نویسنده
ALI ŞİR NEVÂÎ (ö. 906/1501)
تاریخ انتشار
06/07/2022
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - معما، رساله
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
risale-i-mufredat-i-mu-amma
تاریخ
1491
یادداشتها
معمایی که توسط علی شیر نوایی در سال 1491 به فارسی نوشته شده است. اولین نمونه های معمایی در ادبیات ترکی توسط احمدی (متوفی 815 / 1412) و موئینی ارائه شد. شاعرانی از ایران و آذربایجان در گسترش و گسترش این گونه ادبی در ادبیات ترکی نقش بسزایی داشتند. سنت نوشتن معماها به قرن شانزدهم برمی گردد. اگرچه اندکی پس از قرن یازدهم اهمیت خود را از دست داد، اما تا دوره تنظیمات ادامه یافت (Saraç 2020: 320). موفقیت علی شیر نوایی که نقش عمده ای در توسعه زبان و ادبیات ترکی آسیای مرکزی ایفا کرد، یک دولتمرد آینده نگر، فداکار، یک مسلمان گسترده، یک فرقه مذهبی متدین، یک متفکر ترک که از شعر و هنر محافظت می کرد، و فردی بود که غنا و برتری زبان ترکی و ادبیات فارسی را در یک کشور فراگیر کرد. ناسیونالیسم او تأثیرگذار بود (Levend 1966: 285). تا قبل از کار رحمانی، مشخص بود که نوایی 29 اثر در موضوعات ادبی، علمی، اجتماعی، مذهبی- تصوفی، اخلاقی- تعلیمی در همه گونه ها و قالب های نظم و نثر کلاسیک نوشته است (2019: 299؛ Ercilasun 2009: 408). با این حال، بر اساس مقاله رحمانی با عنوان «علی شیر نوایی و سه اثر ناشناخته او در منابع نوشته شده در دوره او»، تعداد آثار نوایی با رسالههایی به نامهای Münşeat-ı Fârisî و Risâle-i Müfredât-ı Muamma, 10-10 به 32 رسید. 298) برای نوشتن یا بیان معما، علاوه بر دانستن عربی و فارسی، دانش حساب ابجد، فرهنگ اسلامی، عقاید مختلف، صرف و نحو و ادبیات کلاسیک ضروری است. به همین دلیل، نوایی اثری به نام Risâle-i Müfredât-ı Muamma نوشت تا قواعد ژانر معمایی را که در ادبیات فارسی از اهمیت بالایی برخوردار است، به افرادی که می خواهند معما بگویند و حل کنند، بیاموزد. در ادبیات ترکی، آثار نوایی از نظر ژانر طبقه بندی شد و مشخص شد که این اثر در رده بندی آثار زبانی و ادبی قرار گرفته است، اما توضیحی در مورد آن داده نشد. زبان اثر فارسی است. رساله مفردات موآما در ایران با مقدمه 122 صفحه ای توسط امیر نیمتی و مهدی قاسم نی و به صورت متن انتقادی توسط انتشارات موزه دانیش (تاریخ دسترسی: 23.04.2022) منتشر شده است. برای بیوگرافی نویسنده رجوع کنید به «Alî Shir Nevâyî/Nevâî».فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Dr. Öğr. Üyesi Fatma ŞENYÜZ
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum-Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Bulut, Serdar (2017). “Asya Coğrafyasının Büyük Edibi Alî Şîr Nevâî’nin Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Türk Diline Katkıları”.Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 1: 23-41.
Durmuş, İsmail (2020). “Muamma”.TDV İslâm Ansiklopedisi. C. 30. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 319-320. https://islamansiklopedisi.org.tr/muamma. Erişim tarihi: 20.04.2022
Emir, Nimetî, M. Kasım Niyâ. (2015).Alî Şîr Nevâî, Risâle-i Müfredat-i Muamma. Tahran: İntişârât-ı Müşkȗh-i Dâniş.
Ercilasun, Ahmet Bican (2009).Başlangıçtan Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi. Ankara: Akçağ Yayınları.
Kartal, Ahmet (2003). “Alî Şîr Nevâî’nin Farsça Şiirleri”.Bilig,Yaz 2003, S.26: 147-180.
Köktekin, Kazım (2002). “Ali Şîr Nevâî’nin Türkçeciliği”,A.Ü. Türkiye Araştırmaları Enstitüsü Dergisi.S. 19.
Kut, Günay (1989). “Alî Şîr Nevâî”.TDV İslâm Ansiklopedisi. C. 2. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 449-453.
Levend, Agâh Sırrı (1965).Alî Şîr Nevâî Hayatı, Sanatı ve Kişiliği. I. cilt, TDK Yayınları, Ankara.
Levend, Agâh Sırrı (1968).Alî Şîr Nevâî Divanlar ile Hamse Dışındaki Eserler. IV. cilt, TDK Yayınları. Ankara.
Rahmani, Zabihullah (2019). “Kendi Döneminde Yazılan Kaynaklarda Ali Şîr Nevâî ve Fazla Bilinmeyen Üç Eseri”.HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi [Journal of Academic Literature], 5, (10): 291- 303.
Saraç, Yekta M.A. (2020). “Muamma”.TDV İslâm Ansiklopedisi.C. 30. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 320-321. https://islamansiklopedisi.org.tr/muamma. Erişim tarihi: 20.04.2022
(https://www.farsnews.com/news/13940503001032, Erişim Tarihi: 02.12.2018)
Atıf Bilgileri
ŞENYÜZ, Fatma. "RİSÂLE-İ MÜFREDÂT-I MU’AMMÂ".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/risale-i-mufredat-i-mu-amma. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
