جایگاه مورخان مسلمان کلاسیک در تاریخ نگاری جهان - تحلیلی در زمینه مقدمه جورج سارتون بر تاریخ علم
| عنوان | جایگاه مورخان مسلمان کلاسیک در تاریخ نگاری جهان - تحلیلی در زمینه مقدمه جورج سارتون بر تاریخ علم |
|---|---|
| نویسنده | سپهی اوغلو، عبدالواحد یعقوب |
| محل انتشار | دانشگاه Van Yüzüncü Yıl - دانشگاه Van Yüzüncü Yıl |
| موضوع | مجله الهیات وان، 06-2025، ش13 (22)، ص55-72 |
| نوع | كتاب |
| زبان | ara,eng |
| دیجیتال | بله |
| نسخه خطی | خیر |
| کتابخانه: | کتابخانه لیتیر |
| شناسه دارایی کتابخانه | ISSN: 2667-615X, EISSN: 2667-615X, DOI: 10.54893/vanid.1613425 |
| شماره ثبت | cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_66981e9880c1471eae546306e6f2e39b |
| محل کتابخانه | Open Access Resources_DOAJ |
| یادداشتها | تاریخ نگاری بخش مهمی از تحقیقات در زمینه تاریخ را تشکیل می دهد. وقتی صحبت از فعالیتهای تاریخنگاری نویسندگان مسلمان میشود، موضوعاتی مانند نحوه ثبت دانش تاریخی از دوران اولیه اسلام، نوع آثاری که ارائه کردهاند، رابطه این آثار با سنت ادبی سایر مللی که در تاریخ میزیستهاند و مکاتبی که بر فعالیت تاریخنگاری تأثیر گذاشتهاند، به چشم میخورد. به ویژه از آغاز قرن بیستم، آثار بسیاری در بررسی تاریخ نگاری نویسندگان مسلمان به اشکال مختلف نوشته شده است. پس از کار بروکلمان، که یکی از اولین نمونهها بود، گونالتای و سایر نویسندگان بعداً آثاری در معرفی مورخان مسلمان نوشتند. از سوی دیگر، آثاری در بررسی چگونگی تاریخ نگاری مسلمانان و مشکلاتی که تاریخ نگاری پیرامون آن شکل گرفت نیز نوشته شد. در جریان نگارش کتاب تاریخ تاریخ نگاری مسلمانان (ف. روزنتال) و پس از آن، که می توان آن را نخستین نمونه مهم دانست، آثار بسیاری نوشته شد که تاریخ نگاری اسلامی را به شیوه ای مشکل دار ارزیابی کرده است. نمونه های مشابه بسیاری از این دو اثر در ترکی و سایر زبان ها پدید آمده است. تاریخ نگاری مسلمان امروزه ادبیات عظیمی را تشکیل می دهد. در ادبیات مربوطه، موضوعات بسیاری از قبیل خاستگاه تاریخ نگاری مسلمانان، تاریخ نگاران مسلمان به چه شیوه ها و دلایلی به نگارش تاریخ، اشکال آثار تاریخی، سیر تحول تاریخ نگاری، وضعیت منطقه ای و دوره ای تاریخ نگاری و مکاتب تاریخ نگاری پرداخته شده است. با وجود این تنوع موضوعات، به نظر می رسد که تاریخ نگاری مسلمان اغلب از درون خود مورد توجه قرار می گیرد و جهان بسته فرض می شود. تعداد کمی از آثار یا پژوهش ها به زمینه تاریخ نگاری مسلمانان در تاریخ جهان و تفاوت ها و شباهت های آن با سنت های مختلف تاریخ نگاری پرداخته اند. این امر باعث شده که به ندرت به جایگاه تاریخ نگاری مسلمان در تاریخ نگاری جهان و سهم آن در تاریخ نگاری جهان پرداخته شود و در نتیجه در الگوهای ارزیابی معینی گیر کند. بر اساس این مشکل، پژوهش ما بر آن است تا به بررسی مطالعاتی که از منظر مذکور به تاریخ نگاری مسلمان می پردازد، بپردازد و سهمی را که آنها در ارزیابی فعالیت های تاریخ نگاری نویسندگان مسلمان ارائه می دهند، نشان دهد. در میان نمونه های بررسی شده، کتاب مقدمه ای بر تاریخ علم که پژوهشی است که این دیدگاه در آن به جامع ترین شکل خود را نشان می دهد، حوزه اصلی مطالعه را تشکیل می دهد. اثر نوشته شده توسط جورج سارتون پنج قرن تاریخ نگاری مسلمان در تاریخ علم را پوشش می دهد و ارزیابی های قابل توجهی را در مورد مورخان مسلمان ارائه می دهد. علاوه بر اطلاعاتی که در مورد مورخان مسلمان می دهد، مسائلی که در حین بررسی موضوع مطرح می کند، او را با هر دو نوع آثار تاریخ نگاری که در بالا ذکر شد، نزدیک می کند. سارتون در مورد جایگاه تاریخ نگاری مسلمانان در تاریخ نگاری جهان، ماهیت تاریخ نگاری، گردش دانش در بستر تاریخ نگاری، ارزش مبدأ آثار تاریخی و جایگاه ویژه مورخان مهمی چون صفدی، رشیدالدین و ابن خلدون در تاریخ، دانش غنی ارائه می دهد. در مطالعه خود، بر ارزیابی های تاریخ نگاری سارتون که در چارچوب تاریخ نگاری علم شکل گرفته است، تمرکز خواهیم کرد. به گمان ما این اثر که در مطالعاتی در زمینه تاریخ نگاری به آن استناد نمی شود، هم از اطلاعاتی که ارائه می دهد و هم از موضوعات بحثی که می گشاید، بینش های مهمی از دانش امروز مسلمانان در زمینه تاریخ نگاری به دست خواهد داد. |
| Detaylı Başlık | Klasik Müslüman Tarihçilerin Dünya Tarih Yazıcılığındaki Yeri -George Sarton’un Introduction to History of Science (Bilim Tarihine Giriş) Çalışması Bağlamında Bir İnceleme |
