Yazar
محمد بن احمد العوفي برگوي، تقي الدين محمد بن پير علي البرگوي ابن القاصح ابو البقاء علي بن عثمان بن محمد طاشكبري زاده، عصام الدين أبو الخير أحمد بن مصطفى بن خليل
Yazar Orijinal
Muhammed b. Ahmed el-Avfî [d. 1049 / 1639] / محمد بن احمد العوفي (MS 584, MS 585);
Birgivî Takiyyüddîn Mehmed b. Pîr Ali el-Birgivî [d. 981 / 1573] / برگوي، تقي الدين محمد بن پير علي البرگوي (MS 586);
İbnü'l-Kasih Ebü'l-Bekâ Ali b. Osman b. Muhammed [d. 801 / 1399] / ابن القاصح ابو البقاء علي بن عثمان بن محمد (MS 587);
Taşköprüzâde İsâmuddîn Ebü’l-Hayr Ahmed b. Mustafâ b. Halîl [d. 968 / 1569] / طاشكبري زاده، عصام الدين أبو الخير أحمد بن مصطفى بن خليل (MS 588)
Basım Tarihi
1783; 1785; n.d.; n.d.; 1784
Konu
Manuscripts, ArabicQurʼan -- Readings -- Early works to 1800Qurʼan -- Language, style -- Early works to 1800Islamic binding
Tür
Kitap
Dil
Belirlenmemiş dil
Dijital
Evet
Yazma
Evet
Sayfa Sayısı
408
Fiziksel Boyutlar
5 manuscripts in 1 volume, (various lines)/ 21x16 cm.
Kütüphane
Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi
Kayıt Numarası
170831
Lokasyon
Suna Kıraç Kütüphanesi, Özel Koleksiyonlar ve Arşivler / Suna Kıraç Library, Special Collections and Archives
Tarih
1783; 1785; n.d.; n.d.; 1784-1197; 1200; n.d.; n.d.; 1198
Notlar
Nine different manuscripts bound in this volume. Taʿlīq script in black ink. The binding is in a brown damaged leather cover.
Örnek Metin
Birbirinden farklı 5 adet yazmanın bir araya getirilmesiyle oluşturularak ciltlenmiş bir eserdir (Yazma numaraları : MS 584, MS 585, MS 586, MS 587, MS 588).
MS 584: Kurraların isimlerinin açıklanmasıyla başlayan eserde idğami medd, kasır gibi tecvide dair meseleler ele alınmaktadır. Müellif eseri 1046 senesinin Pazartesi gününüe denk gelen bir bayram arefesinde ikindi ezanı okunduğu esnada Rüstem Paşa Sarayı Kapısı'nda bulunan bitirdiğini kaydetmektedir. Devamında ise kaleme aldığı bu eseri kendisinden okuyan herkese (ehaze'anni) ve hatta bütün müslümanlara icazet verdiğini belirtmektedir. Süleymaniye Kütüphanesi'nde eserin iki nüshası gözükmektedir. (Reşir Efendi, 08.09). Bu nüshaların fişlerinde müellifin ismi Muhammed Avfi b. Ahmed el-Mesiri olarak kayıtlıdır. Fakat müellifin isminin tespitinde bunun yerine elimizdeki nüshanın mukaddimesinde verilen bilgi dikkate alınmıştır. Nitekim eserin ferağ kaydında da müellif kendisini Muhammed b. Ahmed el-Avfi olarak takdim etmektedir. Ek bilgiler: Beş eserli mecmuanın birinci eseridir. İstinsahı Muhammed b. Halil b. Hüseyin el-Eşherî tarafından 20 Cemaziyelahir 1197/23 Mayıs 1783 Salı günü, öğle na mazından hemen sonra bitirilmiştir. Müstensih Muhammed b. Halil b. Hüseyin el-Eşherî’nin istinsah kaydında hocalarına, talebe arkadaşlarına (şürekâ), ak rabaların, komşularına ve kendisine güzellikle muamelede bulunanlara dua et mesi dikkat çekicidir. Talebe arkadaşlarına dua etmesi kendisinin de bir talebe olduğuna işaret olarak okunabilir. Müstensih istinsah kaydının sonunda Türkçe, Farsça ve Arapça beyitlerle nüshanın gelecekteki okuyucularından dua istemek tedir. Tüm bunlar onun bu nüshayı kendisi için istinsah ettiğine işaret ettiği gibi bu istinsah kaydının da dolaylı yoldan temellük kaydı olarak okunmasına im kân vermektedir. Ia’da mecmuada bulunan eserlerin isimleri, Hafız Ali Avni b. İbrahim adına temellük kaydı ve temellük mührü vardır. Yine aynı yaprakta Hacı Hüsam oğlu İsmail’in çocuklarına dair üç adet tevellüt kaydı vardır. 22 Recep 1217/18 Kasım 1802 tarihli birinci tevellüt kaydı Abdurrahman, 29 Muharrem 1220/29 Nisan 1805 tarihli kayıt Osman, 1 Recep 1227/11 Temmuz 1812 tarihli kayıt ise Ahmed için tutulmuştur. Ib’de tecvîd ilmine dair fevâid ve bazı ayetler üzerinden tecvîd uygulaması, IIa’da tecvîd/kıraata dair muhtemelen başka bir eserden iktibas edilmiş uzun bir Arapça fevâid vardır. Fevâidin sonunda “Temme et-Tekbîr,” yazmaktadır. IIb’de tecvîd ilmine dair Türkçe kaside ve fevâid, IIIa’da tecvîde ve IIIb’de kıraat ilmine dâir fevâid, IVa’da “Hilâfın menşeiini bilmeye dair fasıl” başlığıyla fevâid, IVb’de kıraat ilmine dâir fevâid, Va’da ayetlere dair Türk çe şiir ve Arapça dualar, Vb-VIa’da kıraate dair fevâid, VIb’de “Kurrâ’nın medd-i muttasıl ve medd-i munfasıl’da ihtilaf sebepleri” başlığıyla metin vardır. VIIa VIIb boştur. Ib-IVa arasındaki yapraklardaki notların yaprağa ters şekilde yazıl mış olması dikkati çekmektedir. 1a’da Muhammed b. el-Cezî eş-Şâfii’den naklen Arapça dua vardır. 84b boştur. Derkenarlarda yoğun tashih kayıtlarının yanı sıra matlaplar, minhuvâtlar ve Celaleyn, Ebu’ş-Şâme, Muhtâru’s-Sıhâh gibi müellif/ eserlerden alıntılar vardır. Nüsha reddâdelidir
MS 585: Muhammed b. Ahmed el-Avfi'nin daha önce kıraat ilminden kendisi tarafından kaleme alınan Cedü'l-Me'ani ve Kenzü'l-Seb'il-Mesani isimli eserin ihtisarıdır. Eserde kurraların isimleri, idğam-ı kebir, idğam-ı sağir, mahreçleri birbirine yakın olan harfler, nun ve tenvine dair meseleler, kurraların ihtilaf ettiği meseleler gibi konular ele alınmaktadır. Müellif eseri 22 Zilkade 1049/15 Mart 1640'da mübarek Cuma gününün mübarek bir saatinde bitirdiğini belirtmektedir. Ek bilgiler: Beş eserli mecmuanın ikinci eseridir. Elimizdeki nüsha bu mecmuadaki birinci nüshanın da müstensihi olan Muhammed b. Halil b. Hüseyin el-Eşherî tarafın dan istinsah edilmiştir. İstinsaha 1197/1782-3’de başlanıp 1200/1785-6’da bi tirilmiştir. Müstensih Hadim’de medresede başladığı istinsahı Birgi’de bitirdiğini belirtmekte ve bu geçen süre zarfında hayli meşakkate düçar olduğunu da ilave temektedir. Diğer yandan müstensihin istinsah kaydında okuyuculardan hayır dua etmelerini isterken nüsha yerine kitabı kendisine izafe ederek “kitabımın oku yucularından ricam şudur ki…” demesi de oldukça dikkat çekicidir. 85a boştur. 143b’de istinsah kaydının altında ‘cim,’ ‘zâ,’ ‘tı,’ ‘sad,’ ‘mim’ ve ‘lam elif’ harflerini konu edinen Türkçe manzume bulunmaktadır. 144a ve 144b boştur. Derkenarlar da matlaplar vardır. Nüsha reddâdelidir.
MS 586: Meşhur Osmanlı alimi Birgivî’nin tecvid ilminden kaleme aldığı muhtasar risalesidir. Kasım 1566'da telifi bitmiş olan eser, Eskicizâde tarafından Tercüme-i Dürr-i Yetîm adıyla Türkçe’ye tercüme edildiği gibi Birgivî’nin bizzat kendisi ve Akhisari Ahmed-i Rumi tarafından da şerh edilmiştir.Ek bilgiler: Beş eserli mecmuanın üçüncü eseridir. Elimizdeki nüshada birkaç yapraklık olan eserin ilk yaprağı bulunmaktadır. 146a-b boştur.
MS 587: Kıraat ilmine dair telif edilen eserin mukaddimesinde müellif kendisinin okuduğu ve (7 imamdan) rivayet ettiği kıraata dair meseleleri ele aldığını kaydetmektedir. Müellif ayrıca eseri kıraat ilmiyle meşgul olanlar için yazdığını belirtmektedir. TDVİA'nın "İbnu'l-Kasıh" maddesinde eser ismi Kurretu'l-Ayn fi'l-Feth ve'l-İmale ve Beyne'l-Lafzeyn, müellif ismi ise Ebu'l-Beka Ali b. Osman b. Muhammed el-Uzri olarak kayıtlıdır. Müellif ve eser ismi elimizdeki nüshanın mukaddimesinde verilen bilgiler dikkate alınarak yazılmıştır. Ek bilgiler: Beş eserli mecmuanın dördüncü eseridir. Nüshada istinsah kaydı yoktur. 147a ve 158b boştur. Derkenarlar büyük ölçüde boştur. Nüsha reddâdelidir.
MS 588: Meşhur kıraat âlimi el-Cezerî’nin el-Mukaddimetü’l-Cezeriyye isimli manzûm tecvîd kitabına Osmanlı âlimi Taşköprülüzâde’nin yaptığı mensûr şerhtir. On dokuz babtan oluşan 109 beyitlik el-Mukaddimetü’l-Cezeriyye mehâric-i hurûf, sıfat-ı hurûfi tefhîm, idgam, lahn, gunne, medler, vakıf ve hemze gibi tecvîd meselelerini ele almaktadır. Birçok baskısı yapılan eser üzerine muhtelif şerh, haşiye ve ihtisar çalışmaları da yapılmıştır. Müellifin oğlu Ebu Bekir Ahmed, Zekeriyya el-Ensârî, Hasan b. Müslim el Âmilî, Aliyyu’l-Kârî bu çalışmaları yapanlardandır. Taşköpülüzâde mukaddimede el-Mukaddimetü’l-Cezeriyye için şimdiye kadar layıkıyla şerh yapılmadığı için kendisinin bu eseri kaleme aldığını belirtmektedir. Muhammet Yurtseven Şerhu’l-Mukaddimeti’l-Cezeriyye’nin tespit ettiği otuz üç nüshası üzerine bir makele kaleme almıştır. Ek bilgiler: Beş eserli mecmuanın beşinci eseridir. Elimizdeki nüshanın istinsahı Muhammed b. Halil b. Hüseyin tarafından 18 Cemaziyelahir 1198/9 Mayıs 1784 Cuma günü bitirilmiştir. 159a’da nüshanın kıymetine dair not vardır (72 kuruş). 195b’de mu kabele kaydı vardır. Kayıtta mukabelenin “sahîh” bir şekilde tamamlandığı belirtil mektedir. Derkenarlarda tashih kayıtları vardır. Nüsha reddâdelidir. Mecmuaya dair: Beş eserli mecmuanın ilk dikkat çeken tarafı bütün eserlerin tecvîd/kıraat ilmine ait olmasıdır. Yani tematik bir mecmuadır. Mecmuanın sahibi bu koleksiyondaki birçok nüshanın da bir dönem sahipliğini yapan Hafız Ali el-Av nî’dir. Başka temellük kaydı yoktur; fakat ilk nüshanın müstensihinin fazlaca öznel ifadeleri nüshayı kendisi için istinsah ettiğini düşündürmektedir. Derkenarlarda özellikle tashih kayıtlarının bulunması ve beşinci nüshada mukabele kaydı olması, nüshaya ehil kimseler tarafından sahiplik yapıldığını göstermektedir. Mecmuada bulunan üç tevellüt kaydı da ayrıca dikkat çekicidir. Zira üçü de aynı kimsenin ço cukları için aynı kalemden tek seferde çıkan kayıtlardır. Bu kayıtların her birisine sebeb-i telifi andırırcasına “Vech-i tahrîri budur ki” diye başlanılması ve “malum ola” diye bitirilmesi ise bu notlarının muhatabının kimler olduğu sorusunu akla getirmektedir.
Bağışçı
Salim Erel
Ciltleme ve tezhip
Sırtı ve kenarları deri kaplı, miklepli cilt. MS 584, Tezhip özellikleri : Eserde geçen özel isimler ve derkenardaki “Matlap” lar kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir. MS 585, Tezhip özellikleri : Derkenarlardaki “matlap”lar ve önemi görülen bazı kelimeler kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir. MS 587, Tezhip özellikleri : Bazı kelimelerin üst tarafları kırmızı mürekkeple imla edilmiştir. MS 588, Tezhip özellikleri : Metinler kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir.
Dijital koleksiyon
Koç University Manuscripts Collection
Dijitalleştirme özellikleri
Original scanned with Zeutschel OS 12000C A2 scanner and saved as 300 dpi uncompressed tiffs. Display images generated in CONTENTdm as JP2000
Format
jpeg
Kaligrafi stili
MS 584, MS 585, MS 587, MS 588 : Talik / Taʿlīq script
Kaynakça ve diğer nüshalar
MS 584: Diğer nüshalar : Süleymaniye Ktp Reşid Efendi 08; Süleymanite Ktp Reşid Efendi 09.
MS 585: Diğer nüshalar : Eserin Türkiye yazma eser kütüphanelerinde 10 kadar nüshası bulunmaktadır.
MS 586: DİA.VI.191-4.
MS 587: Diğer nüshalar : Eserin yazma eser kütüphanelerinde 40’tan fazla nüshası bulunmaktadır.
MS 588: TDVİA. C.20, s.551-57; Keşfü'z-Zunun, C.1, s.669; Muhammet Yurtseven. Kıraata dair bir eser olarak Taşkprülüzade'nin Şerhu'l-Mukaddimeti'l-Cezeri adlı eserini yazma nüshaları ve tahkik üzerine bir değerlendirme, 2020. Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi, 3(1), 351-81. Diğer nüshalar:Eserin Türkiye yazma eser kütüphanelerinde kırk kadar nüshası bulunmaktadır.
Mürekkep rengi
MS 584, MS 585, MS 586, MS 587, MS 588 : Siyah
Müstensih
Muhammet b. Halil b. Hüseyin el-Eşherî (MS 584, MS 585);
Muhammed b. Halil b. Hüseyin (MS 588)
Telif hakkı ve kullanım
Bu websitesindeki tüm görüntü ve materyaller görüntüleme amaçlıdır bu nedenle kullanıcılar Koç Üniversitesi'nden yazılı izin alınmaksızın herhangi bir biçimde kopyalama, çoğaltma, herhangi bir biçimde dağıtım, değiştirme, uyarlama veya ekleme yapamazlar. İlgili kanuna istinaden izin verilen eğitim ve öğretim faaliyetleri kapsamında materyallerin kullanımına bağlı şartlar eser sahibi ve/veya Koç Üniversitesi'ne aittir. Daha fazla bilgi için: [email protected]. / All images and materials are for viewing purposes and users may not copy, reproduce, distribute in any form, perform, alter, adapt or add to materials in whatsoever form without express written consent of Koç University. Any educational and academic uses which are permitted under the compliance to the relevant laws must credit the Author and Koç University. For more information, contact us at: [email protected].
