نویسنده
داوود قیصری، شراف الدین داوود ب. محمود ب. محمد (متولد ?/؟ - متوفی 749/1349)
تاریخ انتشار
04/11/2021
موضوع
ادبیات دیوان تکیه - تفسیر
نوع
كتاب
زبان
فارسی
دیجیتال
خیر
نسخه خطی
خیر
کتابخانه
فرهنگ لغت آثار ادبی ترکی
شماره ثبت
serhu-kasideti-t-taiyye
تاریخ
751/1350
یادداشتها
شرهو کاسیدیتیت تائیه، داوود ب. این تفسیر عربی است که محمد قیصری (متوفی 751/1350) بر قصیده ابنالفارض به نام Taiyye/Tâiyyetü'l-Kubra، همچنین به نام Nazmü's-Sülûka، نوشته است. اگرچه Bursalı Mehmed Tahir (2016:70) می گوید که نام تفسیر Keşfü Vücûhi'l-Gurr li-Me'âni'd-Dürrol است، این نام عبدالرزاق ب. نام تفسیری است که احمد الکاشانی (متوفی 730/1330) بر تائیه کاسید نوشته است. این اثر شامل یک مقدمه طولانی و یک بخش تفسیر است. پس از فصل بسمله و حمداله، دلیل کپی رایت اثر توضیح داده شده است. طبق گفته قیصری در متن، عده ای از ارادتمندان که در راه توحید بودند، نزد او آمدند و تائیه کاسید را خواندند و تصحیح کردند. با این حال، کایسری تفسیری ندارد که در طول این قرائت ها از آن بهره مند شود. اگرچه برخی از علما تفسیرهای بسیار خوبی بر قصیده تعیّه دارند، اما مفاهیمی که به دل قیصری آمده در هیچ یک از این تفاسیر یافت نمی شود. به همین دلیل تصمیم می گیرد این تفسیر را بنویسد و اثر خود را به شخصی تقدیم می کند که او را با صفاتی چون «خورشید آسمان وزیری» و «دوربین طالع وزیر اعظم» می ستاید، اما نامی از او نمی برد. سپس یک «مقدیمه» آورده که در آن به مباحث مهم تصوف و سه باب به نام «مقاصد» پرداخته است. مکادمه از دو فصل تشکیل شده است. در فصل اول، موضوع، اصول و مسائل علم تصوف; در فصل دوم به برخی از مفاهیم صوفیه پرداخته شده است. «هدف» اول شامل سه فصل است. در اولی، وجود خدا، اسماء و صفات او; در مرتبه دوم، مراتب تسبیح وجود و مراتب پنجگانه الهی (hazarat-ı hamse); در سومین مورد به عالم مثال پرداخته شده است. «هدف» دوم که در آن راه های رسیدن توضیح داده شده است، مشتمل بر سه فصل است. در اولی نبوت و در دومی قداست و در سومی راه وصول به قداست بیان شده است. «مقصد» سوم درباره جم، توحید و مراتب آنهاست و مشتمل بر سه باب است. در جزء اول، مسئله جم و نتایج آن، در قسمت دوم، توحید و مراتب آن، در قسمت سوم، خلافت، و در قسمت آخر (حاتمه)، موضوع پایان خلافت آمده است. این مقدمه در باب تصوف با نامهای مختلفی (Kitâbün fî-İlmi't-Tasavvuf، Risâletün fî-Beyâni Esrâri't-Tevhîdi ve Envâihi، Esrâru't-Tevhîd و Merâtibü't-Tevhîd) به عنوان اثر مستقل کپی شده است. رساله ابتدا به فارسی تحت عنوان Şerh-i Risâle-i Kayseri در اثری با عنوان Resâil-i Kayseri تهیه شده توسط Celaleddin Aştiani در سال 1345 شرح داده شد و سپس با نام et-Tevhîd ve'n-Nübüvve ve'l-Velâye منتشر شد. مهمت بایراکتار آن را در مقالهای با عنوان Risâletün fî-İlmi't-Tasavvuf در سال 1988 و بعداً در اثر خود به نام Resâ'il منتشر کرد که شامل هشت رساله از داوود-ای قیصری (بین صفحات 105-133) است (کایسری 1997). محمد بدیرحان نیز این رساله قیصری را همراه با رساله ای به نام Şerhu Te'vîlâtı Besmele در اثر خود با عنوان مقدمه ای بر علم تصوف به ترکی ترجمه کرده است. پس از این مقدمه طولانی، قیصری قصیده را به صورت دوبیتی شرح داد. به گفته چلبی، قیصری یکی از مفسرانی است که تائیه کاسید را به بهترین شکل توضیح می دهد. او ارزیابی های ظریف و دلنشینی دارد که دیگر مفسران از آن سخنی به میان نمی آورند (1941: 266). در اثر، موضوع وحدت جسم که مهمترین موضوع تصوف به ویژه پس از ابن عربی است و عشق و حالات عشقی تجربه شده در ارتباط با آن به شدت مورد بحث قرار گرفته است. بیش از سی نسخه از این اثر در کتابخانه های ترکیه وجود دارد. در حالی که نسخه هایی وجود دارد که مقدمه و تفسیر با هم درج شده است، نسخه هایی نیز وجود دارد که مقدمه در آنها گنجانده نشده است یا فقط تفسیر به عنوان یک رساله مستقل درج شده است (Öteleş 2014: 84-87). همانطور که مقدمه قیصری جدا از تفسیر چاپ شد، تفسیر نیز دو بار جدا از مقدمه چاپ شد (تهران 1997، بیروت 2003). برای شرح حال شاعر ر.ک. "Dâvûd-ı Kayseri, Şerafeddin Davud b. Mahmud b. Mehmed. فرهنگ نامهای ادبیات ترکی.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Dr. Öğr. Üyesi MUHAMMET İNCE
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum-Mensur
Niteliği
Telif
Kaynakça
Ahmed Ferîd el-Mezîdî (2003).Şerhu Tâiyyeti İbni’l-Kübrâ.Beyrût: Dâru’l-Kütbü’l-İlmiyye.
Bayraktar, Mehmet (1988). "Risâletün fî-İlmi’t-Tasavvuf",Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. C. 30 .01:171-215.
Bayraktar, Mehmet (1997).Dâvud el-Kayseri, er-Resâil (tahkik ve neşir). Kayseri: Kayseri Büyükşehir Belediyesi Kültür Yay.
Bursalı Mehmed Tahir (2016).Osmanlı Müellifleri.(hzl. M. A. Y. Saraç). Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi.
Dâvûd el-Kayserî (2013).Tasavvuf İlmine Giriş. (Çev. M. Bedirhan). İstanbul: Nefes Yay.
Hûrşa, Sâdık (1997).Tâiyye-i Abdurrahmân Câmî. Tahran: Defter-i Neşr-i Mîrâs-ı Mektûb.
İnce, Muhammet (2018).İbnü’l-Fârız’ın Hamriyye Kasidesinin Arapça, Farsça ve Türkçe Şerhleri. Doktora Tezi. Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
Kâtib Çelebi (1941).Keşf-el-Zunun.C. 1. (hzl. Ş. Yaltkaya ve Kilisli Rifat Bilge). İstanbul: Maarif Batbaası.
Öteleş, Zeliha (2014).Abdülganî en-Nâblusî Şerhi Bağlamında İbnü’l-Fârız’ın Kasîde-i Tâiyye’sinde Seyr ü Sülûk. Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Özdemir İmamoğlu, Sema (2011).Dâvûd Kayserî’de Varlık, Bilgi ve İnsan. Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Seyyid Celâleddin Aştiyânî (1381).Resâil-i Kayserî.Tahran: Müessese-i Pejuheşî-i Hikmet ve Felsefe-i Îrân.
Atıf Bilgileri
İNCE, MUHAMMET. "ŞERHU KASÎDETİ'T-TAİYYE (DÂVÛD-I KAYSERİ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serhu-kasideti-t-taiyye. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
