نویسنده
بهاء، بهاءالدین بن عبدالرحمن ماگالکراوی (متولد ? - متوفی پس از 827/1423-24)
تاریخ انتشار
20/08/2022
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - فرهنگ منظوم عربی-ترکی-فارسی
نوع
كتاب
زبان
عربی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
el-mu-asseratu-s-sihriyye-fi-l-ebyati-l-fikriyye-baha
تاریخ
12 رجب 812/20 آبان 1409
یادداشتها
اثری مختصر توسط بهاءالدین بن عبدالرحمن مگالکاراوی. رساله ای است منظوم در علم لغت و متر عربی-ترکی و فارسی. در مقدمه منثور هفت صفحه ای متن که نگارنده آن را به رسم تحفه نویسی نوشته است، پس از مدح و سالویه، اطلاعاتی درباره دلیل حق التحریر، تاریخ نگارش، محتوای و نام آن آورده شده است. مؤلف نوشته است که علم لغت و متر را مدتها فراگرفته و اثر خود را به صورت متنی فشرده نوشته است تا به سؤالات شاعر و یارانش پاسخ دهد. وی اظهار داشت که نوشتن را در روز پنجشنبه 15 محرم 812 (30 مه 1409) آغاز کرده است و آن را رساله المعشراطو-صحریه فی الابیاطیل-فکریه نامیده است، که وی اظهار داشت که در 12 رجب 814/020 مجدداً این اطلاعات را تکمیل کرده است. اولین فرهنگ لغت ترکی-عربی-فارسی در حوزه آناتولی توسط آتابی کیلیچ اثر همان نویسنده به نام U'cûbetü'l-Garâib fî Nazmi'l-Cevâhiri'l-Acâibi است. ماگالکاراوی با بیان اینکه کار او از سیصد دوبیتی تشکیل شده است، بیان می کند که این سیصد دوبیتی به سی بیت تقسیم می شود و هر یک قاره را به عناوین جداگانه تقسیم می کند. نگارنده مترهای این بحرین را نیز در حاشیه هر بحرین ثبت کرده است. نسخه خطی این اثر در کتابخانه ملی آنکارا، مجموعه عدنان اوتوکن، به شماره 06 Hk 238/1 قرار دارد و روی جلد داخلی آن با حروف عربی به صورت Lügatü Muaşşerâti'l-Fikriyye fi'l-Ebyâti's-Fikriyye و در سند دیگری به تاریخ Mali8/7,1,10، نوشته شده است. Muaşşerât با حروف لاتین. نام السهریه فی الابیات الفکریه ثبت شده است. در ادامه بخش المعشيراتو ـ صحريه اين نسخه كه در كتابخانه ملي است، پس از مقدمه صفحه، فرهنگ لغت به نام المحمديه كه در بيست و چهار مصراع و هر بند مشتمل بر پنج دوبيتي آمده است، پس از آن، U'f-Tulfourtyb'tâ € ™ مى آيد. بند ها فرهنگ لغت Nazmi'l-Cevâhiri'l-Acâibi به عنوان متون جداگانه درج شده است. نویسنده در هر سه اثر خود، عناوین بند را با مرکب قرمز ضبط کرده و مشخص کرده است که هر بند در کدام فصل است. همانطور که از نسخه موجود در کتابخانه ملی می توان فهمید، المعشراتو-صحریه و المحمدیه به عنوان آثار جداگانه نوشته شده اند. مطالعه مستقلی در مورد این رساله یافت نشده است. احمد احسان دوندار (2017) نیز در تز دکترای خود درباره لغت نامه های عربی-ترکی دوره عثمانی اطلاعاتی درباره این اثر ارائه کرده است. برای بیوگرافی نویسنده رجوع کنید به «بهاء، بهاءالدین بن عبدالرحمن ماگالکاراوی».فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Dr. Büşra Sıdıka Kaya
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum-Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Arslan, Mustafa (2013).Bahâüddin-i Magalkarâvî, U'cûbetü’l-Garâyib, Arapça-Farsça-Türkçe Manzum Sözlük. Ankara: Grafiker Yay.
Doğan Averbek, Güler (2018). “Dillerinden Biri Türkçe Olan Manzum Sözlükler Üzerine Yapılan Çalışmalar Bibliyografyası”.Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, (21): 85-114.
Dündar, Ahmet İhsan (2017).Osmanlı Dönemi Arapça-Türkçe Sözlükleri Mehmed b. Mustafa el-Vânî ve Terceme-i Sıhaâh-ı Cevherî Adlı Eseri. Doktora Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi.
Kılıç, Atabey (2006). “Klasik Türk Edebiyatında Manzum Sözlük Yazma Geleneği ve Türkçe-Arapça Sözlüklerimizden Sübha-i Sıbyan”.Erciyes Üniverstiesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (1): 65-77.
Magalkarâvî, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân (821/1418).El-Mu'aşşerâtü’s-Sıhriyye fi'l-Ebyâti’l-Fikriyye. Ankara Milli Kütüphane. Adnan Ötüken Koleksiyonu. Nu. 06 Hk. 238/1.
Öz, Yusuf (2010).Tarih Boyunca Farsça-Türkçe Sözlükler. Ankara: TDK Yay.
Yurtseven, Necmettin (2003).Türk Edebiyatında Arapça-Türkçe Manzum Lügatler ve Sünbülzâde Vehbî’nin Nuhbe’si. Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Kaya, Büşra Sıdıka. "EL-MU'AŞŞERÂTÜ'S-SİHRİYYE Fİ’L-EBYÂTİ’L-FİKRİYYE (BAHÂ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-mu-asseratu-s-sihriyye-fi-l-ebyati-l-fikriyye-baha. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
