نویسنده
Necmi, Ömer Necmi Efendi, İstanbulu (متوفی 1230/1815 - ö. 1307/1889)
تاریخ انتشار
28/03/2022
موضوع
ادبیات دیوان تکیه - اشعار
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
farsca-divance-necmi
تاریخ
قرن نوزدهم
یادداشتها
اثر نجمی که تسلط او به زبان فارسی را نشان می دهد و شامل اشعار فارسی است که در همان جلد دیوان ترکی او منتشر شده است. در دیوانچه 54 غزل وجود دارد که تعداد دوبیتی ها بین 5 تا 15 غزل متغیر است. این اثر بر اساس یک غزل 6 زوجی ساخته شده است و با یک مستزاد ساده که بیشتر از یک خط تشکیل شده است، به پایان می رسد. مرجح ترین ارزمتر در اشعار، نقوش «فائلاتون فائلاتون فائلاتون فائلون» از رمل بحری و «مفائیلون مفائیلون مفائیلون مفائیلون» از Hezec Bahrin، مانند دیلیون ترکی است. 5 غزل از هیچ متری پیروی نمی کند. برخی از شاعرانی که آثار منظوم تعلیمی می نویسند در اشعار خود بیان می کنند که نوشتن متری را به دنیا پیوند می بینند و از شاعری می گریزند (Köksal 2011: 14). به همین دلیل می توان اشعار نجمی را که با متر مطابقت ندارد، نگرش آگاهانه شاعر دانست. موضوع اصلی در اشعار فارسی عشق الهی و عرفان است. پس از مذهب و تصوف، به دلیل پیشه و زندگی وابسته به امر دینی، سخنانی از جبههها، تجهیزات نظامی و موسیقی جایگاه زیادی در اشعار شاعر دارد. زمان به طور کلی بیانگر تداوم است و مکان نماد قلمرو ابدیت است. بیشتر عناصر موجود در دیوانچه به توضیح فرآیندهای دشوار مسیر تصوف کمک می کند. در حالی که در منابع زندگینامهای که موفقیت شاعر را در شعر فارسی بیان میکند، از آثار ترکی نجمی به نامهای «دیوان»، «کاسیده الیفیه» و «توحفه وحده» یاد میکند، اما به داشتن دیوان یا دیوان فارسی اشارهای نکردهاند. اما حجم اشعار فارسی، چیدمان آنها بر اساس نظم دیوان و عنوان دیوان نجمی بر این اشعار، مانند دیوان ترکی، حکایت از آن دارد که این اثر دارای ویژگی دیوانچه و وجود دو اثر مستقل در یک جلد است. برخی از مطالعات اخیر نیز نجمی را در میان شاعران قرن نوزدهم قرار می دهد که دیوان یا دیوانچه ای به فارسی سروده اند (Aydın 2004: 32-37). نسخه نویسنده از اثر یافت نمی شود، اما سنگ نگاره هایی در کتابخانه ها وجود دارد که نسخه ای از یکدیگر هستند. در این متون چاپی، اشعار فارسی 20 صفحه اول را در مقابل دیوان ترکی تشکیل می دهند. اگرچه تاریخ های انتشار متفاوتی در فهرست ها ذکر شده است (1280/1863، 1284/1867، 1287/1870)، اما تحقیقات تاکنون نشان می دهد که این اثر بیش از یک بار منتشر نشده است و اختلاف در تاریخ ها به دلیل اشتباه خواندن سوابق سپرده گذاری است. بر اساس گزارش، چنین برداشت می شود که دیوانچه را حسن معصوم افندی، که در زمان عبدالعزیز خان (1861-1876) منشی حسابداری بود، نوشته و تقریباً در سال 1826 قبل از وفات، در چاپخانه دارالحلفة العالیه اسعد افندی به چاپ رسیده است. هر صفحه از دیوانچه شامل 25 سطر است که به دو ستون تقسیم شده است. پایان نامه ای در مورد آثار نجمی به غیر از دیوانچه فارسی تهیه شد که در آن دیوانچه فارسی گنجانده نشده بود (پاشازاده 1381). Divânçe برای اولین بار به صورت مستقل به صورت نقد و متن توسط Bilge Karga Göllü منتشر شد و اشعار به ترکی مدرن ترجمه شد (Karga Göllü 2021). غیر از این اثر، شاعر در دیوان ترکی و برخی مجلات اشعار فارسی دارد. اطلاعاتی که در مورد او و اشعارش در کتابخانه ها پراکنده شده نشان می دهد که او در زمان حیاتش با اشعار فارسی خود شهرتی پیدا کرده و این اشعار منحصر به دیوانچه او نبوده است. برای شرح حال شاعر رجوع کنید به: «اومر نجمی افندی». فرهنگ لغت اسامی ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Dr. BİLGE KARGA GÖLLÜ
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum
Niteliği
Telif
Kaynakça
Akün, Ömer Faruk (1994). “Divan edebiyatı”.İslâm Ansiklopedisi. C. 9. İstanbul: TDV. 389-427.
Aydın, Şadi (2004). “Türk Edebiyatı’nda Farsça Divân ve Divânçeler”.Nüsha15: 31-40.
Bursalı Mehmed Tâhir (1333).Osmanlı Mü’ellifleriII. İstanbul: Matbaa-i ‘Âmire.
İpekten, Haluk (2007).Eski Türk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Aruz.İstanbul: Dergâh Yay.
İsmail Paşa b. Mehmet Emin (1364-1366/1945-1947).Keşfü’z-Zünun Zeyli.C. I, İstanbul.
Karga Göllü, Bilge (2020). “Ömer Necmî Efendi'nin Farsça Dîvânçe'si Üzerine”.RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi3: 318-325.
Karga Göllü, Bilge (2021a). Ömer Necmî Efendi Farsça Dîvânçe (İnceleme-Metin).İstanbul: Kesit.
Karga Göllü, Bilge (2021b). “Ömer Necmî Efendi’nin Türkçe Dîvân’ındaki Farsça Tahmisler”.Littera Turca Journal of Turkish and Literature7 (4): 1355-1375.
Karga Göllü, Bilge (2021c). “Necmî’nin Türkçe Dîvân’ındaki Farsça Şiirler”.III. Uluslararası Türkiye-İran Dil ve Edebiyat İlişkileri Sempozyumu Türkçe Bildiriler Kitabı (22-23 Eylül 2021). (ed. Nihat Değirmenci). İstanbul: Demavend. 56-78.
Kaska, Çetin (2020).İran Şairleri Sözlüğü.İstanbul: hiperyayın.
Kocatürk, Vasfi Mahir (1970).Türk Edebiyatı Tarihi Başlangıçtan Bugüne Kadar Türk Edebiyatının Tarihi, Tahlili ve Tenkidi. Ankara: Edebiyat Yayınevi.
Küçük, Cevdet (1988). “Abdülaziz”.İslâm Ansiklopedisi.C. 1. İstanbul: TDV. 179-185.
Okuyucu, Cihan, A. Kartal, F. Köksal (2011).Klasik Dönem Osmanlı Nesri.İstanbul: Kesit.
Ömer Necmî Efendi (1284/1867).Dîvân-ı Necmî.Dârü’l-hilâfeti’l-‘aliyye Es’ad Efendi Matbaası.
Paşazade, Erhan (2002).Necmî Ömer Efendi’nin Dîvan, Tuhfe-i Vahdet ve Kasîde-i Elfiyye İsimli Eserlerinin Transkripsiyonlu Metni ve Dîvanı’nın İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi.
Safâ, Zebîhullâh (2005).İran Edebiyatı Tarihi.(çev. Hasan Almaz). C. II. Ankara: nüsha.
Atıf Bilgileri
KARGA GÖLLÜ, BİLGE. "FARSÇA DÎVÂNÇE (NECMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/farsca-divance-necmi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
