انسان در اثر Hakim Senâî-yi Gaznevi (متوفی 525/1131 [؟]) به نام Hadîkatü'l-hakîka
| عنوان | انسان در اثر Hakim Senâî-yi Gaznevi (متوفی 525/1131 [؟]) به نام Hadîkatü'l-hakîka |
|---|---|
| نویسنده | KÜÇÜK، Sezai، RAHMANİ، ذبیح الله |
| محل انتشار | دانشگاه غازیانتپ - دانشگاه غازیانتپ |
| موضوع | فرهنگستان الهیات، 12-2023 (18)، ص223-257 |
| نوع | كتاب |
| زبان | ara,eng |
| دیجیتال | بله |
| نسخه خطی | خیر |
| کتابخانه: | کتابخانه لیتیر |
| شناسه دارایی کتابخانه | ISSN: 2149-3979, DOI: 10.52886/ilak.1346422 |
| شماره ثبت | cdi_doaj_primary_oai_doaj_org_article_97ce6baf0e964646b60a36195b1326d6 |
| محل کتابخانه | DOAJ (دایرکتوری مجلات دسترسی آزاد) |
| یادداشتها | در این مقاله، پس از پرداختن به زندگی و شخصیت صوفیانه حکیم سنایی گازنوی (متوفی 525/1131 [؟])، مفهوم «انسان»، یکی از موضوعات مهم تصوف، و جنبههای ظاهری و ظاهری انسان در آثار معروف او در باب تصوف، Hadîkatü'l-hakîka't، و Şerîtarî-فارسی، مورد بحث قرار گرفته است. سعی می شود نظر وی در مورد ساختار روده (جسم-روح/روح-قلب) مشخص شود. حکیم سنایی غزنوی در غزنی افغانستان به دنیا آمد و در شصت سالگی در این شهر درگذشت. حکیم سنایی با آوردن مسائل صوفیانه برای نخستین بار به دنیای شعر، روحی متفاوت به ادبیات بخشید و از این حیث به عنوان بنیانگذار و پیشگام سبک مثنوی صوفیانه پذیرفته شده است. شاعران بزرگ صوفی که پس از او می زیستند، مانند فریدالدین عطار، مولانا سلال الدین رومی، سعدی شیرازی و عبدالرحمن کامی نیز تحت تأثیر او قرار گرفتند و این سبک را ادامه دادند. اثر Hakim Senaî-yi Gaznevi به نام Hadikatü'l-hakîka از 10000 دوبیتی تشکیل شده است و به نامهای ایلاحینام و فهرینام نیز شناخته میشود. این اثر که به سبک مثنوی نوشته شده، دایره المعارف تصوف و منبعی است شامل تفسیر، حدیث، فقه، کلام، حکمت، منطق، فلسفه، تاریخ و ادبیات. یکی از موضوعات مهم مورد تأکید حکیم سنایی که بسیاری از موضوعات صوفیانه را در آثار خود بیان کرده است، «انسان» است. در این پژوهش بر اساس دوبیتی ها بر ساختار انسان تأکید شده و عناوین «روح، قلب/قلب، بدن/جسم، روح، ذهن و عشق» درج شده است. ضمن بحث درباره مفاهیم، ابتدا اطلاعات کلی درباره هر یک از آنها از منابع صوفیانه ارائه شد، سپس دوبیتی های مربوطه از حدیکاتولحکیکا که منبع اصلی تحقیق است، شناسایی و به ترکی امروزی ترجمه و دوبیتی ها تفسیر شدند. به عنوان مثال؛ پس از ارائه اطلاعات کلی در مورد مفهوم روح تحت عنوان روح، دوبیتی های مرتبط با موضوع مشخص شده از اثر مورد بحث طبقه بندی و تفسیر شدند. مسائلی مانند منشأ روح، ارتباط آن با بدن و عملکرد آن در بدن انسان مطرح می شود. همین طور در دوبیتی ها درباره مفهوم قلب، تعاریفی از قبیل سلطان بدن انسان، مقام الهی، منشأ عشق و نور خداوند، مرکز روح، بنیاد اسرار قرآن، مقام توحید، منبع ایمان، مرکز دین و نیز دوبیتی در آثار حکیم سنی آمده است که بیانگر ویژگی ها و ویژگی های قلب در مکان و اهمیت انسان است. شناسایی و توضیح داده شد. این مقاله بیشتر بر مفهوم روح تمرکز دارد. پس از ارائه اطلاعات کلی در مورد نفیس، دوبیتی های مربوط به این مفهوم در حدیکاتولحکیکا در حدود مقاله گنجانده شده است. سپس جنبه هایی مانند میل، میل، تکبر، غرور و خودخواهی با دوبیتی های گوناگون روشن می شود. همچنین سعی شده است مفاهیم عشق و ذهن در حدیقة الحکیکا با دوبیتی تبیین شود. توصیف ها و ستایش های حکیم سنایی در مورد عشق، اندیشه ها و اندیشه های او و تعاریف قابل توجه او که در منابع دیگر از عشق یافت نشده است، شناسایی شده است. نویسنده درباره مفهوم ذهن در اشعار خود می گوید: هم جواهر است و هم فلز، فرستاده و نگهبان خدا در بدن انسان. تعاریف و "عشق نمی تواند در عقل و احساسات جای بگیرد، بنابراین فقط صاحب آن می داند عشق چیست." توضیحات و توضیحات به شرح زیر تفسیر شد. حکیم سنایی بدن انسان را با خانه ای در دوبیتی در حدیکاتولحکیکا مقایسه می کند. به گفته وی روح، جسم، قلب، عشق، ذهن و روح افراد ساکن این خانه هستند. اما نفس فرمانروا که اهل لذت و ذوق است، دزد این خانه هستی است. به دلیل شهوت نفیسش، قلب، ذهن و روح را کدر می کند. روح دارای عادات منفی مانند تکبر، غرور، حسد، جاه طلبی، کینه، نفرت، غضب، جاه طلبی، شهوت، نابردباری، غیبت، امیال حیوانی، طمع، هوی و هوس است. او سعی دارد اینها را به عمل تبدیل کند. او علاوه بر دزدی خوشمزه اش، مانند سگی است که هر لحظه گاز می گیرد و موشی است که تقلب می کند. در عالم هستی، دو فرمانروای مجزا، متشکل از روح و جان، در عشق به سلطنت با یکدیگر مبارزه می کنند. اگر عشق دل را روشن می کند همانطور که دانش ذهن را روشن می کند، روح در خانه بدن حاکم می شود. انسان با رسیدن به هدف خلقت حقیقت را می یابد. حکیم سنایی با تمام این تشبیهات و مشاهدات، راه رسیدن انسان به کمال را بیان می کند. در این نوشتار، پس از پرداختن به زندگی و شخصیت صفی حکیم سنایی غزنوی (متوفی 525/1131 [؟])، تلاش میشود تا مفهوم «انسان» که یکی از موضوعات اساسی طوفیگری است و اندیشههایی که وی در مورد آن مطرح کرده است، مشخص شود. (بدن-نفس/روح-قلب) ساختار انسان در مهم ترین اثرش در باب طوفیه، حقیقت الحقیقه و شریعت عطاریقه، که به فارسی نوشته است. حکیم سنایی غزنوی در غزنی افغانستان به دنیا آمد و در شصت سالگی در این شهر درگذشت. سنایی برای اولین بار با وارد کردن روحی متفاوت به ادبیات، مسائل صوفی را وارد دنیای شعر کرد و به عنوان بنیانگذار و پیشرو سبک مثنوی صوفی پذیرفته شد. اشعار و شاعران بزرگی که پس از او می زیستند، مانند فریدالدین عطار، مولانا جلال الدین رومی، سعدی شیرازی و عبدالرحمن جامی، تحت تأثیر او قرار گرفتند و این سبک را ادامه دادند. حدیقه الحقیقه حکیم سنایی غزنوی از 10000 دوبیتی تشکیل شده و به نام های الهی نما و فخری نامه نیز معروف است. این اثر نوعی دایره المعارف صوفیه در ژانر مثنوی و همچنین منبعی است شامل تفسیر، حدیث، فقه، کلام، حکمت، منطق، فلسفه، تاریخ و ادبیات. یکی از موضوعات اساسی که حکیم سنایی که بسیاری از موضوعات صوفیانه را در آثار خود بیان کرده است، «انسان» است. در این پژوهش بر اساس دوبیتی ها به ساختار انسان پرداخته شده و عناوین روح، قلب/نفس، جسم، نفس، عقل و عشق درج شده است. ضمن بحث در مورد مفاهیم، اطلاعات کلی در مورد هر ایده از منابع صوفیانه ارائه شده است. و سپس دوبیتی های مربوطه از حدیقة الحقیقه که منبع اولیه تحقیق است، شناسایی و به ترکی امروزی منتقل شده و دوبیتی ها تفسیر می شوند. به عنوان مثال، پس از ارائه اطلاعات کلی در مورد مفهوم روح تحت عنوان روح، دوبیتی های مربوطه شناسایی شده از اثر مورد بحث طبقه بندی و تفسیر شدند. مسائلی مانند منشأ روح، ارتباط آن با بدن و عملکرد آن در بدن انسان مطرح می شود. به همین ترتیب، تعاریفی مانند سلطان جسم انسان، مقام الهی، منشأ عشق و نور خداوند، مرکز روح، بنیاد قرآن، مقام توحید، منبع ایمان، مرکز دین مربوط به قلب معنوی و نیز دوبیتی از حکیم، بیانگر کارکردهای قلبی/صنعیت است. قلب و جایگاه و اهمیت آن در انسان شناسایی و تفسیر شده است. یکی از مفاهیمی که در این مقاله بسیار مورد تاکید قرار گرفته است، مفهوم نفس است. پس از ارائه اطلاعات کلی در مورد نفس، دوبیتی از حدیثه الحقیقه که این مفهوم را تعریف می کند، در محدودیت های مقاله گنجانده شده است. سپس جنبه های آن مانند میل، شهوت، تکبر، غرور و خودخواهی با دوبیتی های گوناگون روشن می شود. همچنین سعی شده است مفاهیم عشق و عقل با دوبیتی از حدیقة الحقیقه تبیین شود. اوصاف و ستايش ها، آراء و انديشه هاي حكيم سنايي درباره عشق و تعاريف قابل توجه از ويژگي هاي عشق كه در منابع ديگر يافت نشده است، شناسايي شده است. در مورد مفهوم عقل، تعبیرات مؤلف «هم جواهر است و هم معدن، هم رسول و هم ولی الله در بدن انسان» در اشعار و توصیفات و تعابیری از جمله «عشق در عقل و احساس نمی گنجد، پس فقط صاحبش می داند عشق چیست» تفسیر شده است. دوبیتی در «حدیقة الحقیقه» بر علاقه شاعر به بدن انسان به خانه تأکید دارد. به گفته او روح و جسم و قلب و عشق و عقل و نفس در این خانه ساکن است. اما نفس اماره، شیفته ی لذت و مزه، دزد این خانه تن است. نفس ها به خاطر شهوترانی، دل و ذهن و جان را تیره می کنند. نفس دارای عادات منفی مانند تکبر، غرور، حسد، حرص، جاه طلبی، کینه، غضب، شور، شهوت، نابردباری، غیبت، امیال حیوانی، بخل، هوی و هوس است. او دوست دارد اینها را به اعمال تبدیل کند. در کنار دزدی نفس، مانند سگی است که هر لحظه گاز می گیرد و موشی که تقلب می کند. در ملکیت بدن، دو حاکم جدا از هم متشکل از نفس و ارواح به خاطر حاکمیت با یکدیگر در حال مبارزه هستند. اگر عقل به علم و دل به عشق روشن شود، روح در خانه بدن حاکم می شود. انسان نیز با رسیدن به هدف خلقت خود حقیقت (حقیقه) را می یابد. حکیم سنایی با تمام این تشبیهات و مشاهدات، راه کمال انسان را مشخص می کند. |
| Detaylı Başlık | Hakîm Senâî-yi Gaznevî’nin (ö. 525/1131 [?]) Hadîkatü’l-hakîka İsimli Eserinde İnsan |
