نویسنده
هودایی، عزیز محمود (متوفی 948/1541 - ö. 1038/1628)
تاریخ انتشار
06/07/2022
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - اخلاق صوفیانه
نوع
كتاب
زبان
عربی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
habbetu-l-mahabbe-hudayi
تاریخ
1016/1607
یادداشتها
رساله عربی هشت ده برگی که مؤلف در آن محبت الله و پیامبر و اهل بیت را بیان کرده است. کار از سه بخش تشکیل شده است. قسمت اول: این قسمت درباره عشق به خداست. همان گونه که در آیه «اللَّهُمْ یُحِبُّونَهُمْ وَ یُحِبُّونَ اللَّهِ» (مائده، 5/54)، توضیح داده شده است که بندگان به خاطر لطف همیشگی خداوند، خدا را دوست دارند. محبت به خدا سه مرتبه است: درجه اول محبت عوام است. او از در نظر گرفتن شکر و نعمت و از دیدن لطف و احسان خداوند لذت می برد. صاحب این عشق آرزو و اجر دارد. از عذاب جهنم می ترسد و روی برمی گرداند. درجه دوم محبت نخبگان/ نخبگان است که از تدبر در جمال الهی ناشی می شود. محبت این گونه افراد از جهت احترام و اتحاد است. «خدا را عبادت میکنم، ثواب او را نمیطلبم، عبادت من به قصد تسبیح عظمت و عظمت اوست». آنها می گویند. صاحب این عشق در حد وسطی است بین این دو، گاه به سوی زیبایی و گاه به سوی عظمت. این گونه افراد در زدودن و بیرون راندن بدی از دل مشکل دارند. درجه سوم محبت نخبگان نخبگان است که برای بنده درجه رفیع و هدفی والا است. این گفت و گوی آنچنانی است که «من گنجی پنهان بودم، ناشناخته بودن را دوست داشتم و مردم را برای شناخته شدن آفریدم». (Aclûnî, II, 132) برخاسته از جاذبه خداوند است که از عشق باستانی شکل گرفته با راز کنز مهفی پدید می آید. قسمت دوم این قسمت در مورد هرتز است. درباره محبت پیامبر است. مؤلف در این باره می گوید: «قُلْ أَنْ یُحُبُّونَ اللَّهِ فَتَبْعُوا اللَّهَ یُحِبُّکُمْ» (آل عمران، 3/200). وی اشاره می کند که پیامبر قطب و مظهر عشق است. تأکید می کند که بنده پروردگار عالم و سرور پیشینیان و بعدیان است. بیانگر لزوم پیروی از رسول خدا برای هرکسی است که ادعا می کند خدا را دوست دارد. زیرا آن که عاشق معشوق است معشوق است. فصل سوم: این باب در مورد تقرب به اهل بیت و پیامبر و محبت است. خداوند متعال در این باره می فرماید: «قُلْ أَسْلَکُمْ أَجَرَةٍ الَّذِینَ أَسْعَلَکُمْ إِلَّا أَحْبَتُ الْقِبابِ لِلَّهِ بِعْدُوَةٌ وَ هَدَیْتَ». (شورای 42/23). حدیث پیغمبر ما «اللَّهُ عَلَی الْمُحِبُّونَ» (بخاری، ادب 96) دلیل بر این موضوع است. در روایت آمده است که پس از نزول آیه فوق، اصحاب پرسیدند نزدیکان شما چه کسانی هستند که لطف و محبت آنها بر ما واجب است؟ از پیامبر ما پرسیدند. پیامبر ما نیز فرمود: علی و فاطمه و دو پسرشان حسن و حسین. در این بخش، بر اساس این روایت، نظرات مختلفی ذکر شده و ارزیابی هایی در مورد اینکه چه کسانی اهل بیت هستند، صورت گرفته است. این اثر توسط Derviş Mehmed b. توسط محمد الکونوی حاشیه نویسی شده است. نسخه ای از این تفسیر به تاریخ h.1037 در İ.Ü است. Ktp. ماه. این در سال 1086 است. Habbetu'l-Mahabbe با نام Mahbubu'l-ahibbe توسط احمد Remzi Mevlevi/Akyürek (متوفی 1950)، آخرین پسر لژ Üsküdar Mevlevi به ترکی ترجمه شد. یک نسخه از ترجمه در Hacı Selim Ağa - Hüdâyî 660 و دیگری در Süleymaniye Ktp است. کمک های کتبی در شماره 61 ثبت شده است. این ترجمه به طور جداگانه توسط Rasim Deniz (Kayseri 1982) و Ali Çalışır (استانبول 2002) منتشر شده است. کپی ها در Köprülü Ktp هستند. 1583/8 (نسخه: h.1016); H. Selimağa – Hüdâyî 256, 271 (نسخه: h.1036); Süleymaniye – Es'ad Ef. 1654/5, 1761/9, 3672/6, 3789/7, 3792/23; Süleymaniye – Hacı Bezir Ağa 653/7; Süleymaniye – H. Mahmûd Ef. 2781/2, 3245; Süleymaniye – H. Hüsnü Pasha 812/5; سلیمانیه – ابراهیم اف. 877/4; Süleymaniye – Kadızâde Burhan الدین 67/4; Süleymaniye – Lala İsmail 693/1; Süleymaniye – Pertev Pasha 607/1, 622/9, 643/4; Süleymaniye – شهید علی پاشا 1359/7; I.U. Ktp. ماه. 1494, 1562/6, 2866/3, 2957/4; بورسا İnebey نسخه خطی Ktp. Câmii Kebir (Ulucami) 1752/4; بیازید ولی الدین افندی 1836; کتابخانه خطی کاستامونو. فرمان قانون 3677/04. برای بیوگرافی نویسنده رجوع کنید به “هودایی، عزیز محمود”.فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Prof. Dr. Hasan Kamil YILMAZ
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Aclûnî, İsmâil b. Muhammed (1985).Keşfü’l-ḫafâʾ ve müzîlü’l-ilbâs ʿamme’ştehere mine’l-eḥâdîs̱ ʿalâ elsineti’n-nâs. nşr. Ahmed el-Kalâş, I-II, Beyrut: Mektebetü’t-türâsi’l-İslâmî.
Çalışır, Ali (2002).Habbetü'l-Muhabbe. İstanbul.
Deniz, Rasim (1982).Habbetü'l-mahabbe Tercümesi Mahbûbü'l-ahibbe. Kayseri: Emek Matbacılık.
Ertan, Mehmet Emin (2001).Aziz Mahmud Hüdâyi. İstanbul: Şule Yayınları.
Haksever, Ahmet Cahid (2002).Son Dönem Osmanlı Mevlevîlerinden Ahmet Remzi Akyürek. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
İşler, Emrullah (2005). "Azîz Mahmud Hüdâyî’nin Habbetü’l-Mahabbe Adlı Risalesi".Üsküdar Sempozyumu III: Azîz Mahmud Hüdâyî Uluslararası Sempozyum Bildirileri.C. I. 291-303.
Şenocak, Kemaleddin (1970).Kutbu'l-Ârifîn Seyyid Aziz Mahmud Hüdâyî (k.s) Hayatı-Menakıbı-Eserleri. İstanbul: İslam Neşriyatı.
Tezeren, Ziver (1984).Seyyid Azîz Mahmûd Hüdâyî Hayâtı, Şahsiyeti, Tarîkatı ve Eserleri. İstanbul: Edebiyat Fakültesi Basımevi.
Yılmaz, Hasan Kamil (1991). “Aziz Mahmud Hüdâyî”.İslam Ansiklopedisi.İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. 338-340.
Yılmaz, Hasan Kamil (2007).Azîz Mahmûd Hüdâyî Hayatı- Eserleri- Tarîkati.İstanbul: Erkam Yayınları.
Yılmaz, Hasan Kamil (2016).Azîz Mahmûd Hüdâyî. Ankara: DİB Yayınları.
Atıf Bilgileri
YILMAZ, Hasan Kamil. "HABBETÜ’L-MAHABBE (HÜDÂYÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/habbetu-l-mahabbe-hudayi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
