نویسنده
نسیمی، شیخ عمادالدین سید نسیمی (متوفی ? - ö. 807/1404-05?)
تاریخ انتشار
29/07/2022
موضوع
ادبیات مکتوب / ادبیات دیوان - اشعار
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
divan-i-farisi-nesimi
تاریخ
?
یادداشتها
اثر شیخ عمادالدین سید نسیمی مشتمل بر اشعار فارسی. نسخه های زیادی از دیوان فارسی موجود است. در این میان نسخه شماره 13191 در موزه قونیه کویون اوغلو دارای 128 برگ و 15 سطر است. تاریخ و مکان کپی مشخص نشده است. نسخه شماره 3977 در کتابخانه ایاصوفیه به خط طالیک توسط سلطان احمد الحروی خوشنویس در استانبول در سال 909/1503 نوشته شده است (Alparslan 1967: 8). در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران دو نسخه به نام دیوانامادالدین نسیمی شیرازی به ثبت رسیده است. نسخه اول به شماره 2/5386 به خط نستالیک نوشته شده است. 76 صفحه است که در هر صفحه 14 خط وجود دارد. دومی به شماره 4695/1 واقع شده است. این نسخه خطی به خط نستالیک در 1087/1676-77 نسخه برداری شده و در هر صفحه 13 سطر است (آیان 1381: 127). اولین نسخه از دو نسخه در اتحاد جماهیر شوروی در بخش نسخه های خطی آکادمی علوم، موزه آسیایی در لنینگراد، شماره A 53، و نسخه دوم در مؤسسه نسخه های خطی گرجستان در تفلیس است. هیچ سابقه ای از کپی برداری از نسخه لنینگراد وجود ندارد. نسخه تفلیس توسط درویش محمد بن مداح کنبرعلی در 7 شعبان 878/28 دسامبر 1473 تکمیل شد. تمام اشعار دیوان فارسی به صورت عروزمتر است. در دیوان فارسی (طبق انتشار صالحی 1368) که در آن غزلیات و دوبیتی ناقص و سه دانشمند عربی و دو عالم فارسی عربی حضور دارند، دویست و نود غزل، پنج مثنوی، هفت قصیده، یک ترسی خم، یک محمد، یک انشاء، هشتاد و هفتاد و یک انشاء، هشتاد و هشتاد و یکم. یک مسممت وجود دارد. زبان اشعار شاعر در این اثر که از نظر هنرهای ادبی بسیار غنی و مکرر شامل نقل آیات و روایات است، ساده و روان و سبک آن چشمگیر است. در غزلیات فارسی نیز عباراتی با موفقیت به کار رفته است که اکثر آنها لحنی پرشور دارند. در متنی که اندیشه صوفیانه غالب است، عشق صوفیانه با بیانی صمیمانه و زنده بیان شده است. تعداد اشعار دیوان که شامل عشق مادی است بسیار اندک است (صالحی 1368: 112/31-14، 176/92-2). نسیمی که مدتی با فضل الله حروفی در باکو و شیروان زندگی می کرد، یکی از نمایندگان برجسته فهم حروفی است که فضل الله مطرح کرده است. او همچنین اعتقاد هوروفی خود را در اشعار خود در دیوان فارسی منعکس کرده است. استفاده محکم شاعر از اصطلاحات متعلق به اندیشه صوفیانه، غرور در بیان صریح حقیقت و انتخاب زبانی پرشور و صمیمانه از مهمترین ویژگی های شعر اوست. نسیمی حروفی را به ویژه در مثنوی های خود می ستاید. در رباعیات خود، هرتز. وی ضمن ستایش علی، مباحث مربوط به حروفیّه را درج کرد (صالیحی 1368: 281، 319-322). علاوه بر این، در دیوان فارسی، شاعر ارادت خود را به شیخ خود فضل الله حروفی و حز. اشعاری وجود دارد که در آنها درباره پیامبر و دوازده امام صحبت می کند (Değirmençay 2013: XL-XLIII). نسیمی; فریدالدین عطار (متوفی 618/1221)، مولانا (متوفی 672/1273)، سعدی شیرازی (متوفی 691/1291)، امیر حسین دیهلوی (متوفی 725/1324) و حافیز2/389 برای شیرازی نوشتند. آنها شباهت اشعار فارسی نسیمی با حافظ شیرازی از نظر محتوا و نحو چشمگیر است (صالیحی 1368: 31-43). متن انتقادی دیوان تهیه شده توسط حمید محمدزاده در سال 1972 در باکو منتشر شد. صفحات مقدماتی این اثر فارسی با عنوان "Dîvân-ı Fârisî-i Nesîmî" توسط تورگوت کارابی با تغییر نام به ترکی ترجمه و در قالب مقاله منتشر شد (1997). علاوه بر اینها، نسخه هایی از دیوان تهیه شده توسط سیدعلی صالحی (1368)، پرویز عباسی داکانی (1369)، محمدرضا مرعشی (1370)، یدالله سلالی پندری (1371) وجود دارد. علاوه بر این، این دیوان در ایران توسط خوشنویس اسماعیل نژاد فرد لرستانی در خط تالیکی (1370) منتشر شده است. کاتلین بوریل یک پایان نامه دکتری در مورد 158 تویوگ ترکی و چهارده روبای ایرانی نسیمی (دانشگاه کلمبیا 1964) تهیه کرد و این مطالعه در سال 1972 منتشر شد. Veyis Değirmençay (2005) دیوان فارسی را به ترکی ترجمه کرد (Bilgin 2007: 3-5). برای شرح حال شاعر ر.ک. «نسیمی، شیخ امام الدین سید نسیمی». فرهنگ نام های ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. Ayşe Hilal Kalkandelen
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum
Niteliği
Telif
Kaynakça
Alparslan, Ali (1967).Câvidannâme’nin Nesîmî’ye Tesiri. Doçentlik Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Ayan, Hüseyin (2002).Nesîmî, Hayatı - Edebî Kişiliği - Eserleri ve Türkçe Divanının Tenkitli Metni. Ankara: TDK Yay.
Bilgin, Azmi (2007). “Nesîmî”.İslâm Ansiklopedisi. C. 33. İstanbul: TDV Yay. 3-5.
Burrill, Kathleen (1972).The Quatrains of Nesimî Fourteenth-Century Turcic Hurufi. Paris: The Hague.
Çınar, Bekir (2009). “Eserleriyle Prof. Dr. Hüseyin Ayan: Seyyid Nesîmî Divanı”.Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (39): 73-83.
Dâkânî, Perviz Abbâsî (1369).Dîvân-ı Seyyid İmâdüddîn Nesîmî. Tahran: İntişârât-ı Berg.
Değirmençay, Veyis (2005).İmâduddîn Nesîmî ve Farsça Divanı. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Matbaası.
Karabey, Turgut (1997). “Nesîmî’nin Hayatı ve Farsça Divanı”.Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (7): 67-75.
Karabey, Turgut (2020).Nesîmî, Hayatı - Sanatı - Eserleri - Bazı Şiirlerinin Açıklamaları. Ankara: Akçağ Yay.
Mehmedzâde, Hamîd (1972).Dîvân-ı Fârsî-yi Nesîmî. Bakü.
Mer’aşî, Muhammed Rızâ (1370).Hurşîd-i Der-bend, Dîvân-ı İmâdüddîn Nesîmî. Tahran: Kitâb-ı Nümûne.
Penderî, Yedullah-ı Celâlî (1382).Zindegî ve Eş‘âr-ı İmâdüddîn Nesîmî. Tahran: İntişârât-ıTahran.
Sâlihî, Seyid Alî (1368).Dîvân-ı Nesîmî. Tahran: İntişârât-ı Tahran.
Atıf Bilgileri
Kalkandelen, Ayşe Hilal. "DÎVÂN-I FÂRİSÎ (NESÎMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-i-farisi-nesimi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
