نویسنده
شاهیدی، موغلالی ابراهیم دده (متولد 875/1470-د.957/1550)
تاریخ انتشار
11/10/2021
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - شرح منظومی در منظوم
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
gulsen-i-tevhid-sahidi
تاریخ
937/1530?
یادداشتها
شرح مثنوی فارسی نوشته ابراهیم شاهیدی موغلی در قالب بیت مثنوی. در حالی که تاریخ نگارش گولشن توحید در نسخههای موجود در کتابخانههای ترکیه 937/1530 ثبت شده است، با توجه به دوبیتی تاریخ ارائهشده توسط نویسنده، با توجه به دوبیتی تاریخ در متن انتقادی که با مقایسه پنج نسخه از نسخههای موجود در کتابخانههای ایران ایجاد شده است. 940/1533. در Mecmû'atü't-Tevârihü'l-Muleviyeye آمده است که شاهیدی در سال 936/1529 نگارش این اثر را آغاز کرد و آن را در 942/1535 به پایان رساند. در Gülşen-i Tevhîd، Mevlânâ Celâleddin-i 100 دوبیتی از هر جلد از مثنوی رومی انتخاب شد و هر دوبیتی با پنج دوبیتی که در مسنوی متر نوشته شده بود حاشیه نویسی شد. مجموع دوبیتیها با احتساب دوبیتیهای منتخب از مسنوی به 3700 میرسد. شاهیدی در این بخش بیان می کند که در هنگام نگارش اثر خود ابتدا 600 دوبیتی از مسنوی را برگزیده و این دوبیتی ها در میان اهل تصوف بسیار رواج داشته است، اما بین این اشعار برگزیده از مجلدات مختلف اثر ارتباطی وجود ندارد و سعی کرده است ضمن حاشیه نویسی هر دوبیتی با پنج دوبیتی، به وحدت معنایی دست یابد (Beytur 2091:3291: Ş1291: Ş1291: 43 تکتاش 2012: 21). کار از جلد اول مثنوی با دوبیتی ها و شرح هایی که به ترتیب از شش جلد انتخاب شده اند، ادامه می یابد. Abdülbaki Gölpınarlı اشاره کرد که تأثیر کار یوسف سینچاک به نام Cezire-i Mesnevî در این اثر دیده شد (2006: 136). اگرچه نه به اندازه تحفه شاهیدی، که شهرتی به دست آورد که می توان آن را در میان متون قانون عثمانی دانست، اما این اثر نویسنده مورد توجه خوانندگان آن دوره نیز قرار گرفت. نسخه هایی از Gülşen-i Tevhid نیز وجود دارد که تاکنون 42 نسخه خطی آن شناسایی شده است (Açık Önkaş 2013: 25)، در کتابخانه های کشورهایی مانند ایران، مصر و انگلستان. علاوه بر این، زاتی سلیمان افندی (متوفی 1738)، یکی از شیوخ فرقه سلوتیه، شروع به نوشتن شرح منثور بر گلشن توحید کرد و هنگامی که پیش از اتمام آن درگذشت، یکی از شاگردانش به نام فهری احمد دده (متوفی 1799: şek4701-1799) کار را ادامه داد. 2021: 84-85). Gülşen-i Tevhîd توسط احمد نیازی افندی در استانبول منتشر شد (1298/1880). با این حال، عبدالباکی گلپینارلی خاطرنشان کرد که این نشریه پر از اشتباه است (Gölpınarlı 2006: 136). ترجمههایی از این اثر توسط Mithat Baharî Beytur و Afif Tektaş وجود دارد (Şimşekler 1998: 42-45; Beytur 2002: 8-10؛ Çıpan 2010: 273-274؛ Tan 2021؛ Tektaş 2012). برای اطلاع از زندگینامه شاعر ر.ک. «شاهیدی، موغلالی ابراهیم دده». فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. Nilüfer Tanç
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum
Niteliği
Telif
Kaynakça
Açık Önkaş, Nilgün (2013).Mevlânâ Okyanusundan Muğlalı Şâhidî Denizine Şâhidî Şiirleri ve Açıklamaları.Muğla: Muğla Belediyesi Kültür Yay.
Çıpan, Mustafa (1985).Muğlalı İbrahim Şâhidî: Hayâtı, Edebî Şahsiyeti, Eserleri, Divân ve Gülşen-i Vahdet (Tenkidli Metin). Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.
Çıpan, Mustafa (2010). “Şâhidî, İbrâhim”.İslâm Ansiklopedisi. C. 38. İstanbul: TDV Yay. 273-274.
Gölpınarlı, Abdülbâki (2006).Mevlânâ’dan Sonra Mevlevîlik. İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
Şimşek, Selami (2021).Keşanlı Süleyman Zâtî Efendi Hayatı, Eserleri ve Tasavvufî Görüşleri (İnceleme-Metinler). Ankara: Gece Kitaplığı.
Şimşekler, Nuri (1998).Şâhidî İbrahim Dede’nin Gülşen-i Esrâr’ı Tenkidli Metin- Tahlil. Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.
Tektaş, Afif (2012).Gülşen-i Tevhîd -Tevhîd Bahçesi- Şâhidî İbrâhim Dede. hzl. Mustafa Çiçekler. İstanbul: Eren Yay.
Yazar, Sadık (2011).Anadolu Sahası Klâsik Türk Edebiyatında Tercüme ve Şerh Geleneği. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Tanç, Nilüfer. "GÜLŞEN-İ TEVHÎD (ŞÂHİDÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/gulsen-i-tevhid-sahidi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
