نویسنده
بابا نیت الله بن. محمود النهجوانی (متوفی ?/? - ö. 920/1514)
تاریخ انتشار
30/01/2022
موضوع
ادبیات تکیه - تفسیر صوفیانه
نوع
كتاب
زبان
عربی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
el-fevatihu-l-ilahiyye-ve-l-mefatihu-l-gaybiyye-el-mudihatu-li-l-kur-aniyye-ve-l-hikemi-l-furkaniyye
تاریخ
902/1496
یادداشتها
تفسیر عربی توسط بابا نیم الله نهجوانی در راستای اصول صوفیانه نوشته شده است. این اثر در سال 902/1496 در تبریز به پایان رسید و مشتمل بر دو جلد است. در مقدمه اثر به وحدت وجود، راه های سفر و وحدت شهدا اشاره شد و سپس تمام آیات قرآن تفسیر شد. مؤلف این اثر را که اولین تفسیر صوفیانه است که تمام آیات قرآن در آن تفسیر شده است، بدون توسل به تفسیری نوشته است. مؤلف هر سوره را با مقدمه ای متناسب با محتوای آن آغاز کرده و با پایانی حاوی درسی که از آیات موجود در هر سوره است، به پایان رسانده است. از آنجایی که سوره ها دارای موضوعات مختلفی هستند، مقدمه و خاتمه هر سوره با سوره های دیگر متفاوت است. در کار، هم گرایش های تفسیری بیرونی و هم عرفانی دنبال شد، به نظریه وحدت پیوسته هستی پرداخته شد و به روایت و نمونه های تفسیری روشنگر جایگاه چندانی داده نشد. نویسنده در اثری که از ابتدا تا انتها انتخاب شده است، آیات را با کلمات و جملات کوتاه تفسیر کرده، در برخی صفحات از پاورقی استفاده کرده، بسمله ابتدای سوره ها را مطابق با مقدمه آن سوره تفسیر کرده و اثر را با کلمات قرآن، حدیث و اصحاب تفسیر کرده است. نویسنده در این اثر نیز مانند همه آثار خود از پرداختن به موضوعاتی چون وحدت وجود، ذات خداوند، صفات، افعال، خدا و انسان، رابطه خدا و عالم غافل نشده است. نویسنده در این اثر که شامل نمونههایی از تفسیر بیرونی، عشری ـ صوفیانه و نظری ـ صوفیانه است، روش تفسیر اشریری را در پیش گرفته و به این اثر باید به عنوان عبرت، عبرت، کشف و مکاشفه نگاه کرد. نهجوانی با تفسیر هر آیه جداگانه با صوفیان پیش از خود که بر برخی از کلمات یا معانی کلی آیات تمرکز داشتند، تفاوت داشت. این اثر با سبکی ساده، روان و قابل فهم نوشته شده است و وارد جزئیات زیادی نمی شود. نمونه هایی از لحاظ نحوی جای کمی داده شده است، تشبیه، اسناد، هنرهای ادبی سسی و جناسی مورد بررسی قرار گرفته و موضوعات فقهی در آن گنجانده نشده است. در اثری که مفاهیم صوفیانه مانند توبه، عزلت، خوف، تقوا، توکل، تفویز، هالک، شکر، صبر، رضایت، ذکر، حکمت، ولایت، وجود و وجود واجب، فن بکاء، توحید ذکر شده است، اشکالات قرآن به طور کامل با مثال و قسمهای زبانی بیان شده است. عدم ذکر آن نقص محسوب می شود. دوم از کار. نسخه مؤلف از جلد مورخ 901/1495 در کتابخانه موزه قصر توپقاپی (III. احمد، شماره 61) موجود است. جلد اول اثر شامل 579 صفحه و جلد دوم در 540 صفحه است. این اثر که با نام تفسیرو نیممتیالله نیز شناخته میشود، در سال ۱۳۲۶ در دو جلد در استانبول منتشر شد. بر روی اثر مذکور، پایان نامه کارشناسی ارشد توسط رمضان بیهان (1376) و پایان نامه دکتری توسط یاشار کورت (1377) تهیه شد. برای زندگینامه شاعر رجوع کنید به “Baba Nimetullah, Nimetullah Nahcıvanî”.فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. Çetin Kaska
Alfabesi
Arap
Yapısı
Mensur
Niteliği
Tercüme
Kaynakça
Bayhan, Ramazan (1997).Ni`metullah b. Mahmut Nahcivani ve "el-Fevatihu`l-İlahiyye ve`l-Mefatihu`l-Gaybiyye" Adlı Eserinin Tahlili.Yüksek Lisans Tezi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi.
Fîrûz Merdânî (1397). “Mu’arrifî-i Şeyh Bâbâ-i Nahcivânî ve Berresî-i ‘anâsır-i Sebkî ve Muhtevâî-i Nüsha-i Hettî-i Şerh-i Gülşen-i Râz-i Vey”, Neşriyye-i Nesr-i Pejûhî-i Edeb-i Fârsî, 43/21, s.155-175.
Kurt, Yaşar (1998).Nahcuvanî ve Tasavvufi Tefsiri. Doktora Tezi. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
Kurt, Yaşar (2013). “Nimetullah bin Mahmud”,İslam Ansiklopedisi. C.33. İstanbul: TDV Yay. 132-133.
Atıf Bilgileri
Kaska, Çetin. "EL-FEVÂTİHU'L-İLÂHİYYE VE'L-MEFÂTÎHU'L-GAYBİYYE EL-MÛDIHATÜ Lİ'L-KUR'ÂNİYYE VE'L-HİKEMİ'L-FURKÂNİYYE (BABA Nİ'METULLÂH)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-fevatihu-l-ilahiyye-ve-l-mefatihu-l-gaybiyye-el-mudihatu-li-l-kur-aniyye-ve-l-hikemi-l-furkaniyye. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
