ia-b boştur. IIa-b’de nahiv ve belagâta dâir kâideler vardır. IIIa boştur. IIIb-IVa’da sarfî kâideler, Vb’de İbn-i Hâcib’in semâî müennesleri ele aldığı kasidesi, Va’da irap, Vb’de nahvî fevâid, VIa’da teşbîh’e dâir fevâid, VIb’de istiare uygulaması, VIIa’da “Allahumme” kelimesinin tahlili, VIIb’de sarfî fevâid, VIIIa’da sarfî ve nahvî kavâid, VIIIb’de bela gâta dâir fevâid vardır. IXa-b boştur. MS 568: XVI. yüzyılda yaşamış meşhur Osmanlı mütefekkir ve âlimlerinden Taşköprüzâde’ye ait olan bu Arapça eser, mantık ilminin bir konusu olan münâzara bahsini ele almaktadır. Taşkörülüzade bu eserinde daha evvel kendisinin yazdığı Adabü'l-Bahsi ve'l-Münazara adlı Arapça eserini yine kendisi şerhetmiştir. Eserde münazaranın tarifi, münazarada taraflara düşen vazifeler ile men, nakz, sail, muallil gibi kavramlar ele alınmaktadır. Müellif eserde tartışmanın dokuz adabı olduğunu belirtmekte ve bunları izah etmektedir; Taşköprülüzade'nin kaynak metnine İsmail Hakkı Bursevi de bir şerh kaleme almıştır. Ek bilgiler: Altı Eserli mecmuanın ikinci eseridir. Eserin elimizdeki nüshası son taraftan eksik tir. Dolayısıyla istinsah kaydı yoktur. 9a boştur. Bazı derkenarlarda içlerinde min huvât da bulunan az sayıda fevâid bulunmaktadır. Nüsha reddâdeledir. MS 569: Sekkâkî’nin kaleme aldığı belagat sahasındaki kurucu metinlerden birisi olan Miftâhu’l-‘Ulûm'un üçüncü bölümünün Celaleddin Muhammed el-Hatib el-Kazvini tarafından Telhisü'l-Miftah adıyla yapılan muhtasarıdır. Osmanlı medreselerinde ders kitabı olarak okutulan Telhis üzerine de başta Teftazani olmak üzere birçok kimse tarafından çalışma yapılmıştır. Şarih belagat sahasında muhteva ve tertip açısından en kıymetli eser olarak takdim ettiği Miftâhu’l-‘Ulûm'daki bazı edebi kusurları ise haşviyat (gereksiz lafızlar), tatvilat (luzumsuz uzatmalar) ve Ta'kidat olarak zikretmektedir. Ek bilgiler: Altı eserli mecmuanın üçüncü eseridir. Seyyid Hafız Halil b. Ömer tarafından istin sahı bitirilmiştir; istinsah zaman, mekân bilgisi yoktur. 9b, 15a-b boştur. 21b, 23a, 24b, 27a yaprak kenarlarındaki matlaplar kırmızı mürekkeple imlâ edilmiş daire içerisindedir. 32b, 39a, 40a, 41a’da kırmızı mürekkeple çizilmiş içi boş daireler vardır, buralar da muhtemelen sonradan matlap yazılmak için boş bırakılmıştır. 50b’de istinsah kaydının civarında müstensih tarafından yazılmış istinsahla alaka lı Arapça ve Türkçe beyitler vardır. 51a-51b boştur. Derkenarlarda çok az haşiye vardır. Nüsha reddâdeledir. MS 570: Mantık ilminde külliyat-ı hamse diye bilinen cins, nevi, fasıl, hasse ve araz-ı ‘âm’mı konu alan Îsâgûcî türünde birçok eser kaleme alınmıştır. Esîruddin el-Ebherî’nin (ö. 663/1265) Îsâgûcî fi’l-Mantık ve Risaletu’l-Esîriyye fi’l-Mantık ismiyle bilinen eseri Îsâgûcî literatürünün en meşhur çalışmasıdır. Osmanlı medreselerinde ders kitabı olarak okutulan Ebherî’nin bu metni üzerine şerh, haşiye ve ta‘lîkât lar yazılmıştır. Hüsâmeddin Hasan el-Kâtî’nin (ö. 1359) Şerhu Îsâgûcî’si ve Molla Fenârî’nin (ö. 834/1431) el-Fevâidu’l-Fenâriyye’si bunların başında gelmektedir. Molla Fenârî’nin el-Fevâidu’l-Fenâriyye’si üzerine de haşiyeler yazılmıştır. Kul Ah med diye bilinen Ahmed b. Muhammed b. Hızır’ın elimizdeki haşiyesi de bu çalış malardan bir tanesidir. Esere müellifine istinaden Kul Ahmed (veya galat-ı meşhur olarak “Kavl-i Ahmet” de) denilmektedir. Eserin el-Fevâidu’l-Fenâriyye ile birlikte çeşitli baskıları bulunmaktadır. Ek bilgiler: Altı eserli mecmuanın dördüncü eseridir. İstinsahı Hafız Halil b. Ömer tarafından Rebiulahir 1266/Şubat-Mart 1850’de bitirilmiştir. 52a boştur. 88b’de kıyasın şekillerini anlatan Türkçe kaside, 89a’da tefsir ilmine dair fevâid vardır. 88a’da müstensih tarafından yazılmış “Tamam oldu kitabın intihâsı/Kâtibe gerektir şerbet bahâsı,” beyti vardır. 89b boştur. Derkenarlarda az sayıda haşiye vardır, 57a’daki haşiyenin sonunda ise “Musannife ta‘rîzdir,” ifadesi yer almaktadır. Nüsha reddâdelidir. MS 571: Mantık ilminde külliyat-ı hamse diye bilinen cins, nevi, fasıl, hasse ve araz-ı ‘âm’mı konu alan Îsâgûcî türünde birçok eser kaleme alınmıştır. Esîruddin el-Ebherî’nin Îsâgûcî fi’l-Mantık ve Risaletu’l-Esîriyye fi’l-Mantık ismiyle bilinen elimizdeki eseri Îsâgûcî literatürünün en meşhur çalışmasıdır. Osmanlı medreselerinde ders kitabı olarak okutulan Ebherî’nin bu metni üzerine şerh, haşiye ve ta‘lîkâtlar yazılmış tır. Hüsâmeddin Hasan el-Kâtî’nin Şerhu Îsâgûcî’si ve Molla Fenârî’nin el-Fevâi du’l-Fenâriyye’si bunların başında gelmektedir. Ayrıca bu şerhler üzerine de haşi yeler yazılmıştır. Eser Abdulkuddus Bingöl tarafından tercüme edilmiştir.Ek bilgiler:Altı eserli mecmuanın beşinci eseridir. İstinsah kaydı yoktur fakat bu mecmuada ki dört nüshanın müstensihi olan Hafız Halil b. Ömer tarafından istinsah edilmiş olmalıdır. 90a’da mantığa dair fevâid vardır. 94a’da müstensih tarafından “Bunu yazdım yadigâr olmak içün/Okuyanlar bir dua kılmak içün” beyti yazılmıştır. Der kenarlarda tashih kayıtları vardır. Nüsha reddâdelidir. MS 572: Mantık ilminde külliyat-ı hamse diye bilinen cins, nevi, fasıl, hasse ve araz-ı ‘âm’mı konu alan Îsâgûcî türünde birçok eser kaleme alınmıştır. Esîruddin el-Ebherî'nin Îsâgûcî fi’l-Mantık ve Risaletu’l-Esîriyye fi’l-Mantık ismiyle bilinen eseri, Îsâgûcî lite ratürünün en meşhur çalışmasıdır. Osmanlı medreselerinde ders kitabı olarak oku tulan Ebherî’nin bu metni üzerine şerh, haşiye ve ta‘lîkâtlar yazılmıştır. Hüsâmeddin Hasan el-Kâtî’nin Şerhu Îsâgûcî’si ve ilk Osmanlı Şeyhulislamı Molla Fenârî’nin eli mizdeki bu şerhi bunların başında gelmektedir. Molla Fenârî’nin bu şerhi üzerine de haşiyeler yazılmıştır. Kul Ahmed diye bilinen Ahmed b. Muhammed b. Hızır, Ebu Bekir b. Abdulvahhab, Burhanuddin Ebu Kemaluddin de bu elimizdeki şerhin mu haşşilerindendir. Molla Fenârî eserin girişinde talebelerin (ihvân) mütalaası için ka leme aldığı bu eseri (Îsâgûcî) bir kış günü (aksari’l-eyyâm) sabahın erken saatinde yazmaya başlayıp akşam ezanıyla birlikte bitirdiğini kaydetmektedir. Mecmuaya dair: Mecmuanın üç özelliği dikkati çekmektedir. Birincisi mantık ve münazara ağırlıklı bir mecmuadır. Bunlardan bir ve iki ile beş ve altıncı eserler arasında metin-şerh ilişkisi vardır. İkinci özellik ise her ne kadar nüshalardan sa dece iki tanesinde müstensihin ismi yazsa da bütün nüshaların aynı müstensih (Hafız Halil b. Ömer) elinden çıkmasıdır. Zira nüshaların yazı karakteri birbirine benzediği gibi yazma karakteri de birbirine benzemektedir. Keza nüshalarda kır mızı mürekkeple yarım daire şeklinde basitçe hazırlanmış serlevhalar aynıdır; reddâdeler birbirine benzemektedir. İlk üç nüshada da sadece ilk yapraklar cet vellidir. Bazı istinsah kayıtlarının yanında benzeri anlamlara gelen beyitler bulun maktadır. Bunlardan hepsinden önemlisi ise bazı nüshaların istinsah geleneğine aykırılıkta ortak olmasıdır. Nitekim bir ve ikinci nüshalar yaprağın “a” yüzünden başlamaktadır. Mecmuada her ne kadar temellük kaydı olmasa da müstensih Hafız Halil b. Ömer’e ait olduğunu söylemek mümkündür. Mecmuanın üçüncü özelliği ise derkenarlarda az sayıda haşiye bulunmasıdır.. Ek bilgiler: Altı eserli mecmuanın altıncı eserdir. Eserin elimizdeki nüshası son taraftan eksiktir; dolayısıyla istinsah kaydı yoktur. Fakat nüsha bu mecmuadaki diğer nüshaların da müstensihi olan Hafız Halil b. Ömer tarafından istinsah edilmiş olmalıdır. 113b-115b boştur. Derkenarlarda az sayıda tashîh kaydı vardır. Nüsha reddâdelidir.

Bağışçı Salim Erel

Ciltleme ve tezhip Sırtı deri kaplı, desenli kağıtlı, mukavva cilt. MS 567, Tezhip özellikleri : 17. resimdeki cetvel kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir. MS 568, Tezhip özellikleri : Metinlerin üst tarafları kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir. MS 570, Tezhip özellikleri : “Kavluhû” kelimeleri kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir.

Dijital koleksiyon Koç University Manuscripts Collection

Dijitalleştirme özellikleri Original scanned with Zeutschel OS 12000C A2 scanner and saved as 300 dpi uncompressed tiffs. Display images generated in CONTENTdm as JP2000

Format jpeg

Kaligrafi stili MS 568, MS 569 : Talik / Taʿlīq script

Kaynakça ve diğer nüshalar MS 567: TDVİA. C.40, s.151-52; Berra Kepekçi, Taşköprülüzade Ahmed Efendi'nin "Şerhu Adabi'l-Bahs ve 'l-Münazara" eseri bağlamında münazara ilmi, yayına hazırlayanlar İhsan Fazlıoğlu, İbrahim Halil Üçer. Taşköprülüzade'de bilgi, bilim ve varlık içinde (s.131) İlem Yayınları, 2020, İstanbul, Abduraahim Güzel, İlk Heyet-i İlmiye çalışmaları, alınan kararlar ve dini tedrisat, 2020, Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 7, 203,-214. Diğer Nüshalar: Eserin Türkiye yazma eser kütüphanelerinde Taşköprülüzade'nin şerhiyle birlikte 450 civarında nüshası bulunmaktadır. MS 568: TDVİA. C.40, s.151-52; Berra Kepekçi, Taşköprülüzade Ahmed Efendi'nin "Şerhu Adabi'l-Bahs ve 'l-Münazara" eseri bağlamında münazara ilmi, yayına hazırlayanlar İhsan Fazlıoğlu, İbrahim Halil Üçer. Taşköprülüzade'de bilgi, bilim ve varlık içinde (s.153-54) İlem Yayınları, 2020, İstanbul. Diğer Nüshalar: Eserin Türkiye yazma eser kütüphanelerinde 100’e yakın nüshası bulunmaktadır. MS 569: TDVİA. C.30, s.21-22, Hüseyin Aslan, Kadim iki belegat risalesinin mukayesesi: Miftahu'l-Ulum ve Telhisu'l-Miftah, 2019. Rumeli'de Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 17,597. Diğer Nüshalar: Eserin Türkiye yazma eser kütüphanelerinde 300’e yakın nüshası bulunmaktadır. MS 570: Diğer Nüshalar: Yazma eser kütüphanelerinde 100’ü aşkın nüshası bulunmaktadır. MS 571: TDVİA. C.22, s. 488-89. Diğer Nüshalar: Eserin Türkiye yazma eser kütüphanelerinde 400’e yakın nüshası bulunmaktadır. MS 572: Keşfü'z-zunun, C.1, s.267-69; TDVİ, C22, s.488-89; Ahmet Kayacık, Ehberi'nin ilk şerhleri, 1996 (yayımlanmamış doktora tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri. Diğer Nüshalar: Eserin Türkiye yazma eser kütüphanelerinde 250’den fazla nüshası bulunmaktadır.

Mürekkep rengi MS 567, MS 568, MS 569, MS 570, MS 571, MS 572 : Siyah

Müstensih Seyyid Hafız Halil b. Ömer (MS 569); Divlevî Hafız Halil b. Ömer (MS 570); Hafız Halil (MS 572)

Telif hakkı ve kullanım Bu websitesindeki tüm görüntü ve materyaller görüntüleme amaçlıdır bu nedenle kullanıcılar Koç Üniversitesi'nden yazılı izin alınmaksızın herhangi bir biçimde kopyalama, çoğaltma, herhangi bir biçimde dağıtım, değiştirme, uyarlama veya ekleme yapamazlar. İlgili kanuna istinaden izin verilen eğitim ve öğretim faaliyetleri kapsamında materyallerin kullanımına bağlı şartlar eser sahibi ve/veya Koç Üniversitesi'ne aittir. Daha fazla bilgi için: [email protected]. / All images and materials are for viewing purposes and users may not copy, reproduce, distribute in any form, perform, alter, adapt or add to materials in whatsoever form without express written consent of Koç University. Any educational and academic uses which are permitted under the compliance to the relevant laws must credit the Author and Koç University. For more information, contact us at: [email protected].