نویسنده
عفوی، یعقوب (متوفی 1089/1678 - ö. 1149/1736-37)
تاریخ انتشار
07/07/2022
موضوع
لژ ادبیات - بیوگرافی
نوع
كتاب
زبان
عربی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
hulasatu-l-beyan-fi-mezhebi-n-nu-man
تاریخ
1148’/1735
یادداشتها
این رساله یعقوب افوی در مورد امام اعظم و فرقه اوست. نام اثر به زبان عربی به معنای توضیح مختصر و مختصر در مورد فرقه ابوحنیفه است. نگارش آن در 2 جامازیالوفول 1148 (20 سپتامبر 1735) به پایان رسید. تنها نسخه قابل دسترس رساله در مجموعه Hüdaî Efendi کتابخانه H. Selimağa، بین صفحات 49b-51b مجله به شماره فهرست 392/3 موجود است. نسخه نویس آن حسن افندیزاده محمد عزیز یکی از قضات سابق گالاتا است که در پلوودیو نیز قاضی بوده است. تاریخ نسخه برداری 17 صفر 1149 (27 ژوئن 1736) است. شیخ افوی این رساله را برای برادرانش نوشت که از او درباره ابوحنیفه و فرقه او اطلاعاتی می خواستند. هُلَسْتُولِبیان مشتمل بر دو فصل و یک پایان است. درک امام ابوحنیفه از فقه، فرقه خود و علت ترجیح ایشان بر سایر فرقه ها موضوع فصل اول است. از نظر نگارنده یکی از صفاتی که ابوحنیفه را در این علم برتری می دهد این است که در دوره صحابه به دنیا آمده و در دوره تابعین به تحصیل فقه پرداخته است. او با افراد طبیعی مانند شابی، طاووس و عطا مناظره می کرد. امام ابوحنیفه اولین کسی بود که فقه را تدوین کرد و کتابی در این زمینه نوشت. طبق شایعات او 400 شاگرد داشت. اینها عالمانی در زمینه های حدیث، سیره، زبان عربی و علوم حسابداری و نیز فقه هستند. ابوحنیفه اولین کسی بود که درباره فرائض اثری نوشت. مؤلف در این بخش، گهگاه به مقایسه ابوحنیفه و امام شافعی پرداخته است. فصل دوم درباره شرح حال مختصر ابوحنیفه و برخی از افسانه های اوست. شیخ افوی کمال خود را از نظر علم و اخلاق و تعداد شاگردانش و تعداد پیروان فرقه او بیان می کند. او آن را قبولی دعای علی (ع) ارزیابی کرد. زیرا زمانی که ابوحنیفه کودک بود، پدرش ثابت هرز. علی را زیارت کرد. امام علی نیز برای باروری فرزندانش دعا کرد. مؤلف سخنان ممدوح معاصران و علما و زاهدان ابوحنیفه را درباره او نقل کرده است. در اینجا تأکید بر زندگی عبادی و زاهدانه او و نیز معرفت اوست. از شاگردانش ابراهیم بن بود. اهم، فضیل ب. صوفیان معروفی مانند ایاض نیز هستند. بخش حاتم در مورد درجات مجتهدان بر حسب توانایی آنها در استنباط احکام از ادله شرعی است. کسانی که در سطح اول هستند از نظر شرعی مجتهد هستند. ائمه اربعه و فقیهانی که راه آنها را طی می کنند و اصول را تعیین می کنند در این سطح هستند. نویسنده به جز این اول، شش دسته دیگر را ذکر کرده است. برای بیوگرافی نویسنده رجوع کنید به «افوی، یاکوب».فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Dr. Öğr. Üyesi Adalet Çakır Çağlı
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Afvî, Yâkûb.Hulâsatü’l-beyân fî mezhebi Ebî Hanîfe en-Nu’mân, H. Selimağa Ktp., Hüdâî Efendi, 392/3.
Brockelmann, Carl (1938).GAL Suppl.C. II. Leiden: E.J. Brill.
Bursalı Mehmed Tâhir (1333).Osmanlı Müellifleri.C. I. İstanbul: Matbaa-i Âmire.
Çakır, Adalet. "Bir Hüdâyî Şârihi Olarak Yâkûb Afvî Efendi ve Lem’a-i Nûrâniyye’si",İ. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi,2016, (34): 45-114.
İsmâil Paşa, Bağdatlı (1955).Hediyyetü'l-ârifîn esmai’l-müellifîn ve âsârü’l-musannafîn.C. II. (çev. Kilisli Rifat Bilge, tsh. İbnü’l-Emin Mahmûd Kemal İnal, Avni Aktuç). Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı.
Kehhâle, Ömer Rızâ (t.y.).Mu‘cemü’l-müellifîn: Terâcimu musannifi'l-kütübi'l-Arabiyye.C. XIII. Beyrut: Mektebetü'l-Müsennâ.
Ünsal, Mehmet (2020). “Afvî, Yâkub”.İslam Ansiklopedisi.C Ek-1. Ankara: TDV Yay. 38.
Atıf Bilgileri
Çakır Çağlı, Adalet. "HÜLÂSATÜ’L-BEYÂN FÎ MEZHEBİ’N-NU’MÂN".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/hulasatu-l-beyan-fi-mezhebi-n-nu-man. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
