نویسنده
ولی، کاراباش ولی افندی (متولد ?/? - متوفی ?/1686)
تاریخ انتشار
01/02/2022
موضوع
ادبیات تکیه - اثر صوفیانه
نوع
كتاب
زبان
عربی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
kitab-i-serh-i-fususu-l-hikem-el-musemma-bi-kasifi-l-esrar-karabas-veli
تاریخ
1670- 1671
یادداشتها
اثری که حاوی شرح فصوص الحیکم ابن العربی است که توسط صوفی کاراباش ولی نوشته شده است. نام کامل اثری که به منظور درک و قدردانی از علم صوفیانه ابن العربی نوشته شده است، کتاب شرح فصوصول الحیکم الموسمه است. bi-Kâşifi'l-Srâr (Kara 2002: 82). این اثر به زبان عربی بین سالهای 1670 تا 1671 نوشته شده است. همچنین گمان میرود که اثری به نام کامل اسراءالفصوص وجود داشته باشد که شرح عربی اثر در آن خلاصه شده است (Kara 2002: 2). در برخی از نسخه ها، نام اثر به صورت مگزول فصوص و کاشفول الموشکیلات ذکر شده است (الکان 2017: 229). قاراباش ولی افندی تصمیم گرفت این کتاب را تفسیر کند زیرا مردم استانبول فصوص الحیکم را در نظر نمی گرفتند و حتی در زمان او آن را انکار می کردند. وی در عین حال با بیان اینکه اثر، کتابی است «شامل همه معارف انبیا و اولیا» است و بر اهمیت تفسیر آن تأکید کرد (الکان 2017: 228). جمله اول این اثر با عنوان «الحمدولیللّهیللزی caale 'l-insâne mizânen bi¬ bahri ulumihî ve hassahû li ttecellî'd-dâimi bizâtihî» شروع می شود. کاراباش ولی در حین تفسیر این اثر، ابتدا متن ابن العربی را با گفتن «کلعش-شیح» (شیخ چنین گفته است) و سپس تفسیر خود را با گفتن «ولمعنا» (وقتی به معنای آن رسید) نوشت (کارا 1381: 82). کاراباش ولی که فکر میکرد تفسیر اثر باعث فراموشی اصل میشود، اظهار داشت که تفسیر را به صورت مختصر نوشته است، اما معنای واقعی اثر را نمیتوان فهمید مگر اینکه در دست یک راهنمای کامل آموزش داده شود. کاراباش ولی در این اثر «از آنجایی که میخواست تفسیری خلاصه بنویسد، به تحلیلهای دستوری گسترده یا تفاوتهای کپی نپرداخت، بلکه مستقیماً بر معنا و محتوای متن تمرکز کرد» (الکان 2017: 228). مفسران قبل از خود را در بر نگرفت. Karabaş Veli که نگران است معنای عمیق اثر باعث سوء تفاهم شود، در این مورد به خواننده هشدار می دهد. او می گوید حتی اگر در مضمون فصوص الحکم به مسائلی برخورد کند که ممکن است با فهم منافات داشته باشد، باید نظر خود را نسبت به متن حفظ کند. همچنین در تفسیر بیان میکند که کلمات را زیاد گسترش نمیدهد زیرا زیادهروی انسان را از هدف منحرف میکند (کسیروال-کلام یوریسون-نیسیان) (الکان 2017: 228). تفسیر را کاراباش ولی، به ویژه شیخ شابان ولی، شیوخ او اسماعیل چورومی و مصطفی افندی، و سلطان آن دوره، چهارم، نوشته اند. با دعای او به محمد خاتمه می یابد (الکان 2017: 229). نسخه ای از این اثر در بخش حاجی محمود افندی کتابخانه سلیمانیه استانبول است. اندازه آن 14x85 میلی متر است و هر صفحه دارای 19 خط است. در برگ 1/ب کتاب، کتاب «کتاب شرح فصوصول الحیکم المؤسمم بی کاشیفی اسرار لیش-شیح علی بن محمد الکاستمونی الحلوتی عش-شا'بانی eç-şa'bâni eç-çehîrcehîr bi-Kaşifi'l-Esrâr li'ş-şeyh نوشته شده است (Kara 2002: 83). نسخه ای دیگر در بخش نسخه های خطی عربی موزه قصر توپقاپی و شامل 161 برگ با عرض 195x115 میلی متر است. اطلاعات دقیق در مورد محتوا و نسخه های اثر در پایان نامه دکتری Kerem Kara با عنوان Karabaş Veli Life, Works and Ideas آورده شده است. مقاله Ercan Alkan با عنوان «ادبیات تفسیری دوره عثمانی Fusûsü'l-Hikem» حاوی اطلاعات مفصلی درباره اهمیت تفسیر کاراباش ولی و محتوای اثر در میان تفسیرهای اثر است. برای شرح حال شاعر ر.ک. "VELİ، Karabaş Veli Efendi". فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Meryem Özdemir
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Tercüme
Kaynakça
Alkan, Ercan (2017). "Osmanlı Dönemi Fusûsü’l-Hikem Şerh Literatürü".Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi,15(30): 211-240.
Kara, Kerim (2002 ).Karabaş Velî Hayatı Eserleri ve Fikirleri.Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Atıf Bilgileri
Özdemir, Meryem. "KİTÂB-I ŞERH-İ FUSÛSU'L-HİKEM EL-MÜSEMMÂ Bİ-KÂŞİFİ’L-ESRÂR (KARABAŞ VELİ EFENDİ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kitab-i-serh-i-fususu-l-hikem-el-musemma-bi-kasifi-l-esrar-karabas-veli. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
