نویسنده
مولانا مصنفیک، علاءالدین علی بن محمد بن مسعود البیستامی شاهرودی (متوفی 803/1400-01 - متوفی 875/1470-71)
تاریخ انتشار
14/01/2022
موضوع
ادبیات دیوان تکیه - شرح مثنوی
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
serh-i-mesnevi-i-musannif-mevlana-musannifek
تاریخ
845/1442
یادداشتها
علاءالدین علی بن معروف به مصنفیک. محمد ب. شرح مسعود البیستامی عش شاهرودی بر هفت دوبیتی اول مثنوی مولانا. مسنیفک این اثر را که در آن کنیهها و ظرایف مسنوی را توضیح میدهد، در شب دوشنبه 25 شوال 845/3 مارس 1442، 10 ماه پس از آمدن به آناتولی، در بورسا به پایان رساند و آن را به سلطان کرامان ابراهیم بن محمد بن علاءالدین کرامانی تقدیم کرد. موسانیفک که از عاشقان مولوی بود، این اثر را با هدف به جا گذاشتن میراثی پس از خود و با هدف شناخت بهتر مسنوی نوشت. گرچه نویسنده ابتدا قصد داشت کل مثنوی را حاشیه نویسی کند، اما به هفت دوبیتی اول بسنده کرد. در این اثر که به عنوان رساله تصوف شناخته می شود تا کتاب تفسیر، هفت دوبیتی اول مثنوی به تفصیل در نه عنوان اصلی شرح داده شده است. دلیل اینکه متن از 9 عنوان اصلی تشکیل شده است این است که نویسنده هر سطر از دو دوبیتی اول را مستقلاً بررسی کرده و آنها را به عنوان سرفصل در آورده است. در اثر، ابتدا هفت دوبیتی اول مثنوی ترجمه شد، سپس دوبیتی ها به ترتیب حاشیه نویسی شد، مسائل صوفیانه مرتبط با موضوعات ذکر شد، عناصر نظم مولوی بیان شد و از آثار مولانا و بسیاری از بزرگان اسلام نقل قول هایی صورت گرفت. در اثر موضوعاتی چون نی، نیستان، جدایی، زن، مرد، فرقه، حقیقت، نماز، تصوف، نفس، ختنه، کافر، شرک، عقیده، عشق و شیطان روشن شده است. برخی از موضوعات چندین بار تکرار شد. در متنی که ترتیب خاصی ندارد، به صورت پراکنده موضوعات مطرح شده است. مفسر؛ او از اشعار شاعران معروفی چون سنای گازنوی، عطار نیشابوری، ابو شکور بلحی، سعدی شیرازی و حاکو یی کرمانی نقل کرده است. این تفسیر که به سبکی ساده، روان و روان و نزدیک به زبان گفتاری روزانه نوشته شده است، حاوی آیات و روایات، ضرب المثل ها، اشعار، داستان ها و نقل قول های مختلف است. این نثر نویسنده است که در اشعار او اشکال دارد. این تفسیر که به زبان فارسی نوشته شده است حاوی عبارات و جملات عربی فراوانی است. سه نسخه از این اثر موجود است: کتابخانه سلیمانیه، نفیظ پاشا، نو. 604; کتابخانه سلیمانیه، فاتح، نو. 2706; کتابخانه سلیمانیه، کارالله، نو. 1685. از این میان نسخه نفیظ پاشا با خط مؤلف نوشته شده است. یک پایان نامه دکترا در مورد Şerh-i Mesnevî-i Musannifüz توسط Sinan Taşdelen (2007) نوشته شد. برای زندگینامه شاعر رجوع کنید به «مولانا مصنفیک، علاءالدین علی بن محمد بن مسعود البیستامی عش شاهرودی». فرهنگ نام های ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. Çetin Kaska
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum-Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Kaska, Çetin (2021). “Türk Edebiyatında Mevlânâ, Mesnevî ve Mevlevîlik Hakkında Farsça Yazılan Eserler.”Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 8 (1): 1-31.
Taşdelen, Sinan (2007).Musannifek Alaaddin Ali b. Muhammed’in Mevlânâ’nın Mesnevî’si ile İlgili Risâlesi.Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.
Yaşaroğlu, M. Kâmil (2006). “Alâüddîn Alî b. Muhammed b. Mes‘ûd el-Bistâmî eş-Şahrûdî”.İslâm Ansiklopedisi. C. 31. İstanbul: TDV Yay. 239-240.
Atıf Bilgileri
Kaska, Çetin. "ŞERH-İ MESNEVÎ-İ MUSANNİF (MUSANNİFEK)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serh-i-mesnevi-i-musannif-mevlana-musannifek. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
