تحفط الماسنوی الحبی الحیدری (شمسی)

Name: تحفط الماسنوی الحبی الحیدری (شمسی)
Author: شمسی، سلیمان شمسی، کارا شمسی عبدالله (متوفی 1244/1828 - ö. 1303/1886)

عنوان	تحفط الماسنوی الحبی الحیدری (شمسی)
نویسنده	شمسی، سلیمان شمسی، کارا شمسی عبدالله (متوفی 1244/1828 - ö. 1303/1886)
تاریخ انتشار:	24/03/2022
موضوع	ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - مثنوی فارسی کارا ابدال شمسی دده
نوع	كتاب
زبان	فارسی
دیجیتال	خیر
نسخه خطی	خیر
کتابخانه:	فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت	tuhfetu-l-mesnevi-ala-hubbi-l-haydari-semsi
تاریخ	1305/1887-88
یادداشت‌ها	مثنوی فارسی نوشته شیخ مولوی کارا ابدال سلیمان شمسی دده با الهام از مسنوی مولانا سلال الدین رومی. تمامی اشعار شمسی دده در قالب یک اثر در دو عنوان منتشر شد. بر اساس این متن که به دیوانچه معروف است، شمسی آن را به فارسی نوشته است. نام بخش مسنوی Tuhfetü'l-Mesbevî alâ hubbi'l-Haydarî است. این مثنوی مشتمل بر 340 دوبیتی است. کار با دعایی با عنوان «Der-Munâcât-ı Kâdiyu'l-Hâcât» آغاز می شود. در این بخش که مشتمل بر 31 دوبیتی است، عمدتاً اسماء حسنای خداوند متعال به تصویر کشیده شده و از او طلب مغفرت و رحمت می شود. در جاهایی ابیات و دوبیتی از مثنوی مولانا نیز آمده است. در قسمت دوم با عنوان «Der-Hamd u Senâ-yı Hudây-ı Te'âlâ 'Azze ve Celle» از خداوند متعال سپاسگزاری شده است. همانند قسمت اول، اسماء و صفات خداوند مورد تأکید قرار گرفته و آثار او بر عالم و موجودات ذکر شده است. این قسمت از 23 دوبیتی تشکیل شده است. قسمت سوم مشتمل بر 28 دوبیتی با عنوان «Der-sitâyiş-i Enbiyâ-yı 'İzâm 'Aleyhimu's-selam» نامگذاری شده است. اینجا هرتز آدم، هرتز. شیت، هرتز. نوح، هرتز. ابراهیم، حز. اسماعیل، هرتز. دیوید، هرتز. سلیمان، هرتز. یعقوب، هرتز. یوسف، هرتز. موسی، هرتز. سرسیس، هرتز. ذکریه، هرتز. یونس، هرتز. یحیی، هرتز. شعیب، هرتز. ایوب، هرتز. خضر، هرتز. الیاس، هرتز. عیسی و هرتز. از ادریس در فصل چهارم با عنوان «در نعت پاک حبیب هدی حضرت محمدی مصطفی صلوات الله علیه علیه السلام» یاد شده است. مواردی از قبیل نام، صفات، معجزات، آیاتی که درباره او نازل شده و درخواست شفاعت از شخصیت روحانی او مطرح می شود. این قسمت از 45 دوبیتی تشکیل شده است. در قسمت پنجم، با عنوان «Der-Senâ-yı Çehâr Yâr-ı Vefâ-Şi'âr-ı Hazret-i Ahmed-i Muhtar»، چهار تن از دوستان و خلفای صمیمی پیامبرمان حز. ابوبکر، هرز. عمر، هرتز. عثمان و هرتز. صفات علی ذکر شده است. در این بخش 40 دوبیتی، عمدتا هرتز. ستایش علی است. در بخش بعدی با عنوان «Der-Medh-i Ashâb-ı Guzin Rıdvânullâhi Te'âlâ 'Aleyhim Ecma'în»، Hz. یاران محمد ستوده می شوند. در بخش هفتم با عنوان «Der-Sitayiş-i Evliya-y Kiram Kaddesellâhu Ervâhahum»، Hasan-ı Basrî، Bâyezid-i Bistamî، Cüneyd-i Bağdadi، Ma'rûf-ı Kerhî، ابراهیم بن اهم، شکیک حز. که به بلحی، بشیر حافی، زونون مصری، نبی یا ولی نقل شده است. افرادی مانند شمعون، احمد اررفعی، شمس تبریزی، سید برهان الدین محکیک ترمیزی، صلاح الدین زرکوب، حسام الدین سلبی و مولانا سلال الدین رومی مورد ستایش قرار گرفته اند. علاوه بر این، این قسمت که در آن به روابط انبیا و اولیا پرداخته شده است، از 43 بیت تشکیل شده است. قسمت هشتم مشتمل بر 13 دوبیتی با عنوان «Der-Sitâyiş-i Sıbteyn-i Resûl-i Sakaleyn» است. اینجا نوه های پیامبرمان حز. حسن و هرتز. حسین مورد ستایش قرار می گیرد. در فصل نهم، در 37 دوبیتی با عنوان «در واکعه دیل سؤز کربلا و مزممت یزید پلید» واقعه کربلا در مورد هرتز ذکر شده است. ظلم های وارده به حسین و نزدیکانش و ویژگی های محرم و عاشورا بیان می شود. علاوه بر این، نفرت و خشم نسبت به یزید و شمر که عامل این حادثه دردناک بودند به تصویر کشیده شده است. در قسمت دهم با عنوان «درتنبیه غافلان و اکسیه شهیدان» مرثیه هایی برای مظلومین شهید واقعه کربلا و دوبیتی های هشدار دهنده برای غافلان آمده است. این قسمت از 21 دوبیتی تشکیل شده است. در دو فصل بعد، فضائل شهدای کربلا با عناوین «فضیلت گیره برائی واکآی دیل سؤز شهیدان کربلا» و «در سنا-ی شوهدا-ی کربلا» تجلیل شده است. این دو قسمت 30 دوبیتی است. آخرین قسمت توحفتول مسنوی 23 دوبیتی است و با عنوان «Der-Tazarru' u Du'â» نامگذاری شده است. در این قسمت دعا و نیایش با ذکر اسماء حسنای خداوند متعال در مورد غفران و رحمت و مغفرت او آمده است. (Tanyıldız 2016: 182-183). متن فارسی توسط Ahmet Tanyıldız و Mehmet Büküm به ترکی ترجمه و در سال ۲۰۱۷ منتشر شد. برای شرح حال شاعر ر.ک. «Şemsî, Süleyman Şemsi, Kara Şemsî Abdâl».فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Ahmet TANYILDIZ
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Sevgi, Ahmet (1995). “XIX. Yüzyıl Mevlevî Şâirlerinden Konyalı Şemsi Dede ve Dîvançesi”7. Milli Mevlânâ Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Konya: Selçuk Üniversitesi Basımevi,s. 62-73. Tanyıldız, Ahmet (2016). “Kara Abdâl Süleyman Şemsî Dede ve Şiirleri Üzerine”.Hikmet Akademik Edebiyat Dergisi Prof. Dr. Mine Mengi Özel Sayısı,S 5: 180-190. Tanyıldız, Ahmet – Büküm, Mehmet (2017).Şemsî Dîvânçesi,Ankara: Öncü Kitap.
Atıf Bilgileri	TANYILDIZ, Ahmet. "TUHFETÜ’L-MESNEVÎ ALÂ HUBBİ’L-HAYDARÎ (ŞEMSÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/tuhfetu-l-mesnevi-ala-hubbi-l-haydari-semsi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

مشاهده در منبع فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی - موتور جستجوی نسخه های خطی عثمانی

فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی

تحفط الماسنوی الحبی الحیدری (شمسی)

نویسنده شمسی، سلیمان شمسی، کارا شمسی عبدالله (متوفی 1244/1828 - ö. 1303/1886)

تاریخ انتشار 24/03/2022

موضوع ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - مثنوی فارسی کارا ابدال شمسی دده

نوع كتاب

زبان فارسی

دیجیتال خیر

نسخه خطی خیر

کتابخانه فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی

شماره ثبت tuhfetu-l-mesnevi-ala-hubbi-l-haydari-semsi

تاریخ 1305/1887-88

یادداشت‌ها مثنوی فارسی نوشته شیخ مولوی کارا ابدال سلیمان شمسی دده با الهام از مسنوی مولانا سلال الدین رومی. تمامی اشعار شمسی دده در قالب یک اثر در دو عنوان منتشر شد. بر اساس این متن که به دیوانچه معروف است، شمسی آن را به فارسی نوشته است. نام بخش مسنوی Tuhfetü'l-Mesbevî alâ hubbi'l-Haydarî است. این مثنوی مشتمل بر 340 دوبیتی است. کار با دعایی با عنوان «Der-Munâcât-ı Kâdiyu'l-Hâcât» آغاز می شود. در این بخش که مشتمل بر 31 دوبیتی است، عمدتاً اسماء حسنای خداوند متعال به تصویر کشیده شده و از او طلب مغفرت و رحمت می شود. در جاهایی ابیات و دوبیتی از مثنوی مولانا نیز آمده است. در قسمت دوم با عنوان «Der-Hamd u Senâ-yı Hudây-ı Te'âlâ 'Azze ve Celle» از خداوند متعال سپاسگزاری شده است. همانند قسمت اول، اسماء و صفات خداوند مورد تأکید قرار گرفته و آثار او بر عالم و موجودات ذکر شده است. این قسمت از 23 دوبیتی تشکیل شده است. قسمت سوم مشتمل بر 28 دوبیتی با عنوان «Der-sitâyiş-i Enbiyâ-yı 'İzâm 'Aleyhimu's-selam» نامگذاری شده است. اینجا هرتز آدم، هرتز. شیت، هرتز. نوح، هرتز. ابراهیم، حز. اسماعیل، هرتز. دیوید، هرتز. سلیمان، هرتز. یعقوب، هرتز. یوسف، هرتز. موسی، هرتز. سرسیس، هرتز. ذکریه، هرتز. یونس، هرتز. یحیی، هرتز. شعیب، هرتز. ایوب، هرتز. خضر، هرتز. الیاس، هرتز. عیسی و هرتز. از ادریس در فصل چهارم با عنوان «در نعت پاک حبیب هدی حضرت محمدی مصطفی صلوات الله علیه علیه السلام» یاد شده است. مواردی از قبیل نام، صفات، معجزات، آیاتی که درباره او نازل شده و درخواست شفاعت از شخصیت روحانی او مطرح می شود. این قسمت از 45 دوبیتی تشکیل شده است. در قسمت پنجم، با عنوان «Der-Senâ-yı Çehâr Yâr-ı Vefâ-Şi'âr-ı Hazret-i Ahmed-i Muhtar»، چهار تن از دوستان و خلفای صمیمی پیامبرمان حز. ابوبکر، هرز. عمر، هرتز. عثمان و هرتز. صفات علی ذکر شده است. در این بخش 40 دوبیتی، عمدتا هرتز. ستایش علی است. در بخش بعدی با عنوان «Der-Medh-i Ashâb-ı Guzin Rıdvânullâhi Te'âlâ 'Aleyhim Ecma'în»، Hz. یاران محمد ستوده می شوند. در بخش هفتم با عنوان «Der-Sitayiş-i Evliya-y Kiram Kaddesellâhu Ervâhahum»، Hasan-ı Basrî، Bâyezid-i Bistamî، Cüneyd-i Bağdadi، Ma'rûf-ı Kerhî، ابراهیم بن اهم، شکیک حز. که به بلحی، بشیر حافی، زونون مصری، نبی یا ولی نقل شده است. افرادی مانند شمعون، احمد اررفعی، شمس تبریزی، سید برهان الدین محکیک ترمیزی، صلاح الدین زرکوب، حسام الدین سلبی و مولانا سلال الدین رومی مورد ستایش قرار گرفته اند. علاوه بر این، این قسمت که در آن به روابط انبیا و اولیا پرداخته شده است، از 43 بیت تشکیل شده است. قسمت هشتم مشتمل بر 13 دوبیتی با عنوان «Der-Sitâyiş-i Sıbteyn-i Resûl-i Sakaleyn» است. اینجا نوه های پیامبرمان حز. حسن و هرتز. حسین مورد ستایش قرار می گیرد. در فصل نهم، در 37 دوبیتی با عنوان «در واکعه دیل سؤز کربلا و مزممت یزید پلید» واقعه کربلا در مورد هرتز ذکر شده است. ظلم های وارده به حسین و نزدیکانش و ویژگی های محرم و عاشورا بیان می شود. علاوه بر این، نفرت و خشم نسبت به یزید و شمر که عامل این حادثه دردناک بودند به تصویر کشیده شده است. در قسمت دهم با عنوان «درتنبیه غافلان و اکسیه شهیدان» مرثیه هایی برای مظلومین شهید واقعه کربلا و دوبیتی های هشدار دهنده برای غافلان آمده است. این قسمت از 21 دوبیتی تشکیل شده است. در دو فصل بعد، فضائل شهدای کربلا با عناوین «فضیلت گیره برائی واکآی دیل سؤز شهیدان کربلا» و «در سنا-ی شوهدا-ی کربلا» تجلیل شده است. این دو قسمت 30 دوبیتی است. آخرین قسمت توحفتول مسنوی 23 دوبیتی است و با عنوان «Der-Tazarru' u Du'â» نامگذاری شده است. در این قسمت دعا و نیایش با ذکر اسماء حسنای خداوند متعال در مورد غفران و رحمت و مغفرت او آمده است. (Tanyıldız 2016: 182-183). متن فارسی توسط Ahmet Tanyıldız و Mehmet Büküm به ترکی ترجمه و در سال ۲۰۱۷ منتشر شد. برای شرح حال شاعر ر.ک. «Şemsî, Süleyman Şemsi, Kara Şemsî Abdâl».فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Ahmet TANYILDIZ

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Sevgi, Ahmet (1995). “XIX. Yüzyıl Mevlevî Şâirlerinden Konyalı Şemsi Dede ve Dîvançesi”7. Milli Mevlânâ Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Konya: Selçuk Üniversitesi Basımevi,s. 62-73. Tanyıldız, Ahmet (2016). “Kara Abdâl Süleyman Şemsî Dede ve Şiirleri Üzerine”.Hikmet Akademik Edebiyat Dergisi Prof. Dr. Mine Mengi Özel Sayısı,S 5: 180-190. Tanyıldız, Ahmet – Büküm, Mehmet (2017).Şemsî Dîvânçesi,Ankara: Öncü Kitap.

Atıf Bilgileri TANYILDIZ, Ahmet. "TUHFETÜ’L-MESNEVÎ ALÂ HUBBİ’L-HAYDARÎ (ŞEMSÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/tuhfetu-l-mesnevi-ala-hubbi-l-haydari-semsi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].