نویسنده
ابن عربشاه، احمد بن محمد بن عبدالله بن ابراهیم بن محمد، شهاب الدین، ابوالعباس، عجمی، رومی (متوفی 25 Zilkâde 791/15 نوامبر 1389 - متوفی 15 رجب 854/24 اوت 1450)
تاریخ انتشار
02/03/2022
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - کتاب تاریخ
نوع
كتاب
زبان
عربی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
aca-ibu-l-makdur-fi-neva-ibi-ahbari-t-temur-ibn-arabsah
تاریخ
838/1435
یادداشتها
این اثر عربی نوشته احمد بن محمد بن عبدالله بن ابراهیم بن ابو ناس محمد بن عربشاه شاهابدین ابوالعباس معروف به ابن عربشاه است. رساله ابن عربشاه اکایب المکدور فی نویبی (احباری) تمورادلی از منابع اولیه این دوره است و مشتمل بر پنج فصل است. به گفته ابراهیم کافس اوغلو (1987: 700)، در این اثر که نمونه کاملی از نثر گزینشی است، پس از مقدمه ای کوتاه، اطلاعات مفصلی درباره معنای نام تیمور از محل تولد او و در فصل هایی درباره وقایع تا زمان مرگ تیمور آورده شده است. علاوه بر این، از درگیریهای سلطنتی پس از مرگ تیمور و حوادثی که شاهرخ ماوراءالنهر و سمرقند را از میرزا حلیل سلطان گرفت، یاد میکند. ابن عربشاه که احتمالاً در سال 838/1435 کار خود را به پایان رسانده بود، از تیمور کینه ای داشت که پدر و مادرش را همراه خود به سمرقند فرستاد و این کینه را در کار خود منعکس کرد. به همین دلیل، دانشمندان بیان میکنند که عباراتی که نویسنده در کارش به کار میبرد و اطلاعاتی که ارائه میکند، تصوری از سوگیری ایجاد میکند. ابن عربشاه آثار خود را به سبکی قاطعانه می نوشت و به جای روایت ساده، زبانی دست و پاگیر را ترجیح می داد. علاوه بر این، عبارات مجازی و تشبیهات به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفت. از آنجایی که نویسنده برخی از رویدادها را در اثر خود اشتباه گرفته و از نظر ترتیب زمانی اشتباهاتی مرتکب شده است، استفاده از اطلاعاتی که ارائه کرده با مقایسه آن با سایر منابع، رویکرد صحیح تری خواهد بود. این کتاب که یکی از مهمترین منابع دوره تیموری است با نسخههای خطی موجود در کتابخانههای ترکیه و خارج از ترکیه به زبانهای مختلف انگلیسی، فرانسوی، لاتین، فارسی و ازبکی ترجمه شده است. این اثر که در سال 1110/1698 بغدادلی نظمی زاده مرتضی با عنوان تاریح تیمورلنکا به درخواست وزیر علی پاشا به ترکی ترجمه شد، با ورود به چاپخانه ترکیه در سال 1142/1729م با نام تاریح تیمور گورکانا منتشر شد. اما از آنجایی که به زبانی سنگین ترجمه شد، تا حدی ساده و کوتاه شد و در سال 1277/1860 با همین نام بازنشر شد (آکا 1988: 318). از آنجایی که ترجمه نظمی زاده سبک سنگینی داشت، احسن باتور نسخه بیروت را دوباره به ترکی ترجمه کرد (2012). معمر آکسوی پایان نامه کارشناسی ارشد خود را در مورد ترجمه نظمی زاده (2012) تهیه کرد. برای بیوگرافی راوی ر.ک. «ابن عربشاه، احمد بن محمد بن عبدالله بن ابراهیم بن محمد، شهاب الدین، ابوالعباس، عجمی، رومی». فرهنگ نام های ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Araş. Gör. Dr. Nagehan KÜÇÜKYILDIZ
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Tercüme
Kaynakça
Aka, İsmail (1988). “Acâibü’l-Makdûr”.İslâm Ansiklopedisi. C. 1. İstanbul: TDV Yay. 318.
Aka, İsmail (1994).Mirza Şahruh ve Zamanı (1405-1447). Ankara: TTK yay.
Aksoy, Muammer (2012). "Târîh-i Timur" Acâibü’l-Makdûr Fî-Nüvvâb-ı Timur (Târîh-i Timurlenk) Nazmi-zâde Efendi. Yüksek Lisans Tezi. Kars: Kafkas Üniversitesi.
Günaltay, M. Şemseddin (1991).İslam Tarihinin Kaynakları -Tarih ve Müverrihler-. (hzl. Y. Kanar). İstanbul: Endülüs Yay.
İbn Arabşah (1989).Acâ’ib el-Makdûr fî Nevâ’ibi Teymür. (hzl. Ahmed Fâyiz el-Humsî). Beyrut.
İbn Arabşah (2012).Acâ’ib el-Makdûr fî Nevâ’ibi Teymür. (çev. A. Batur). İstanbul: Selenge Yay.
Kafesoğlu, İbrahim (1987). “İbn Arabşah”.İslâm Ansiklopedisi. C. 5/2. İstanbul: TDV Yay. 698-701.
Macit, Ensar (2017).Timurlular Zamanında Azerbaycan. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Nazmîzâde Murtazâ (1277).Târîh-i Timur-ı Gûrkân. İstanbul: Cerîdehâne.
Yüksel, Musa Şamil (2009).Timurlularda Din-Devlet İlişkisi. Ankara: TTK Yay.
Atıf Bilgileri
KÜÇÜKYILDIZ, Nagehan. "ACÂ’İBÜ’L-MAKDÛR FÎ NEVÂ'İBİ AHBÂRİ'T-TEMÛR (İBN ARABŞÂH)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/aca-ibu-l-makdur-fi-neva-ibi-ahbari-t-temur-ibn-arabsah. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
