نویسنده
یوسف، دولت اوغلو فکیه یوسف چلبی (متولد 798/1395-96؟ - متوفی 906/1500-01)
تاریخ انتشار
11/05/2022
موضوع
ادبیات مکتوب / دیوان ادبیات - فصاحت
نوع
كتاب
زبان
عربی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
et-tebyin-fi-l-me-ani-ve-l-beyan-yusuf
تاریخ
888/1483
یادداشتها
اثری که توسط Devletoğlu Yûsuf از بالیکسیر نوشته شده است که نام اصلی او یوسف بن حسین الکرمستی است. دولت اوغلو یوسف این کتاب را بر اساس تلحصول مفتاح الکازونی (متوفی 739/1338) تهیه کرده است (Benli 1998: 236). بعداً متن را حاشیه نویسی کرد و نام آن را pet-Tibâna گذاشت. سپس خلاصه ای انجام داد و نام آن را دائل منتهاب (el-Müntehabü fî Muhtasari't-Tebyîni fi'l-Me'ânî ve'l-Beyân) گذاشت (Balcı 2014: 313). سه نسخه از اثر نوشته شده به زبان عربی را می توان شناسایی کرد: کتابخانه سلیمانیه، اسمیه سلطان، نو. 0034، vr. 1b-84a; کتابخانه سلیمانیه، لاللی، نو. 02780، vr. 1b-96a; کتابخانه ریاست جمهوری، نو. 005606-III، vr. 139b- 242a. بر اساس نسخه موجود در کتابخانه ریاست امور دینی، این رساله در سال 888/1483 نوشته شده است (Aktaş 2019: 25). متن از مقدمه (مفاهیم اساسی)، دو بخش علم (معانی، بیان) و حاتم (بدی) تشکیل شده است (Aktaş 2019: 25). یکی از اولین ویژگیهای بارز این اثر کرمستی این است که جوهره آثار برجسته علم بلاغت از جمله مفتاحالعلوم، تلحصول مفتاح، العزاه، المتوول و المحتصا را بهطور کلی، سبک و روان و بهویژه به موضوعاتی بسیار آسان و روان میپردازد. دانش آموزان." کرمستی در این اثر که بخش قابل توجهی از شواهد در تلحیصول مفتاح و متوول را در بر می گیرد، دوبیتی از مفتاح العلوم، دلائل العقاذ و اسرارالبلاغه می گیرد و احکام و احکامی را که شرح می دهد به دقت از قرآن گرفته شده است. همچنین مشاهده می شود که وی می خواست با کار با آیاتی که نقل کرده به موضوعات بلاغت غنا و نشاط ببخشد.» (بنلی، 1377: 236) نکته مهم دیگر در اثر این است که «در تبیین تفسیر آیات ضبط شده توسط مؤلف در پرتو شواهد و عناصر موضوع استخاره، به ویژه از استصحاب او بهره برده است. 538/1144 تفسیر کشاف به نام حکائیک و تنزیلاد» (بنلی 1998: 239). یکی دیگر از ویژگی های قابل توجه الت تبین را می توان در طبقه بندی و چینش موضوعات آن مشاهده کرد.کرمستی که عموماً بیشترین تلاش را برای تطبیق این فهرست با این فهرست انجام داده است. مورد بحث قرار گرفت، در برخی جاها از قزوینی خارج شد و طبقه بندی و رتبه بندی منحصر به فرد خود را انجام داد (Benli 1998: 240). فرهنگ نامهای ادبیات ترکی یوسف، دولت اوغلو.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. Özkan Ciğa
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum-Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Aktaş, Sahip (2019).Yûsuf b. Hüseyin El-Kirmâstî’nin Hayatı, Eserleri ve El-Muntehab Adlı Eserinin Tahkik ve Tahlili. Doktora Tezi. Bingöl: Bingöl Üniversitesi.
Balcı, Rüştü (hzl.) (2014).Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn. C. 1. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.
Benli, Mehmet Sami (1996).Yûsuf el-Kirmâstî, Hayatı ve et-Tebyîn fi’l-Me‘ânî ve’l-Beyân’ı. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Benli, Mehmet Sami (1998). “Yûsuf el-Kirmâstî, Hayatı ve et-Tebyîn fi’l-Me‘ânî ve’l-Beyân’ı”.Şarkiyat Mecmuası, (8): 229-244.
Özkan, Mustafa (1994). “Devletoğlu Yûsuf”.İslâm Ansiklopedisi. C.9. İstanbul: TDV Yay. 243-244.https://islamansiklopedisi.org.tr/devletoglu-yusuf[Erişim tarihi: 10.05.2022]
Tanyıldız, Ahmet (2020). “Yûsuf, Devletoğlu Fakîh Yûsuf Çelebi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/yusuf-devletoglu-fakih-yusuf-celebi[Erişim tarihi: 10.05.2022]
Yazar, Sadık (2022). “Vikâye Tercümesi / Vikâye / Vikâye-Nâme (Yûsuf)”.Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü.http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/vikaye-tercumesi-vikaye-vikaye-name-yusuf[Erişim tarihi: 10.05.2022]
Atıf Bilgileri
Ciğa, Özkan. "ET-TEBYÎN Fİ’L-ME’ÂNÎ VE’L-BEYÂN (YÛSUF)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/et-tebyin-fi-l-me-ani-ve-l-beyan-yusuf. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
